Aǵymdaǵy jyldyń alǵashqy tórt aıdyń qorytyndysy boıynsha ishki saýda salasynyń damý kórsetkishteri aıtarlyqtaı básendegeni baıqalýda. Saýdanyń naqty kólem ındeksi ótken jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda 8,9%-ǵa tómendedi.
Mınıstr atap ótkendeı, negizgi quldyraý sáýir aıynda, ıaǵnı búkil el boıynsha karantın sharalary engizilgen kezde baıqalǵan. Jalpy alǵanda, saýda salasy aǵymdaǵy jyldyń sáýirinde ótken jyldyń sáýirimen salystyrǵanda 34,8%-ǵa, onyń ishinde bólshek saýda 44,7%-ǵa, kóterme saýda 27,8%-ǵa tómendedi.
«Tótenshe jaǵdaıǵa baılanysty saýda obektileriniń toqtap qalýy saýdanyń tómendeýiniń basty sebebi bolyp tabylady. Saýda qurylymynda tek Almaty qalasynyń úlesi barlyq kóleminiń 40% quraıdy. Karantın rejımi, Qazaqstan-Qytaı shekarasynyń jabylýy, onyń ishinde «Qorǵas» ShHYO toqtaýy qańtar-sáýir aılarynda aımaqtar arasynda saýdanyń barynsha quldyraýyn týǵyzdy», — dedi B. Sultanov.
Mınıstrdiń aıtýynsha, ákimder saýda ınfraqurylymnyń jaǵdaıyna erekshe nazar aýdarýy kerek.
«Kóterme taratý ortalyqtaryn salýdy bastap, saýda bazarlaryn odan ári jańǵyrtýdy tezdetýimiz qajet. Memlekettik baǵdarlamalar aıasynda uzaq merzimdi qarjylandyrý quraldary keńeıtiletin bolady, saýda jelilerimen «aınylym» shemasy men forvardtik satyp alý damyp, elektrondy saýda jańa serpin alady. Memleket komıssııanyń keshegi otyrysynda Prezıdent Q.K. Toqaev naqty tapsyrmalar berdi», — dedi B. Sultanov.
Ishki saýdanyń baıaýlaýy aıasynda elektrondyq kommersııa keńinen damydy. Tek aǵymdaǵy jyldyń birinshi toqsanynda qazaqstandyq ınternet alańdarynda satyp alý kólemi quny 89 mlrd teńge bolatyn 2,8 mln sálemdemeni qurady.
«Mysaly, Almaty qalasynda karantın kezinde onlaın satylym kórsetkishteri 4 eseden asyp, 50 myńnan astam azamat ózin-ózi oqshaýlaý rejımin buzbaı qajetti taýarlardy satyp alýǵa múmkindik aldy», — dedi ol.
Elektrondy kommersııa sonymen qosa qazaqstandyq taýarlardyń syrtqy naryqtarda ilgerileýine septigin tıgizedi. Qazaqstandyq sıfrlyq saýda alańdarynyń ashylýyn qoldaýǵa baǵyttalǵan sharalar qabyldanyp jatyr. «Internet-eksporttaýshy mektebi» baǵdarlamasy iske qosyldy, Alibaba halyqaralyq platformasy arqyly 50 qazaqstandyq kásiporyn óz ónimin eksporttaýǵa múmkindik aldy.
Osy jyldyń birinshi toqsanynda Qazaqstannyń syrtqy saýda aınalymy 2019 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 2,7%-ǵa artyp, $21 mlrd qurady.
Osy rette, eksport kórsetkishiniń 4,2%-ǵa ósip, al ımport kórsetkishiniń 0,1%-ǵa azaıýyna baılanysty saýda balansy jaqsardy. Mıneraldy tyńaıtqyshtar, kúnbaǵys maıy jáne taǵy basqa taýarlar boıynsha eksport artty.
«COVID-19 pandemııasy bizge shıkizattyq emes eksporttyń aınalymdaǵy úlesin arttyrý jumystaryn jyldamdatý qajettiligin kórsetip, naqty sabaq bolyp otyr. Bul eksporttyq belsendiliktiń quldyraǵan jaǵdaıda syrtqy suranysy turaqty arnalardy ashatyn bolady», — dedi mınıstr.
Sonymen qatar eksportqa baǵyttalǵan kásiporyndardy qoldaý sharalary jalǵasady. 2020 jyly eksporttaýshylardyń kólik shyǵyndaryn óteý jalǵasyn tabady.
Osy sharaǵa 7,7 mlrd. teńge qarajat bólinip, qazirgi tańda 215 mln teńge somasynda 20 ótinim maquldandy (maıly tuqymdar, un, kondıterlik ónimder jáne arnaıy kıimderdi QHR, RF jáne EO elderine (Belgııa, Latvııa) jetkizý).
Eksporttaýshylardy qoldaý boıynsha daǵdarysqa qarsy ortalyq qarqyndy jumys isteıdi, onyń ishinde eki aptada 120-dan astam ótinish qarastyryldy, beıindi mınıstrlikter men uıymdardyń sarapshylaryn tartý boıynsha qoldaý kórsetildi.
«Biz 16 taýar pozısııasyna basymdyq berdik, olardy jańa naryqtarǵa shyǵarý úshin ilgerletý boıynsha jańa sheshimder ázirlenetin bolady. Aǵymdaǵy jyldyń basynan beri «Kazakh Export» qarjylyq sharalarynyń jelisi boıynsha 39 otandyq eksporttaýshyǵa qoldaý kórsetildi, sonyń ishinde 26-sy tótenshe jaǵdaı kezeńinde 6 mlrd teńgeden astam somaǵa saqtandyrý qoldaýyna ıe boldy», — dedi B. Sultanov.
Taýarlardyń sapasyn arttyrýǵa jáne sertıfıkattaý rásimderin jetildirýge arnalǵan «Tehnıkalyq retteý týraly» zań jobasy qazir Májilistiń qaraýynda jatyr.
