Naýryzdyń ortasynda indettiń Qazaqstanǵa jetkeni belgili bola bastaǵan sátten Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev qaýipsizdik is-sharalaryna shuǵyl kirisýge pármen berip, 15 sáýirge deıin Tótenshe jaǵdaı rejimin jarııalaǵan edi. Osy ýaqyt aralyǵynda indettiń keń taralýyn tejeý úshin barlyq jaǵdaı jan-jaqty, qatań qadaǵalandy. Alaıda eldegi alań kóńil áli basylar emes. Tótenshe jaǵdaı rejiminiń merzimi taǵy uzaratynyn halyqtyń ishi sezgen-di.
10 sáýirde Prezıdenttiń tóraǵalyǵymen ótken Tótenshe jaǵdaı jónindegi memlekettik komıssııanyń kezekti otyrysynda qazirgi ahýal baǵamdalyp, jedel atqarylýy tıis jumystar pysyqtaldy.
– Tótenshe jaǵdaı rejimin kem degende sáýirdiń aıaǵyna deıin sozýǵa týra keletini qazirdiń ózinde túsinikti bolyp otyr. Biz koronavırýspen aýyrýdyń sharyqtaý sheginen áli ótken joqpyz. Indetke qatysty jaǵdaıǵa jeńil qaraýǵa bolmaıdy. Osyǵan baılanysty karantın rejimin elordada, Almaty men Shymkentte jáne tıisti oblystarda sáýirdiń aıaǵyna deıin sozýdy tapsyramyn. Munyń ońtaıly sheshim emes ekenin túsinemin. О́ıtkeni halyq kóshege shyǵyp, qalypty turmysyn jalǵastyrǵysy keledi. Biraq karantın rejimin saqtaýdan, oqshaýlanýdan basqa jol joq. Bulaı jasamasaq, jaǵdaıdy ýshyqtyryp alamyz. Indet beleń alyp, barsha ultymyzdyń densaýlyǵyna, sondaı-aq ulttyq qaýipsizdikke qaýip tónedi. Mundaı jaǵdaıda shaǵyn jáne orta bızneske, tipti búkil ekonomıkaǵa qatysty jasap jatqan áreketterimizdiń máni joǵalady, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Rasynda, qysyltaıań shaqta qaýipsizdik sharalaryn kúsheıte túsýden basqa amal joq. О́ıtkeni indet iri qalalarǵa qosa, qalǵan óńirlerde de etek jaıa bastady. Búgingi tańda Qaraǵandy, Aqmola, Qyzylorda, Túrkistan, Jambyl oblystarynda aýrý juqtyrǵandardyń sany kúrt ósti. Ońtústikte halyq tyǵyz ornalasqanyn eskersek, jaǵdaıdy ýshyqtyrmaýǵa meılinshe qamdaný qajet.
Aldymen azamattardyń amandyǵy mańyzdy. Biraq karantınniń uzara túskeni qanshama tirlikke qolbaılaý bolyp, túrli saladaǵy istiń irkilip qalatyny taǵy bar. Nápaqasyn kúndelikti jumysynan aıyryp otyrǵan jurt az emes. Bul rette memleket naqty sharalar qabyldap, tabyssyz qalǵandarǵa áleýmettik tólemder bere bastady. Alaıda tar ýaqytta járdemaqyny tap-tuınaqtaı etip tıimdi taratýdyń ózi máselege aınalyp ketti. О́zin ózi jumyspen qamtyǵandar jeke shoty bolmaı, karantın kezinde karta ashpaq bolyp bankterdiń aldyna qaptady. Bulaı toptanǵan jerde ınfeksııanyń taraý qaýpi kúsheıetini belgili. Sondyqtan Memleket basshysy Úkimetke azamattar úıinen shyqpaı kómek alatyn tetikterdi jedel ázirlep, tólem kartalaryn qashyqtan daıyndaý máselesin 3 kún ishinde sheshýdi talap etti.
Bul tapsyrma shuǵyl qolǵa alynyp, ertesine-aq «Qazposhta» tólem kartalaryn shyǵarý men shot ashýdy onlaın júzege asyratyn qyzmetti iske qosty. Kazpost Virtual dep atalatyn qyzmet post.kz saıtynda qoljetimdi. Sondaı-aq bul qyzmetke smartfon arqyly júgingisi keletinderge AppStore-da qosymshasy daıyn tur. Al Playmarket-te jaqynda shyǵady. Qazir «Qazposhta» 1000-nan astam vırtýaldy karta shyǵaryp úlgerdi. Endi áleýmettik tólem alý áldeqaıda jeńildedi. Jalpy bul járdemaqydan 1,7 mıllıon azamat úmitti bolyp otyr.
Járdemaqyny úlestirýdi osylaı yń-shyńsyz yńǵaılaýǵa sıfrly tehnologııanyń septigi tıgeni anyq. Biraq syn saǵatta sıfrlandyrýdyń biraz máseleni sheshýge shama-sharqy jetpeı, syr berip qalǵanyn kóz kórdi. Komıssııa otyrysynda Prezıdent osy jaǵyn qatań synǵa alyp, mektepter men ýnıversıtetter qashyqtan oqytýǵa kóshkende ınternet júıesi stress-testten ótpegenin aıtty.
– Eleýli júıelik kemshilikter anyqtaldy. Bilim mınıstrligi teledıdar arqyly sabaq berýge májbúr. Jarnamasy jer jarǵan E-Learning júıesiniń jurt aıtyp júrgendeı, úni shyqpaı qaldy. Sonymen qatar E-Gov júıesinde de aqaýlar bar ekeni málim boldy. Aldaǵy ýaqytta osy vırýs kezindegi jaǵdaılardan sabaq alyp, taldaýlar jasap, tosyn jaǵdaılarǵa daıyn bolýymyz kerek. Eń bastysy, shyn mánindegi sıfrly memleketke aınalý úshin IT salasyn sapaly jańa deńgeıge shyǵarý josparyn daıyndaý qajet. Elimizde kelesi jyl tıimdi sıfrlandyrý aıasynda ótýi tıis, – dedi Memleket basshysy.
Daǵdarys kem-ketigimizdi kórsetip qana qoımaı, jańa múmkindikterge de jol ashyp jatyr. Osy turǵyda Prezıdent jańa tájirıbelerdi eskere otyryp, «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasyn qosymsha qarjylyq shyǵyndarsyz qaıta qaraýdy, sondaı-aq densaýlyq saqtaý, bilim berý men ǵylymdy túbegeıli reformalaýdy tapsyrdy.
Pandemııamen kúrestiń aldyńǵy shebinde júrgen medısına qyzmetkerleriniń eńbegi erlikke para-par. Olarǵa tólenetin barlyq qosymsha tólemderdi ýaqtyly júrgizý qadaǵalanýy kerek. Bul qatarda polısııa men áskerı qyzmetshiler jáne memlekettik organ qyzmetkerleri de nazardan tys qalmaıdy.
Memleket basshysy «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» baǵdarlamasyn sapaly túrde iske asyrýdyń mańyzdylyǵyna toqtalyp, indetten keıingi kezeńde atalǵan baǵdarlama aıasynda shamamen 240 myń jumys orny ashylatynyn aıtty.
– Bul jumystardy júzege asyrý úshin buryn-sońdy bolmaǵan qarjy bólinedi. Bólingen qarajattyń qumǵa sińgen sýdaı bolmaýy óte mańyzdy. Mundaı jaǵdaı buǵan deıin birneshe ret bolǵan. Sondyqtan Úkimet pen ákimder bul jumysqa qazaqstandyq kadrlardy, otandyq qurylys kompanııalaryn jáne qurylys materıaldaryn óndirýshilerdi tartýǵa mindetti. Meniń qolymdaǵy saraptama boıynsha munyń basym bóligi ýaqytsha jumys oryndary ekenin kórsetip otyr. Baǵdarlama aıaqtalǵannan keıin 13 myń adam ǵana turaqty jumyspen qamtamasyz etiledi eken, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Jalpy, memlekettiń atalǵan áleýmettik qoldaýlaryna qosa, «Biz birgemiz» aksııasy aıasynda kómekke muqtaj kóptegen otbasyǵa qamqorlyq jasalyp, ınfeksııadan saqtaný quraldary jáne azyq-túlik úlestirildi. Árıne osyndaı syn saǵatta úıinde oqshaýlanyp, jumystan qol úzip qalǵan aǵaıynǵa isher astyń jetkilikti bolmaǵy mańyzdy. Biraq astyqtan tarshylyq kórmes úshin qam-qareket jasaýdy da esten shyǵarmaǵan durys. Iаǵnı kóktemgi egis naýqanyn keshiktirýge bolmaıdy. Sol úshin Qasym-Jomart Toqaev egis jumystaryn qarjylandyrý kólemi
3 esege jýyq, ıaǵnı 170 mıllıard teńgege deıin ulǵaıtylǵanyn atap ótti. Bul aýyl sharýashylyǵyna pestısıdter men tyńaıtqyshtar, sapaly tuqymdar jáne janar-jaǵarmaı satyp alýǵa múmkindik beredi.
Kóktemgi sharýalardy pysyqtaǵanda, bul mezgildiń álegi – qarǵyn sýdyń qaýpin de umytpaý kerek. Prezıdent Aqmola, Qostanaı jáne Soltústik Qazaqstan oblystarynyń ákimderine daýyldan zardap shekken ınjenerlik ınfraqurylymdy qaıta qalpyna keltirý, turǵyn úıler men áleýmettik nysandardy dereý jóndeý jumystaryn, sondaı-aq sý tasqynyn qadaǵalaýdy tapsyrdy.
Prezıdenttiń pármendi tapsyrmalary buryn-sońdy bolmaǵan tegeýrindi jumysty talap etedi. Indet kezindegi is-qımyl kelisilgen keleli jıynǵa oblystar men respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń ákimderi, memlekettik organdar men quqyq qorǵaý qurylymdarynyń basshylary beınebaılanys arqyly qatysty. Premer-Mınıstr Asqar Mamın, Ulttyq bank tóraǵasy Erbolat Dosaev, Densaýlyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanov, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Birjan Nurymbetov, Nur-Sultan qalasynyń ákimi Altaı Kólginov, Almaty qalasynyń ákimi Baqytjan Saǵyntaev, Qyzylorda oblysynyń ákimi Gúlshara Ábdiqalyqova jáne Qaraǵandy oblysynyń ákimi Jeńis Qasymbek esep berdi.
Memleket basshysy Úkimettiń ákimdermen tyǵyz baılanys ornata otyryp, shaǵyn jáne orta bıznesti toqyraýdan birtindep órkendeý aımaǵyna alyp shyǵýy úshin elimizdiń eki iri qalasynda júıeli jumys júrgizýge mán berip otyr. Bul rette ákimdikter jumys oryndarynda qatań sanıtarlyq-epıdemıologııalyq rejimdi jáne áleýmettik qashyqtandyrýdy qamtamasyz ete alatyn mekemelerdiń tizimin daıyndaıdy. El basyna kún týyp turǵan osynaý kúrdeli shaqtaǵy eseli eńbek nátıjeli bolyp jatsa, indettiń zardabyn odan keıingi kezeńde de kóp tarta qoımaspyz. Bastysy, bul báleket uzaqqa sozylmaı, sáýirdiń sońy zaýaldyń sońy bolǵaı!
