Jıynǵa qatysqan sarapshylardyń aıtýynsha Kavkaz aımaǵynda jáne Ortalyq Azııa elderindegi qarjylyq daǵdarysty eńserý syrtqy qaryz alýmen ǵana shektelip qalmaıdy. Nesıeler AQSh dollarymen beriletin bolǵandyqtan, daǵdarys kezeńin jeńgennen keıin qaryz deńgeıiniń ósýi ekonomıkany dollarlandyrý deńgeıiniń ósýine alyp keledi.
«Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń basqarýshy dırektory Qaırat Kelimbetovtyń aıtýynsha, Qazaqstan makroóńirler arasyndaǵy korporasııany damytýǵa óte múddeli. «Biz jahandanýdyń ósýi týraly emes, Kavkaz aımaǵynda jáne Ortalyq Azııa elderi baılanys pen yntymaqtastyq ornatý týraly aıtyp otyrmyz. Sonymen birge EAEO elderi men postkeńestik keńistik kóptegen salalardaǵy saýda men yntymaqtastyq kólemin arttyrýy kerek. Sarapshylar dál qazir jekelegen memleketterdiń ekonomıkasyn qalpyna kelý ssenarıılerin josparlaý múmkin emes ekenin aıtyp jatyr. Men onymen kelisemin. Qazaqstan jaǵdaıynda biz munaı baǵasynyń qubylmalylyǵyn jáne onyń ekonomıkaǵa áserin bilip otyrmyz. Memleket Ekonomıkasynyń mańyzdy segmentterindegi kásiporyndardy qoldaıtyn qosymsha sharalardy daıyndap jatyr» dedi Qaırat Kelimbetov HVQ jáne Kavkaz jáne Ortalyq Azııa elderi qarjygerleri qatysqan onlaın-konferensııasynda.
Infraqurylymdyq reformalar jáne qaryz alý baǵdarlamalaryn damytý el úshin mańyzdy bolyp qala beredi. Orta jáne uzaq merzimdi perspektıvada Qazaqstan úshin kapıtal naryqtaryna oralý jáne ekonomıkany qaıta bastaý mańyzdy. «Turaqtandyrý jobalary týraly ǵana emes, sonymen birge ekonomıkany qalpyna keltirý baǵdarlamalary týraly da oılanǵan jón. Biz HVQ-nyń rólin eki baǵytta kóremiz. Birinshisi, aımaqtyq ıntegrasııa, ekinshisi, qarjylyq jáne aqsha-nesıelik aspektilerindegi ınstıtýsıonaldyq áleýetti nyǵaıtý», dedi Qaırat Kelimbetov.
Grýzııa Ulttyq bankiniń tóraǵasy Koba Gvenetadze halyqaralyq uıymdardyń kómegi qajet ekendigimen kelisedi.
Grýzııa bıligi aımaqtyq ıntegrasııa men saýda arnalarynyń mańyzdylyǵyn atap ótti. «Men Kavkaz aımaǵynda jáne Ortalyq Azııa elderindegi ıntegrasııany úılestirý týraly sóıleskende, men kólik erejelerin jeńildetýdi aıtamyn. О́zin-ózi oqshaýlaý elderdiń jabyq ekonomıkasyna qanshalyqty keri áser etkenin bárimiz kórdik» deıdi Grýzııa Ulttyq bankiniń basshysy.
Sonymen birge Grýzııa bıligi men Ulttyq bank osydan birneshe jyl buryn daǵdarysqa qarsy qujattar jıyntyǵyn qabyldaǵanyn aıtyp ótti. Sońǵy birneshe jylda eldiń valıýtalyq rezervterin kóbeıtýge basymdyq berildi. «Kezinde bul halyqaralyq sarapshylar tarapynan synǵa ushyrady, biraq biraq koronakrızıs jaǵdaıynda onyń el ekonomıkasyna qajet ekenin dáleldendi. Úkimet pen parlamentpen birge ekonomıkanyń joǵary dollarlanýyna baılanysty táýekelderdi azaıtý boıynsha sharalar ázirleýge daıyndalyp jatyr.
«Kavkaz aımaǵynda jáne Ortalyq Azııa elderi kapıtaldyń jylystap ketýin shekteı almaı otyrǵany belgili. 2008 jylǵy daǵdarys kezinde syrtqa jylystap ketken kapıtal qazirgiden eki ese kóp boldy. Eger Grýzııa týraly aıtatyn bolsaq, Qarjy mınıstrligi densaýlyq saqtaý jáne basqa da shuǵyl áleýmettik problemalarmen baılanysty shuǵyl shyǵyndarǵa tez áreket etý úshin aıtarlyqtaı býferlik rezervter qurdy», - dep atap ótti Koba Gvenetadze.
О́z kezeginde HVQ ókilderi koronakrızıs aımaq elderine ártúrli jolmen áser etetinin atap ótti. Máselen, munaı-gaz sektory damyǵan memleketter ásirese qarjy balansyna ushyraıdy jáne qarjy naryqtaryna qol jetimdilik problemasyna tap bolady. Sarapshynyń pikirinshe, Kavkaz aımaǵynda jáne Ortalyq Azııa elderiniń birinshi mindeti – qarjy aınalymy. Biraz elder týrızmniń múmkindigine súıenedi. Olardyń qatarynda О́zbekstan, Qyrǵyzstan, Tájikstan, Grýzııa, Ázirbaıjan jáne Armenııa bar. «Biz soqqylarǵa uzaq áser etip, barlyq aýmaqtarǵa enýine jol bere almaımyz. Sondyqtan fıskaldyq jáne aqsha quraldaryn qoldaný qajet. Máselen, halyqtyń kóp bóligin áleýmettik qoldaý jáne ShOB qoldaýymen birqatar maqsatty sharalar arqyly júzege asyrý: salyq preferensııalary, nesıelik demalystar, kiristerdi qalyptastyrý jáne shyǵyndardy jabý. Sonymen qatar bankterge ótimdilik berý arqyly qarjyǵa qol jetimdilikti jaqsartý qajet. Qarjy qyzmetterine qol jetimdilikti arttyrý úshin sandyq jáne jańa tehnologııalardy qoldana otyryp, qarjylyq ınfraqurylymnyń jumys isteýin qamtamasyz etý qajet. Aldaǵy ýaqytta ekonomıkany qalpyna keltirý syzbalaryn ázirleý qajet», deıdi osy jıynǵa qatysqan sarapshylar.
