Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi «Qazaqstan Respýblıkasynyń IýNESKO jáne ISESKO isteri jónindegi ulttyq komıssııasymen birlesip, tarıh jáne mádenıet eskertkishterin IýNESKO-nyń búkilálemdik mádenı mura tizbesine usyný boıynsha» jumys júrgizip jatqany málim. Osy oraıda 2012 jyldyń qazan aıynda atalǵan mınıstrlik Uly Jibek jolynyń Jetisý jerindegi VIII-XIV ǵasyrlardaǵy Talǵar, Qoılyq, Qaramergen, Aqtóbe, О́rnek, Qulan, Qostóbe jáne Aqyrtas kesheninen quralǵan kóne segiz eskertkishin, ıaǵnı erte dáýir qalashyqtaryn birinshi kezeńde, al berirektegi Esik jáne taǵy basqa qorǵandardy ekinshi kezeńde IýNESKO tizimine engizý úshin qajetti qujattardy daıyndaýdy Almaty oblystyq ákimdigine júktegen edi.
Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi «Qazaqstan Respýblıkasynyń IýNESKO jáne ISESKO isteri jónindegi ulttyq komıssııasymen birlesip, tarıh jáne mádenıet eskertkishterin IýNESKO-nyń búkilálemdik mádenı mura tizbesine usyný boıynsha» jumys júrgizip jatqany málim. Osy oraıda 2012 jyldyń qazan aıynda atalǵan mınıstrlik Uly Jibek jolynyń Jetisý jerindegi VIII-XIV ǵasyrlardaǵy Talǵar, Qoılyq, Qaramergen, Aqtóbe, О́rnek, Qulan, Qostóbe jáne Aqyrtas kesheninen quralǵan kóne segiz eskertkishin, ıaǵnı erte dáýir qalashyqtaryn birinshi kezeńde, al berirektegi Esik jáne taǵy basqa qorǵandardy ekinshi kezeńde IýNESKO tizimine engizý úshin qajetti qujattardy daıyndaýdy Almaty oblystyq ákimdigine júktegen edi.Osyǵan oraı Almaty oblystyq máslıhaty «Tarıhı-mádenı mura obektilerin qorǵaý jáne paıdalaný týraly» Zańnyń 36-baby 2-tarmaǵyna sáıkes jumys júrgizýde. Naqtylaı tússek, Almaty oblysy Talǵar aýdany aýmaǵynda ornalasqan «Talǵar» qalashyǵy, Sarqan aýdanyndaǵy «Qoılyq» qalashyǵy, Balqash aýdanyndaǵy «Qaramergen» qalashyǵy tarıhı mura obektisiniń qorǵaý aımaǵynda qurylys salýdy retteý men qorǵalatyn tabıǵat landshaftynyń shekarasy belgilenip, oblystyq máslıhattyń 28 maýsym 2013 jylǵy №18-181 sheshimimen bekitildi.
Elbasy «Mádenı mura baǵdarlamasyn iske asyrýdy jalǵastyra berý, sóıtip, ótkendi paıdalaný arqyly qazirgi zaman mádenıetin jan-jaqty damytý qajet» dep naqtylady. Negizi, Talǵar qalashyǵy – VIII-XIV ǵasyrlar eskertkishi. Aýmaǵy 385ga. jer, onyń ishinde qalashyqtyń alańy 20,8 ga, al qorǵaý aımaǵy 55,8 ga, qorǵalatyn tabıǵat lanshaftynyń aımaǵy 281,5 ga jer. Qoılyq qalashyǵynyń jalpy aýmaǵy 231,3 ga, onyń ishinde qorǵaý aımaǵynyń alańy 30,6 ga, qorǵalatyn tabıǵat landshaftynyń aımaǵynyń alańy 55,5 ga Qaramergen qalashyǵy IX-XIII ǵasyr eskertkishi. Jalpy aýmaǵy 62 ga, onyń ishinde qorǵaý aımaǵy 7,1 ga, qorǵalatyn tabıǵat landshaftynyń aımaǵy 25,3 ga jer. «Jalpy, Jetisý jerinde qundy maǵlumattary ǵylymı negizge súıene jazylyp, mármár taqtaıshalary taıaý ýaqytta qoıylady dep belgilengen 81 arheologııalyq eskertkish bar. Osynaý ıgilikti is úlken, ortasha, kishi dep úshke bólinip, sonyń 21-i taspen kómkerilse, 10-y qıyrshyq taspen jabylǵan 31 obadan turatyn Besshatyr qorǵandarynan bastaımyz. Esik qorǵandaryn IýNESKO murasynyń tizimine engizýge qatysty másele belgilengen tártip boıynsha ekinshi kezeńde qaralyp, kelesi jyly usynylýy múmkin», dedi óńirlik tarıhı-mádenı muralardy saqtaý ortalyǵynyń dırektory Eset Dáýrembaev.
Zańnama talaby boıynsha oblystyq máslıhattyń sheshimimen normatıvtik-quqyqtyq akti oblystyq ádilet departamentinde memlekettik tirkeýden ótip, qorytyndysy shyqty. Endi bul qujat Imanǵalı Tasmaǵambetov basqaratyn Ulttyq komıssııada qaralyp, bekitilgen soń, tolyq kúshine enedi.
Nurbol ÁLDIBAEV,
«Egemen Qazaqstan».
Almaty oblysy.
