Sıngerdiń aıtýynsha, CDC Qazaqstannyń densaýlyq saqtaý salasy men turǵyndardy testileýden ótkizýge 1,68 mıllıon dollar qarajat bólgen. Uıymnyń aıtýynsha, bul qarajat zerthana jabdyqtary men quraldaryn satyp alýǵa, atap aıtqanda PSR-analız, densaýlyq saqtaý salasy mamandaryn trenıngten ótkizý jáne tehnıkalyq kómek kórsetýge jumsalmaq.
Denıel Sıngerdiń sózine qaraǵanda, uıymnyń Ortalyq Azııa aımaǵyna 6,8 mln dollar kóleminde keshendi kómek berý jospary aıasynda Qazaqstanǵa qarjylaı kómek kórsetilip otyr. Bul qarjy epıdemııalyq dertke qarsy vaksınaǵa, ekpege jumsalady.
6 mamyr kúngi málimet boıynsha, Qazaqstanda 4432 adamnan koronavırýs tabylǵan, 30 adam qaıtys bolǵan. Álemde vırýs juqtyrǵandar 3,7 mln adamǵa jetken. AQSh-ta 1,2 mln adamnan koronavırýs tabylǵan.
Ekpe taqyryby bizdiń elde de túrli pikirlerdiń qalyptasýyna sebep bolyp jatyr. Densaýlyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanov osyǵan deıin Qazaqstanda ekpeden eshkim ólmegenin talaı ret aıtqan.
Habar-24 telearnasyna bergen suhbatynda Densaýlyq saqtaý mınıstri vaksınalar álemniń barlyq derlik elderinde mindetti bolyp tabylatynyn aıtty. Sonymen qatar mınıstr álemdegi barlyq elderdiń dári-dármekterge qol jetkize bermeıtinin, al bizdiń el tıimdiligi dáleldengen vaksınalardy satyp alatynyn, olardyń sapasy qatań baqylaýdan ótetinin aıtty.
Dáriger Almaz Sharmanov osydan 4 jyl buryn qazaqstandyq jýrnalıstermen kezdesken kezde ekpeden bas tartýdyń qaterli zardaby týraly aıtqan bolatyn. Dáriger bizben áńgimesinde ekpeniń 200 jyldyq tarıhy baryn aıtyp berdi. «Osydan 200 jyl buryn Edvard Djenner atty aǵylshyn dárigeri ekpe arqyly kez-kelgen aýrýdyń aldyn alatynyn dáleldep shyqqan. Alǵashqy kezde dárigerdi «sıqyrshy, kózi baılap qoıyp, emdeıdi, onyń áseri bolmaıdy» dep aıyptaǵan.
«Ekpeniń qanshalyqty tıimdi jáne qaýipsiz ekenin jeke mysalmen kórsetý úshin Ulybrıtanııanyń koroli óz balalaryn egip, osylaısha olardy juqpaly aýrýlardan sátti qorǵady. Sodan beri vaksınasııa jer sharyndaǵy mıllıardtaǵan balalardyń ómirin dıfterııa, sirespe, qyzamyq, polıomıelıt jáne basqa da qaýipti aýrýlardan saqtap qaldy» deıdi Almas Sharmanov.
Almas Sharmanov kásibı emes kózderge senip jáne vaksınasııadan bas tarta otyryp, ata-analar balasyn ólimge dýshar etetinin aıtyp ótti.
«London medısına mektebiniń professory Heıdı Larson «Tabıǵat» jýrnalynda bylaı dep jazdy: «Kelesi iri indet aldyn alý tehnologııalarynyń jetispeýshiligimen emes, «áleýmettik jeliler men sandyq tehnologııalarmen kóbeıtilgen emosıonaldy ınfeksııamen» baılanysty. Densaýlyq saqtaý júıesi batyl sharalar qabyldaýy kerek» dep atap ótti Almas Sharmanov.
Almas Sharmanov el ishinde ekpege baılanysty qııal-ǵajaıyp áńgimelerden habardar ekenin aıtyp ótti. Olarǵa qarsy turý úshin eń aldymen qarsylastyń dálelderin zertteý mańyzdy eken. «Vaksınalar paıda bolǵannan beri eki ǵasyrdan astam ýaqyttan beri vaksınasııa qarsylastarynyń vaksınalarǵa qarsy dep atalatyn pikirleri aıtarlyqtaı ózgergen joq. Olardyń pikirleriniń teorııalyq negizdemesi joq ekenin ońaı dáleldeýge bolady. «Qoǵam vaksınasııa qarsylastarynyń jeteginde ketpeý úshin júıeli, úzdiksiz jáne tıimdi aqparattandyrý naýqanyn júrgizý qajet. Vaksınalarda hımııalyq zattar bar, biraq olardyń ýly emes ekenin, vaksınalar ımmýndyq júıe kún saıyn sansyz patogendermen kúresýge arnalǵanyn, jáne aýtızmdi týrdyrmaıtynyn aıtsań – jetkilikti» deıdi Almaz Sharmanov.
Almaz Sharmanov, vaksına belgili bir deńgeıde óziniń jeńisiniń qurbandyǵyna aınalyp otyrǵanyn aıtyp ótti. Kásibı emes pikirlerge senip jáne soǵan erip, ekpeden bas tartyp, ata-analar ózderiniń balalarynyń ómirine qaýip tóndirip qana qoımaı, juqpaly aýrýlardyń aldyn alýǵa da aıtarlyqtaı kedergi keltirýde.
Damyǵan elderde dárigerler men ata-analardyń kópshiligi ólimge ákeletin juqpaly aýrýlardy eshqashan kezdestirmegen. «Vaksınasııa jyl saıyn 3 mıllıonǵa deıin ólimniń aldyn alady, ýly emes jáne aýtızm týdyrmaıtynyn árdaıym aıtý mańyzdy. Ǵalymdar bul máselede kúmánǵa oryn berý múmkin emestigin aıtady.
«Vaksınasııa baǵdarlamasynyń jetistigi - bul júzdegen myń adamnyń ómirin qutqarý ǵana emes, sonymen birge aýrýǵa qarsy kúreste adam oıynyń uly jeńisteriniń biri. Polıomıelıtke qarsy vaksınanyń avtory Djonas Salktan «Siz óz vaksınańyzdy patenttedińiz be?» dep suraǵan kezde «Kúnge patent alýǵa bola ma?» dep jaýap bergen deıdi Almaz Sharmanov.
ALMATY
