Dúnıe júzinde taralǵan koronavırýstyq indet búkil adamzatqa qaýip tóndirýde. 3 mlrd-tan astam adam karantınde jatyr jáne onyń áli qansha ýaqytqa sozylatyny belgisiz. Qazaqstanda aýrýdyń sharyqtaý shyńy áli ótken joq. Jaǵdaıdyń baqylaýdan shyǵý qaýpi áli de bar. Adam ómiri men densaýlyǵy – memlekettiń basty baılyǵy, ony qorǵap jáne saqtaýymyz kerek.
2020 jylǵy 24 sáýirde Qaýipsizdik Keńesiniń otyrysynda koronavırýs indetimen kúresý, sondaı-aq el ekonomıkasyn qalpyna keltirý jáne daǵdarystan keıingi damýy jónindegi strategııalyq máseleler qaraldy. Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy N.Á.Nazarbaev pandemııa áseri men óndiristiń jalpy quldyraýynan keıin jahandyq qarjy daǵdarysy bolatynyn atap ótti. Kelesi kezeńde azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý sharalary ýaqtyly qabyldanbasa, jahandyq azyq-túlik daǵdarysy bolýy múmkin. Bul úshin elimizde aýqymdy jumys atqarylýda. Memleket fermerlerge 5%-dan aspaıtyn mólsherde nesıe túrinde 70 mlrd teńge beredi. «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» baǵdarlamasy boıynsha agrarshylardy qarjylandyrýǵa 100 mlrd teńge bólindi. Bul sharalar eń aldymen shaǵyn jáne orta sharýa qojalyqtaryna tıesili. Tuqym sharýashylyǵyn damytýdy sýbsıdııalaýǵa 11,3 mlrd teńge qarastyrylǵan. Buǵan qosa, respýblıkalyq bıýdjetten shamamen 30 myń tonna tuqym jáne 830 myńnan astam dana elıtalyq kóshetter satyp alýǵa 2,5 mlrd teńge bólindi. Respýblıkada alǵash ret fýngısıdter men ınsektısıdterge sýbsıdııa bólinetin boldy. 2,5 mln tonnaǵa jýyq tuqym sebildi, onyń 95%-y talapqa sáıkes keledi. Bul tuqym materıalyna qajettilikti tolyq qamtamasyz etedi.
Bir aı ishinde ýnıversıtet ǵalymdary agrarlyq óndiristik kesheniniń barlyq ózekti máseleleri boıynsha aptasyna eki ret fermerler úshin onlaın-konferensııa ótkizýde. Oǵan apta saıyn Qazaqstannyń barlyq aımaqtarynan 2 myńnan astam aýyl kásipkerleri qatysýda.
Búgingi tańda oblystarda, iri qalalarda, aýdandarda, aýyldyq okrýgterde karantınge baılanysty jol bógetteri qoıylǵandyqtan aýylsharýashylyq taýar óndirýshileri jumys isteý barysynda qıyndyqtarǵa tap bolyp otyr. Osy qıyn-qystaý kezeńde qalalar men oblys ákimderi halyqty azyq-túlikpen qamtamasyz etý jáne kóktemgi dala jumystaryn uıymdastyrý úshin kóptegen jumys atqarýda. Iri agroqurylymdar kóktemgi dala jumystaryna barynsha daıyn. Al shaǵyn sharýa qojalyqtary men úı sharýashylyqtarynyń kópshiligi ýaqtyly jumysqa kirise almaı otyr. Sondyqtan iri aýylsharýashylyq kásiporyndary olarǵa jerdi ıgerýge jáne mal ósirýge qoldaý kórsetýleri kerek. Jer telimderi 20-30 sotyqtan aspaıtyn úı sharýashylyqtary da jeke jer telimderin tıimdi paıdalanýy kerek. Ony ýaqtyly óńdep, kókónister, kartop, jemis-jıdek ekpelerin otyrǵyzý qajet, óıtkeni bul óz otbasylaryn azyq-túlikpen qamtamasyz etip, artylǵan ónimdi naryqta satýǵa múmkindik beredi.
Biz – dana qazaq halqy el Prezıdenti Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń málimdemesin qoldaıdy dep bilemiz jáne eldiń birligi, ustamdylyǵy, tabandylyǵy arqasynda qaterli kezeńnen aman ótip, osy jaǵdaıdan jeńimpaz bolyp shyǵatynymyzǵa senimdimiz!
Tilektes ESPOLOV,
Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıtetiniń rektory,
UǴA vıse-prezıdenti, akademık
