Daǵdarysqa qarsy is-sharalardy shıratý kerek

Syn saǵatta azamattar qamqorlyqsyz qalmaıdy

Parlament Senatynyń Tóraǵasy Darıǵa Nazarbaeva depýtattar aldynda sóz sóılep, Elbasynyń koronavırýs pandemııasyna baılanysty búkil álemde oryn alǵan ahýalǵa syndarly taldaý jasaǵan, azamattardyń densaýlyǵyn saqtaý, osyndaı kúrdeli jaǵdaıda el ekonomıkasyn qoldaý jónindegi memleket tarapynan qolǵa alynǵan sharalarǵa joǵary baǵa bergen maqalasyna toqtaldy.

– Tuńǵysh Prezıdent atap ótkendeı, jaǵdaıdy turaqtandyrý jolynda kóp jumys atqaryldy, bul baǵytta júıeli jumystar jalǵasyn tabýda. Eń bastysy – osyndaı syn saǵatta birde-bir adam, elimizdiń eshbir azamaty qamqorlyqsyz qalmaıtynyn túsinýimiz kerek. Ol úshin bizdiń memleketimizde qajetti resýrstardyń bári bar. Ulaǵatty jáne oń ister osyndaı qıyn-qystaý, daǵdarys kezeńinde aıshyqtala túsedi. Elbasynyń Ulttyq qordy qurý, ekonomıkamyzdy ártaraptandyrý, aýyl sharýashylyǵy men ınfraqurylymdy damytý jónindegi kóregen saıasaty óz jemisin berip otyrǵanyna kýá bolýdamyz. Elbasynyń asa kóregendikpen qabyldaǵan sheshimderi búgingi tańda daǵdarysty eńserýge múmkindik berip otyrǵan elimizdiń qaýipsizdik qorǵanyshyn, memlekettik, ekonomıkalyq jáne áleýmettik júıemizdiń negizgi turaqtylyǵyn qurdy. Bizdiń memleketimiz, halqymyz bul daǵdarysty da abyroımen eńserip, odan ári shyńdala túsetinine kámil senemin, – dedi Darıǵa Nazarbaeva.

Senat Tóraǵasy barlyq senator­lardyń atynan bul úndeý Elbasynyń kóregendigin aıqyn kórsetip, daǵdarysty eńserý jolyndaǵy is-qımylǵa tyń serpin beretinin málimdedi.

– Endigi basty maqsat – osyndaı mańyzdy sharalardyń jergilikti jerlerde tıimdi ári naqty oryndalýyn qamtamasyz etý. О́kinishke qaraı kóbine tapsyrmalardyń jergilikti jerlerde oryndalýy kóp suraqtar týyndatyp jatatynyn bárimiz bilemiz, kórip júrmiz. Ásirese artyq bıýrokratııalyq formalızmge, ákimshilik qulshynysqa nemese jónsizdikke jol berilip jatady. Munyń bárine tıisti baǵa beriletinine senimdimin. Qalyptasqan jaǵdaıda memlekettik aqparattyq resýrstardyń jáne elektrondy qyzmetterdiń jumys isteýinde birqatar problema bar ekeni belgili boldy. Bul «Sıfrlyq Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasy osy daǵdarys kezinde beti ashylǵan problemalardy eskere otyryp, dereý qaıta qaraýdy talap etetinin bildiredi. Depýtattar elimizdiń basqarý júıesi men ekonomıkany sıfrlandyrýda jedel jumystar júrgizýge bıýrokratııanyń múddeli emes ekendigi jaıly, statıstıkany bir retke keltirý týraly birneshe márte aıtqan bolatyn. Biz endi kórip otyrǵanymyzdaı, budan ári kútýge bolmaıdy. Qımyl-áreket jasaýymyz qajet, – dep atap ótti.

D.Nazarbaeva árdaıym qıyn sátterde aýyzbirligin saqtap otyrǵan Qazaqstan halqyna, túsinistik pen sabyrlyq tanytqan árbir azamatqa zor alǵysyn bildirip, jaqyn týystarynan aıyrylǵan otbasylarǵa kóńil aıtty, syrqattanyp jatqandardyń tez arada aıyǵyp ketýine tilektes ekenin jetkizdi.

– Medısına, quqyq qorǵaý organ­dary­nyń qyzmetkerleri, áskerıler men volonterlar qazirgi qaýyrt rejimde qyzmetterin jalǵastyrýda. Bul qyzmet­kerlerge qazir ońaı tıip jatqan joq. О́ıtkeni olar indettiń meńdeýin toqta­týǵa kúsh salyp, aýrýhanalar men ınfek­sııalyq bólimshelerde naýqastardy emdep, adam ómirin saqtap, kóshelerde, blok­posttarda qoǵamdyq tártip pen qaýip­sizdikti qamtamasyz etip, kún saıyn erlik jasap jatyr. Bul kúreste alǵy shepte júrgen azamattarǵa aıtylǵan alǵysyma Qazaqstannyń árbir azamaty qosylatynyna senimdimin. Osyndaı qıyn kezeńde sizderdiń erlikterińizdi barshamyz úlgi tutamyz. Sizder – júrekke senim uıalatyp, jaqsylyqqa degen úmittiń bastaýy ekenderińiz aıqyn, – dedi Darıǵa Nazarbaeva.

Sonymen qatar ol óńirlerde áleýmettik-ekonomıkalyq turaqtylyqty saqtaý jolynda aıanbaı eńbek etip júrgen, jumys oryndaryn jáne eńbekkerlerdiń jalaqylaryn saqtaý sharalaryn uıymdastyrýǵa, kóp balaly otbasylar men múgedekterdi jáne ózge de az qamtylǵan otbasylardy tegin azyq-túlikpen jáne sanıtarlyq-gıgıenalyq quraldarmen qamtamasyz etýge qomaqty úles qosyp kele jatqan máslıhattar depýtattaryna bólek alǵysyn bildirdi.

Buǵan qosa Senat Tóraǵasy muqtaj jandarǵa qaıyrymdylyq jasap, qarjylaı qoldaý kórsetip otyrǵan kásipkerlerdiń de úlesin atap ótip, elimiz bul synaqtan da aman-esen ótetinine senim bildirdi.

 Halyqaralyq kelisimder ratıfıkasııalandy

Kún tártibinde aldymen «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine qylmystyq jolmen alynǵan kiristerdi zańdastyrýǵa (jylystatýǵa) jáne terrorızmdi qarjylandyrýǵa qarsy is-qımyl máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy qaraldy. Birinshi oqylymda talqylanǵan bul qujatpen Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary – Qarjy mınıstri Álıhan Smaıylov egjeı-tegjeıli tanystyrdy.

Mınıstrdiń aıtýynsha, Senat qaraýyna usynylyp otyrǵan zań jobasy birneshe maqsatty kózdeıdi: birinshiden, qarjy monıtorıngi rásimderine klıentti tıisinshe tekserý, ishki baqylaý júrgizý jáne kúdikti operasııalar týraly habarlama jiberý sııaqty ózgerister usynylady; ekinshiden, qarjy monıtorıngi salasyndaǵy ýákiletti organǵa retteýshi memlekettik organy joq qarjy monıtorıngi sýbektilerine qatysty ákimshilik quqyq buzýshylyqtar týraly hattamalardy toltyrýǵa quzyret beriledi; úshinshiden, qylmystyq jolmen alynǵan kiristerdi jylystatýǵa jáne terrorızmdi qarjylandyrýǵa qarsy is-qımyl salasyndaǵy ýákiletti organdar úshin halyqaralyq ózara is-qımyl rásimderi, onyń ishinde qylmystyq aktıvterdi izdestirý jáne qaıtarý boıynsha rásimder reglamentteledi; tórtinshiden, halyqaralyq standarttardy iske asyrý maqsatynda zań jobasyna kommersııalyq emes sektordy terrorızmdi qarjylandyrý maqsatynda paıdalanýdan qorǵaýǵa baı­lanysty novellalar engizildi; besin­shiden, BUU Qaýipsizdik Keńesi qarar­laryna sáıkes ulttyq zańnamaǵa terro­rızmdi qarjylandyrýǵa jáne jappaı qyryp-joıý qarýyn taratýdy qar­jylandyrýǵa jatatyn nysanaly qarjy sanksııalarynyń mehanızmderi engiziledi; altynshydan, Ulttyq qaýipsizdik komıteti salalyq tásil arqyly terrorıstik turǵydan osal obektilerdiń terrorızmge qarsy qorǵaýynyń tıimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan túzetýler blogy ázirlendi.

Talqylaý barysynda jeke kásipkerdi jappaı qyryp-joıý qarýyn taratýdy qarjylandyrýǵa baılanysty uıymdar men tulǵalardyń tizbesine jáne (nemese) terrorızmdi jáne ekstremızmdi qarjylandyrýǵa baılanysty uıymdar men tulǵalardyń tizbesine engizý onyń qyzmetin májbúrlep toqtatýdyń negizi retinde qarastyrý usynyldy. Depýtattar sondaı-aq zań jobasy baptarynyń erejelerin úılestiretin, sondaı-aq zań tehnıkasy erejelerine baılanys­ty birqatar ózgerister engizdi. Qujat senatorlardyń túzetýlerimen Májiliske jiberildi.

Alqaly jıynda talqyǵa salynǵan zań jobasynyń biri «2012 jylǵy
11 mamyrdaǵy Qazaqstan Respýblı­kasy­nyń Úkimeti men Qyrǵyz Respýblıkasynyń Úkimeti arasyndaǵy Qazaqstan Res­pýb­lıkasy azamattarynyń Qyrǵyz Res­pýblıkasynyń aýmaǵynda jáne Qyrǵyz Respýblıkasy azamattarynyń Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda bolý tártibi týraly kelisimge ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly» boldy.

Atalǵan zań jobasy boıynsha qosymsha baıandama jasaǵan senator Sáýle Aıtpaeva maqsat Qazaqstan men Qyrǵyzstan úkimetteri arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń quqyqtyq negiz­derdi qurý ekenin, hattama ratıfıka­sııalanǵanda balalardyń kelý jáne ketý tártibi halyqaralyq stan­darttarǵa sáıkes­tendiriletinin, sondaı-aq eki eldiń kóshi-qon másele­lerindegi yntymaq­tas­tyǵynyń tıimdiligi arta túsetinin málimdedi.

Sonymen qatar senatorlar Ujym­dyq qaýipsizdik týraly shartqa qatys­ty tórt birdeı hattamany ratıfıkasııa­lady. Bul qujattar ulttyq, óńirlik jáne halyqaralyq qaýipsizdik pen turaqtylyqty qamtamasyz etý múddesine oraı UQShU-ǵa qatysýshy memleketterdiń ózara yntymaqtastyǵyn kúsheıtip, quqyqtyq mártebelerin nyǵaıtady.

Buǵan qosa depýtattar Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Amerıka Qurama Shtattarynyń Úkimeti arasyndaǵy Konsýldyq artyqshylyqtar men ımmýnıtetter týraly kelisimdi ratıfıkasııalady. Kelisimniń maqsaty – eki eldiń konsýldyq mekemeleri, kon­sýl­dyq qyzmet adamdary, konsýldyq qyzmet­shileri jáne olardyń otbasy músheleri paıdalanatyn qorǵaýdy kúsheıtý, sondaı-aq qolaıly jaǵdaılar jasaý.

Sondaı-aq «Qazaqstan Respýblı­kasy­nyń Úkimeti men О́zbekstan Respýb­lıkasynyń Úkimeti arasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattary bolyp tabylatyn eńbekshi kóship-qonýshylardyń О́zbekstan Respýblıkasyndaǵy jáne О́zbekstan Respýblıkasynyń azamattary bolyp tabylatyn eńbekshi kóship-qonýshylardyń Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy eńbek qyzmeti jáne quqyqtaryn qorǵaý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy maquldandy. Kelisimge 2019 jyly 15 sáýirde Tashkent qalasynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń memlekettik sapary barysynda qol qoıylǵan. Kelisimniń maqsaty – taraptardyń kóshi-qon aǵyndaryn retteý jáne zańsyz eńbek qyzmetin boldyrmaý jónindegi sharalardy júzege asyrý.

Jalpy otyrystyń sońyna qaraı senator Álı Bektaev Úkimetke agro­óner­kásip kesheni salasyndaǵy daǵdarysqa qarsy sharalardy iske asyrý týraly depýtattyq saýalyn joldady. Ol tó­tenshe jaǵdaı kezinde kóktemgi egis jumystaryn ýaqtyly jáne sapaly júr­gizý asa mańyzdy ekenin atap ótti.

Sonymen qatar depýtat jańa sapaly ónimmen azamattardy úzdiksiz qamtamasyz etý úshin aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń óndirisin toqtatýǵa bolmaıtynyn, qaýipti dertpen taıtalasa júrip, sharýalar bıyl 22,5 mln gektardan astam egis egip, kókónis ósirip, mal baǵyp, elimizdiń azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etýi kerek ekenin aıtty.