Máselen, Almatydaǵy Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǴZI janyndaǵy Respýblıkalyq allergologııa ortalyǵynyń meńgerýshisi, medısına ǵylymynyń kandıtaty, joǵary sanatty dáriger Dınara Talǵatbekova elimizde profılaktıkalyq egý júrgizilgenniń arqasynda halqymyz talaı qaýipti indettedi juqtyrmaı, odan jeńil ótip, ólim-jitim sany edáýir azaıdy deıdi.
Mysaly, XVIII ǵasyrda ǵana 60 mln adamnyń ajalyna sebepshi bolǵan sheshek indeti týraly el búginde tek estelikterden ǵana biledi. 1977 jyldan beri 43 jyl boıy álemde eshkim bul aýrýmen aýyrmaǵan.
Dárigerdiń aıtýynsha, vaksınalaýdyń mańyzy aǵzanyń ımmýndy júıesin aldyn ala, qandaı da bir patogender paıda bolǵan jaǵdaıda áreket etýge úıretedi. Bul úshin aǵzaǵa álsiregen, belsendi emes patogender nemese olardyń kishkentaı bólshekteri jiberiledi. Mundaı patogender aýyr aýrýlardy boldyrmaıdy, biraq este saqtaý jasýshalaryn qalyptastyrady. Osylaısha, ınfeksııa túsken kezde birden ımmýndyq jaýap qosylady. Este saqtaý jasýshalary birden «dushpandy» tanı ketedi de, dabyl qaǵyp, joıý mehanızmi qosylady, bul úshin bar joǵy 1-3 kún qajet. Mundaı jaǵdaıda biz ınfeksııaǵa tap bolǵanymyzdy nemese aýrýdan jeńil túrde ótip ketkendigimizdi bilmeı qalamyz.
Dınara Jeńisbekqyzy aıtqandaı, egýdiń óziniń janama áserleri bar, kóp jaǵdaıda bul árbir aǵzanyń jeke reaksııasy. Álsizdik, dene qyzýynyń joǵarylaýy, egilgen orynnyń aýyratyndyǵy, tábettiń nasharlaýy sııaqty reaksııalar jıi kezdesedi. Bórtpe, tipti Kvınke isinýine deıin bolatyn allergııalyq reaksııalar jáne anafılaksııalyq shok sırek bolady.
Allergııalyq reaksııa tek ekpege ǵana emes, sonymen qatar kez kelgen preparat nemese allergenge týyndaýy múmkin ekendigin eskerý qajet. Sonymen qatar, aǵzanyń saý bolýy óte mańyzdy. Aýyrýmen álsiregen ımmýnıtettiń vaksınamen kúrese almaýy múmkin: aýyrý qaýpi bar. Ondaı jaǵdaıda vaksınalaýdy keıinge qaldyrady. Egýden tolyǵymen bas tartýdyń kórsetkishi – ımmýndy tapshylyq aýrýdyń bolýy, sebebi bul jaǵdaıda, tipti álsiregen patogen de ómirge qaýip tóndirýi múmkin.
Sońǵy jyldary búkil dúnıe júzinde vaksınaǵa qarsy lobbı belsendi áreket etýde. Áleýmettik jelilerde egýlerden bas tartýǵa shaqyryp jatady. Vaksınalaýdyń tıimdiliginiń dáleldenýine jáne qazirgi vaksınalardyń reaktogendiliginiń tómen ekendigine qaramastan bolatyn jaǵymsyz jáıtter ata-analardyń vaksınalaýdan bas tartýyna ákelýde. Egilmegen balalardyń sany artqan jaǵdaıda ujymdyq ımmýnıtet, ıaǵnı qoǵamnyń belgili bir aýrýlarǵa qarsy turý múmkindikteri tómendeıdi. Júrgizilgen zertteýler qoǵamdaǵy egilmegen adamdar paıyzynyń salystyrmaly joǵary bolýy tipti ýaqtyly egilgender arasynda da juqtyrýdyń qaýpin arttyratyndyǵyn dáleldedi.
Sozylmaly allergııalyq aýrýlar balalarda bolatyn aýrýlardyń keń taralǵan tobynyń qataryna jatady. Balalarda allergopatologııanyń bolýy vaksınalaýdan bas tartýǵa negiz bolyp tabylmaıdy. Bul ımmýnızasııa júrgizý kezinde erekshe saqtyqty qajet etetin pasıentter toby, sebebi mundaı balalardyń ımmýndyq júıesi vaksınaǵa qalypsyz túrde jaýap berýi múmkin. Allergııasy bar balalardyń vaksınalardyń jiti allergııalyq reaksııany boldyrtatyn keıbir komponentine joǵary sezimtaldyǵy bolýy múmkin. Barlyq vaksınalarǵa qoldanýǵa bolatyn jalǵyz ǵana absolıýtti qarsy kórsetilimi anamnezde aldyńǵy dozaǵa bolǵan anafılaksııa nemese vaksına komponentteriniń bolýy.
Allergııasy bar balalarda ınfeksııalyq aýrýlar ádette aýyrlaý bolatyndyǵyn eskergen jón. Olarǵa eń birinshi kezekte qaýipti aýrýlardan qorǵaný qajet. Tumaý, qyzylsha, kókjótel, bronh demikpesi, atopııalyq dermatıt, allergologııalyq rınıt asqynýynyń trıggerleri bolyp tabylatyndyǵy belgili. Sondyqtan allergııany vaksınalaýdan bas tartýdyń sebebi retinde qabyldaýǵa bolmaıdy.
Al medısına qyzmetkeri jalpy jáne táýekel tobyndaǵy ımmýnızasııa jasaýdyń qazirgi zamanǵy tásilderin bilip, ınfeksııa men vaksınalaýdyń qaýipterin salystyryp, osynyń barlyǵyn pasıentterge, ata-analaryna túsindire bilýi tıis.
