22-shi mart – Naýryz meıramy. Kúnshyǵys halqyna tegis meıram qylyp ótkizý – salt bolǵan kún. Muny kóp bilgishter «din meıramy dep jırenip, lajy bolsa, qurtyp jiberý kerek», – dep sopyshylanyp, ańqaý elge aramza moldalyq soǵatyn qazaq kommýnıst joldastardan bar eken. Naýryzǵa arnalǵan namaz joq. Naýryzda qurban shalynyp, Quran oqylmaıdy. Naýryz – jyl basy. Naýryz – kún men túnniń teńelip, kúnniń asyp ketip bara jatqan ýaǵyna dál keletin meıram. Naýryz musylmandyqtan buryn shyqqan meıram. Naýryz – el sharýasymen kún kórip, tabıǵat sharttaryna turmys kóbirek baılanysqan eldiń turmysy týdyryp otyrǵan meıram. Jurt qysqy qıynshylyqtan qutylyp, maly jut qaýpinen qutylyp, aman qalǵan maly balalap, qorasy kóbeıip jatqan, ózderi egin sharýasyna qam qylyp, qasıetti jaz maýsymynda baılyǵyn molaıtýdyń, tabıǵattyń ıip turǵan kezinde qolynan kelgenshe kóp óndirip qalýdyń sharasyn istep, abyr-sabyr bop jatqan el sharýalarynyń talaby qozǵan eń kóńildi ýaqyty – kóktem. Sol kóktemniń basy – naýryz.
El sharýalarynyń naýryzdy meıramdaıtyn sebebi – osy. Jerdiń biz júrgen betkeıinde 22-shi marttyń meıram bolýynyń, jyl basy sanalýynyń, el sharýalaryn jalpy ardaqtaıtyn, jalpy qýanyshpen ótkizetin kúni bolýynyń eshbir bilgishter ósekterlik kelispeıtin jeri joq. Bul naýryz – esh kommýnıstiń dáretin syndyryp, namazyn buzbaıtyn meıram. Ondaı el turmysynan tym qol úzip ketken kommýnıstiń áýlıeligi ózinen basqaǵa keregi joq, ózine de zııandy. Jurttyń paıdaly saltyn qur salt eken dep jamandaý jurttan shyqqandyqtan basqa paıda bermeıdi.
Ozyq ult sanalatyn orys arasynda demalys kúnin jeksenbiden basqa kúnge aýdara almaı júrgende, Aısanyń týǵan kúni men ólgen kúnin meıram qylyp júrgende ondaı dinge baılanysy joq, turmys saltynan týyp otyrǵan halyqtyń saltyna, el sharýalarynyń qýanysh kúnine bilgishsinip, teris qaraýdan úlken nadandyq bolmaıdy.
Qazaqstanǵa uqsaǵan el sharýasy memleketiniń, jalpy «halyq meıramy» dep úkimet belgilegen meıram kúnderiniń ishinde Naýryz – eń eskerýlisi bolý kerek. Jurtpen birge úkimet mekemeleri de, kommýnıst partııasynyń jurtshylyǵy da basshylyq qylyp, meıramdap ótkizetin eń úlken kún – Naýryz bolý kerek. Orys qara sharýasynyń arasynda «jıyn-terin meıramy», «aǵash egý meıramy» degenderge uqsaǵan sharýa sharttaryna laıyqtap, ádeıilep meıramdar ótkizilip júr. Qazaq arasynda sondaı sharýa maqsatymen jasalatyn meıramnyń eń laıyqtysy – Naýryz.
«Mal sharýasy kúni» degendi jasaımyz dep júrmiz ǵoı. Kesh qalyp otyrmyz. Bolmasa, «mal sharýasy meıramy» osy naýryz bolýy laıyq-aq edi. Keler jyldary solaı isteý kerek.
Naýryz – tabıǵattyń meıramy, tabıǵatqa baılanysty myqty el sharýasynyń meıramy. Naýryz – din meıramy emes, turmys meıramy, sharýa meıramy. Naýryz – qazaqtyń ult meıramy bolyp ketken Qurban aıt, Oraza aıttardan góri deni de saý, qadiri de artyq. Naýryz – qazaqtyń uly kúni. Naýryz – jyl basy. Búgin qazaqsha tyshqan ótip, sıyr jyly kirip otyr. Búgin qazaq «jetken de bar, jetpegen de bar» dep jańa kórgendeı, bir-birimen qushaqtasyp kórisip, qýanyshpen jańa jyldy qarsy alyp otyr. Búgin – búkil Qazaqstannyń meıramy.
Toqpaq.
22 mart, Orynbor.
