Anasynan erte aıyrylǵan ákem, Kúrishbaev Qajyǵuldyń balalyq shaǵy óte aýyr bolǵan. Jastaıynan jetim qalyp, baqtashylyq eńbektiń qıyndyǵy men beınetin kóp kórgen. Biraq barlyq qıynshylyqtarǵa moıymaı, erte jastan bastap onyń «oqysam» degen úlken armany boldy. Osylaısha armany jetelegen ákem 1933 jyly ol Semeıdegi avtomobıldik joldar tehnıkýmyn bitirip, maman retinde ataqty jáne Túrkisib (Túrkistan-Sibir temir joly) qurylysyna qatysty.
Áli esimde. Men týystarymnan 30-shy jyldardaǵy ashtyq ýaqytynda ákemniń elderge qalaı kómekteskeni týraly talaı ret estidim. Ashtyqtan aman saqtap qalý úshin týystar men tanystarǵa ákem ózine úkimet ólshep bergen úles tamaǵyn tasıdy eken.
Soǵysqa ákem 1942 jyly attanypty. Onyń bilimin eskergen áskerı komıssarııat birden tehnık-leıtenant ofıserlik sheni berigen. Basqa da soǵysqa qatysýshylar sııaqty ákem de bizge soǵys týraly áńgimeleýdi unatpaıtyn. Ol Qazaqstanda jasaqtalǵan 310-dıvızııa quramynda Volhov maıdanynda boldy. Lenıngradty, Ladoga kólinde maılarǵa bel sheshe aralasqan. Sol jerde bolǵan surapyl shaıqasta jaý qorshaýynda qalyp, jaý áskerin talqandap qorshaý shebin bizdiń ásker talqandaǵanǵa deıin №191 vzvodty basqarǵan.
Meniń balalyq jadymda onyń shólden qajyǵan sarbazdardyń isherge sý taba almaǵan áńgimesi qalypty. Jańbyrdan keıin bolǵan qandy qyrǵynda jan-jaqa ornaǵan kólshik sýlar kóp bolǵan, biraq olar barlyǵy adam qanymen aralasyp ketkendikten sarbazdar sý ishe almaı san kún qınalypty... О́lgen adam máıitteri sonshalyqty kóp bolǵandyqtan olardyń betin jasyrýǵa tipti ýaqyttary da jetpegen.
Ákem Otan úshin aıanbaı shabýylǵa shyǵatynbyz dep aıtatyn. Sondaı qıyn ýaqytta adamdardy tek temirdeı tártip qana emes, tyń ıdeıa da biriktirgen. Soǵys ýaqytynda ákemdi partııa qataryna qabyldapty.
Soǵystyń alǵashqy jyldarynda qatty ashtyq bolǵan eken. Ol ol ma jańbyr men yzǵar, úskirik borandarda soldattar tek syzdy okopty panalaǵan. Keıinirikte ákem sondaı jaǵdaıda olardyń eshqaısysynyń sýyq tıip aýyrmaǵandyǵyn erekshe tańdanyspan eske alyp otyratyn. Mine, rýhy bıik adam aǵzasynyń múmkindikteri...
Jeńimpaz urpaq osyndaı qaıratty bolǵan!
Soǵystan keıin ákem Ile aýdandyq jol basqarmasyn basqardy. Almaty jáne Qaraǵandy oblystarynda avtomobıldik joldar qurylysyna qatysty. Tyń jerlerdi ıgerýge qatysqan. Keıin Abaı atyndaǵy QazPI-diń tarıh fakýltetin, joǵary partııa mektebin bitirdi. Aýdandyq komıtette, Almaty oblystyq partııa komıtetinde, keıin sovhozdyń partorgy, mektep dırektory qyzmetterin atqardy.
Men ózimniń týǵan aýylym Sheńgeldidegi ákemniń dostary jáne áriptesterimen kezdesken kezde, olar: «Qajekeń óte ádil adam edi. Naǵyz qazaq ıntelegenti boldy. Ol sovhozdy, mektepti damytý úshin kóp eńbek etti» dep ystyq estelikterin aıtyp otyratyn. Árkim ákemniń olarǵa qalaı kómekteskenin eske alady. Esimde, ákem, tipti, jasy ulǵaıǵan shaǵynda aýyldan 150 shaqyrym qashyqtyqta ornalasqan aýdan ortalyǵyna aýyldastarynyń zeınetkerligin resimdeýge kómektesý úshin baratyn. Netken úlken júrek.
Uly Otan soǵysyna qatysqany úshin, keıin eren eńbegi úshin jáne kóptegen ordendermen, medaldarmen, respýblıka basshylyǵynyń Qurmet gramotalarymen marapattaldy. Onyń esimi bizdiń týǵan kenttegi Almaty oblysy Ile aýdany Sheńgeldi eldi mekenindegi kóshelerdiń birine berildi.
Meniń taý tulǵaly ákem osyndaı edi! Imanyń joldas bolsyn, Áke!
Aqylbek Qajyǵululy Kúrishbaev
