Daǵdarystan zardap shekken kásipkerler men halyq úsh aı kredıttik demalys alady

Bul shara 2020 jyldyń 16 naýryzǵa deıin kommersııalyq bankter men basqa da kredıttik uıymdar (mıkroqarjy, kredıttik seriktestikter, lombardtar, onlaın-kredıt berý kompanııalary jáne bank operasııalarynyń jekelegen túrlerin júzege asyratyn basqa da uıymdar) bergen barlyq qaryzdarǵa qoldanylady.

Halyqtyń áleýmettik osal toptary

Qaryz alýshy-jeke tulǵalar, olar kelesi úsh sanatqa jatatyn, kórsetilgen merzimin avtomatty túrde alady:

• halyqtyń áleýmettik osal toptary;
• memleketten ataýly áleýmettik kómek alýshylar;
• halyqty jumyspen qamtý máseleleri boıynsha jergilikti organda tirkelgen jumyssyzdar.

Qaryz alýshylardyń jeke qatysýy jáne rastaıtyn qujattardy usyný talap etilmeıdi.

Kredıttik uıymdar qaryz alýshylarǵa tólemderdi qol jetimdi tásildermen toqtata turý týraly habarlaıdy.Kredıttik uıymdar qaryz alýshylardyń atalǵan sanattaryna osy qaryz alýshylardyń kelisimimen qaryz boıynsha negizgi borysh pen paıyzdardy tóleýdi toqtata turýǵa ruqsat beredi. Joǵaryda kórsetilgen krıterıılerge sáıkes keletin jeke tulǵalardyń tizimi kredıttik bıýro kredıttik uıymdarǵa jiberiletin bolady.

Tabystan aıyrylǵan azamattar (ishinara nemese tolyq)

Qaryz alýshylar-qarjylyq jaǵdaıy tómende kórsetilgen sebepter boıynsha nasharlaǵan, sondaı-aq kórsetilgen keıinge qaldyrylýǵa quqyǵy bar jeke tulǵalar:

• karantın engizilýine baılanysty ýaqytsha eńbekke jaramsyzdyq;
• Aqysyz eńbek demalysy týraly;
• jumystan shyǵarý, eńbek shartyn buzý jáne ózge de eńbek qatynastaryn toqtatý;
• jalaqy nemese ózge de kiris mólsherin tómendetý nemese tóleýdi toqtata turý;
• tótenshe jaǵdaı jáne(nemese) karantın qoldanylatyn jerge kirýge nemese shyǵýǵa shekteý qoıýynan jumys ornynda bolý múmkin emestigi;
• qarjylyq jaı-kúıiniń nasharlaýyn kýálandyratyn ózge de sebepter.

Keıinge qaldyrýdy paıdalaný úshin mundaı qaryz alýshylar 2020 jylǵy 16 naýryzdan 15 maýsymǵa deıingi kezeńde kredıttik uıymǵa erkin nysanda jasalǵan jáne suratylyp otyrǵan keıinge qaldyrý sebebin qamtıtyn ótinishti joldaýlary qajet. Qaryz alýshynyń qarjylyq jaǵdaıynyń nasharlaǵanyn rastaıtyn qujattardy usyný —talap etilmeıdi.

Nesıe uıymy on jumys kúni ishinde Qaryz alýshynyń ótinishin qaraıdy, keıinge qaldyrý týraly sheshim qabyldaıdy jáne qaryz alýshyǵa on jumys kúni ishinde qol jetimdi tásildermen habarlaıdy. Eger qaryz alýshynyń qarjylyq jaǵdaıy is júzinde nasharlamaǵany anyqtalsa, kredıttik uıym keıinge qaldyrýdan bas tartýǵa quqyly.

ShOB jáne JK qıynshylyqqa ushyraǵan

Qaryz alýshylar-shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileri, sondaı-aq mynadaı eki sanatqa jatatyn dara kásipkerler atalǵan keıinge qaldyrýǵa quqyly:

1. TJ jáne karantın engizý nátıjesinde zardap shekken ekonomıka salalaryna qatystylyǵy (oıyqty qara);
2. qarjylyq jaı-kúıiniń nasharlaýy:

• ótkizilgen taýarlar jáne (nemese) qyzmet kórsetýler kóleminiń tómendeýi;
• satyp alýshylar tarapynan tólem merzimin kidirtý, toqtata turý, aýystyrý;
• qyzmetkerlerdiń shtat sanyn qysqartý;
• TJ áreket etý kezeńinde basqa da obektıvti sebepter.

Keıinge qaldyrýdy paıdalaný úshin mundaı qaryz alýshylar 2020 jyldyń 16 naýryzdan 15 maýsymǵa deıingi kezeńde kredıttik uıymǵa olardyń qarjylyq jaǵdaıynyń nasharlaǵanyn rastaıtyn ótinish pen qujattardy joldaýlary qajet.

Halyqty jáne kásipkerlerdi qosymsha sharttar men qoldaý sharalary

1. Joǵaryda kórsetilgen sharttarda berilgen negizgi borysh pen paıyzdardy tóleý boıynsha keıinge qaldyrý qaryz alýshynyń kredıttik tarıhynyń nasharlaýyna ákep soqpaıdy.
2. Keıinge qaldyrý kezeńinde kredıttik uıym:

a)    qaryz alýshyny merzimi ótken bereshekti óteý qajettiligi týraly habardar etýge;

b)    merzimin ótkizip alýǵa jol bergen jeke tulǵalarǵa qatysty talap-aryz jumysy;

3. Keıinge qaldyrý qaryz jáne (nemese) kepil shartyna qosymsha kelisimderge qol qoıýsyz beriletin bolady.
4. Kredıttik uıym keıinge qaldyrý týraly ótinishti qaraý jáne qoldanystaǵy sharttarǵa ózgerister engizý úshin komıssııa tóleýdi talap etpeıdi;
5. Qaryzdy keıinge qaldyrýǵa qatysty kredıttik uıymǵa aryz berý úshin, qaryz alýshylarǵa qashyqtyqtan baılanysý arnalaryn paıdalaný qajet:

• elektrondyq poshta
• «bank-klıent» onlaın-júıesi»
• ınternet-resýrs (vebsaıt)
• mobıldi qosymsha
• basqa baılanys quraldary