Ákimniń tanystyrylymyndaǵy jobanyń quny qaı opsııa tańdalǵanyna baılanysty 98,4 mlrd teńgeden 314,9 mlrd teńgege deıin bolatyndyǵy. JEO-nan bólinip shyǵatyn zııandy qaldyqtardyń 90-95 paıyzǵa azaıatyny osy jıynda aıtyldy.
Sonymen qatar, Saǵyntaev modernızasııanyń quny tarıfterge tikeleı áser etetinin, ákimdik bir bóligin óteýge daıyn ekenin de jıylǵandardyń qaperine salyp ótti.
Aıta ketetini, bul jobada Almaty ákimdiginiń tájirıbesi bar. Mysaly, qoǵamdyq jolaýshylardy tasymaldaý shyǵyny Almaty úshin quny qymbat shyǵyn. Taratyp aıtsaq, árbir jolaýshynyń bir rettik jolaqysy shamamen 250 teńge. Jolaýshy sonyń bar bolǵany 80 teńgesin tólese, ózgesi Almaty ákimdigi bólgen sýbsıdııamen óteledi.
Bul joly da qala ákimi Almatynyń JEO gazǵa kóshse, almatylyqtardyń qaltasyna salmaq salmaý jaǵyn aldyn-ala qarastyryp qoıǵanyn aıtty. Demek, JEO gazǵa qosylsa, tarıf qymbattap ketedi, - dep alańdaýǵa sebep joq.
Osyǵan deıin Almaty qalasynyń ákimi Baqytjan Saǵyntaev naýryz aıyndaǵy halyqpen esepti kezdesýinde ońtústik astanadaǵy kók tútinnen qutylý úshin jumystar júrgizip jatqanyn, bul taqyryp buǵan deıin de talaı ret kóterilgenin aıtqan bolatyn.
Qala ákimi JEO-2-ge baryp, qazandyqtardyń qalaı jumys isteıtinin kórip qaıtypty. Osyǵan deıin JEO gazdandyrý máselesi týraly sóz bolǵanda, qazandyqtardyń jerdiń betinde turatyndyǵy kedergi keltiretini osyǵan deıin de aıtylǵan.
Ákimmen kezdesý barysynda uqqanymyz, jerdiń astyna onyń ornyna gaz qubyrlaryn jiberý arqyly qazandyqtardyń ornyn almastyrýǵa bolatyn kórinedi. Sol kezde qala ákimi «Samuryq-Qazyna» jáne «Samuryq-Energo» kompanııasymen kelissózder júrgizgenin, 2017 jyly JEO-2-ni gazǵa aýystyrý týraly buıryq daıyndalǵanyn bildik.
«Bul taqyrypty zertteı kele, jumystyń ne sebepti júrgizilmegenin baqylaýǵa aldyq. Qarasha aıynda olar konkýrs ótkizip, merdigerdi anyqtadyq. Naýryz-sáýir aılarynda olar aldyn-ala málimetterdi tapsyrady dep kelisimge keldik. JEO kómirden gazǵa aýystyrý tarıfke áser etedi. Osy jumyspen aınalysqan sarapshylar «halyq bul qyzmettiń qymbattaýyna daıyn ba?» degen suraq qoıdy. Eger kerek bolsa, bıýdjet buǵan da barady. Eń aldymen muny qalaı júzege asyramyz, biz sony oılaýymyz kerek. Jańa JEO salyna ma, joq eskisi gazǵa aýysa ma osy máseleni anyqtap alýymyz kerek», - degen bolatyn.
Jalpy, Almaty JEO-2 tek qala ákiminiń emes, memlekettiń baqylaýynda ekeni osyǵan deıin talaı ret aıtylǵan.
2020 jyldyń basynda Ekologııa mınıstrligi Ekologııalyq retteý jáne baqylaý komıtetiniń tóraǵasy Zýlfýhar Joldasov Almatyǵa kelip, Almatydaǵy ekologııalyq máselelerdi 30-dan astam núkteden sheshý úshin egjeı-tegjeıli baǵdarlama daıyndalyp jatqanyn, avtomattandyrylǵan júıeni qarastyrý kerek degen sheshimge toqtalǵanyn aıtqan bolatyn. Qazaqstanda shańdy tazartatyn tehnologııalyq quraldar bar bolǵanmen, azot pen kúkirt dıoksıdiniń súzgisi joq eken.
«Eger biz bir qondyrǵyny ornatsaq, shyǵaryndylardy 4 myń tonnaǵa deıin azaıta alamyz. Bul úlken jetistik, sondyqtan biz jylý elektr stansııalarynyń shyǵaryndylaryn 100% derlik sheshemiz », - deıdi Zýlfýhar Joldasov.
Tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdeme jáne shyǵaryndylardy, sonyń ishinde gaz esebinen azaıtýdyń birneshe nusqasy jasalyp jatqany jýrnalıster qaýymyna erte kóktemde belgili bolǵan.
Almatylyqtardy úsh jylý elektr ortalyǵy jylý jáne jaryqpen qamtamasyz etedi. Olardyń birinshisi - Seıfýllına dańǵylynda, ekinshisi - Alǵabas shaǵyn aýdanynda, úshinshisi - О́tegen batyr aýylynda.
Ekibastuz kómiri JEO-2-de negizgi otyn retinde qoldanylady. Energııa qazandyqtary mazýtta jumys isteıdi. 2010 jyly JEO -2 plazma-otyn júıelerin synaqtan ótkizdi. Sheneýnikterdiń pikirinshe, bul mazýtty qoldanýdan tolyǵymen bas tartýy múmkin. Osylaısha, atmosferaǵa zııandy shyǵaryndylar eki ese azaıtylady. 2013 jyldyń jazynda baqylaý synaqtary sátsiz boldy. Synaq nátıjeleri boıynsha JEO-2 basshylyǵy zaýyt prosesinde synaqty paıdalanýdan bas tartty. 2017 jylǵy qysqy Ýnıversıada aldynda JEO-2 qaıta qurylyp, keńeıtildi. Joba aıasynda №8 qazandyq agregaty iske qosyldy, jobaǵa salynǵan jeke ınvestısııa kólemi 25 mlrd teńge.
2017 jyldyń kókteminde Almaty JEO-2-ni gazǵa aınaldyrý múmkin emes dep málimdedi. Bul seısmıkalyq qaýipsizdik talaptaryna baılanysty. Sebebi, stansııa 12 metrge deıingi tereńdikte jumys isteıdi. Gazdyń qysymy aýadan jeńil. Sondyqtan, ol jerge gazdy jetkizý tehnıkalyq jaǵynan qaýipti. Sol sebepti táýelsiz sarapshylar, ótken ǵasyrdyń sekseninshi jyldary salynǵan jáne barlyq jumysy kómir men mazýtke ólshenip salynǵan JES-yn gazǵa kóshirgennen jańa stansııa qurylys salý tıimdi ekenin aıtady.
29 qazanda Baqytjan Saǵyntaev Qazaqstan Prezıdentimen kezdesýde JEO-2-ni gazǵa aınaldyrý shyǵaryndylardy 17 ese azaıtatynyn atap ótti. «Samuryq-Energo» AQ qoldanystaǵy stansııany gazǵa aınaldyrýdy qarastyratyn tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdeme ázirleýde. Osy jobanyń áleýmettik mańyzdylyǵyn eskere otyryp, sizden «Samuryq-Qazynaǵa» tıisti qujattamany ázirlegennen keıin barlyq prosedýralardyń ótýin tezdetýdi tapsyrýdy ótinemin», - degen qala ákimi .
Mamandardyń aıtýynsha, bir ǵana Almaty JEO-nan shyǵatyn kúl, zııandy qaldyqtar jetkilikti. Onyń ekologııaǵa keri zardaby týraly másele osyǵan deıin de talaı –talaı zertteýlerdiń ózegine aınalǵan.
Mysaly, JEO jumys istep, zeınetke shyqqan maman Aleksandr Berdııaev JES ten bólinip shyqqan zııandy qaldyqtar qalalyq atmosferaǵa keri áser etetinin aıtady. Odan bólek tek Almatyda eki JEO. Almatynyń ortasyndaǵy JEO-1 gazben jumys isteıdi.
Al Almatynyń aınalasyndaǵy shaǵyn jylý elektro stansııalary áli kúnge deıin kómir men mazýtke táýeldi. «Bir ǵana JEO gazǵa kóshirý Almatynyń ekologııasyn sheshpeıdi, sol sebepti Almatynyń aınalasyndaǵy shaǵyn stansııalardyń barlyǵyn gazǵa kóshirý kerek», - deıdi Aleksandr Berdııaev.
Sol sebepti, Almatyǵa JEO-2 gazǵa kóshýi týraly másele áli talaı ret zertteletin, taldaýdy qajet etetin máselelerdiń biri bolyp qala beretin sııaqty.
Almaty
