Oblysta asyl tuqymdy mal sany birtindep ósip keledi. Ǵylymnyń keregi osy jerde. О́nimi joǵary bolǵanymen, barynsha kirpııaz, kúı tańdaǵysh janýarlar ózderine erekshe qamqorlyq jasalǵanyn qalap turady eken. Qazir mal mamandary profılaktıkalyq sharalardyń tıisti deńgeıde oryndalmaı otyrǵanyna alańdaýshylyq bildirýde. Onyń jóni de bar. Kóktem shyǵysymen kene men ózge de ýly jándikter kúrt kóbeıedi. Ashyǵyn aıtqanda, qazir mal sharýashylyǵy salasynda ǵylymnyń úles salmaǵy jyl ótken saıyn azaıyp keledi. Qolyndaǵy qarjysyn barynsha únemdep, paıda tabýdy kózdegen sharýalar profılaktıkalyq is-sharalarǵa kóńil bólmeı otyr. Bul oraıdaǵy is óte qajetti bolǵanymen, kópshiligi basy artyq shyǵyn sanaıdy.
– Sharýalar maldyń jem-shóbine ǵana mán beredi. Tolymdy ónim alý úshin burynǵy ádetten birjola arylý kerek. Mal sharýashylyǵy mańyndaǵy bar sharýany tolaıym zerttep, zerdelegennen keıin biz mal basynyń túrli aýrýlarǵa qarsy ekpe qabyldaýyn nazardan tys qaldyrmasa eken deımiz. Máselen, shetelden ákelingen asyl tuqymdy mal eń aldymen bizdiń jerge jersinýi qajet. Keıde birqatar aýrýlar ere keletinin de kórip júrmiz. Bul jaıdy da muqııat eskerý qajet, – deıdi mal dárigeri Janǵabyl Ákimbaev.
Shetten ákelingen maldy sheteldik dári-dármekpen emdep, aýrýdyń aldyn almasańyz, shyǵynǵa belsheńizden batýyńyz da múmkin. «Asyl Kókshe zoovetsnab» seriktestigi Eýropa men AQSh-tyń áıgili veterınarlyq kompanııalarymen iskerlik qarym-qatynas ornatqan. Seriktestik mamandary malsaq qaýymǵa ǵylymı kómek kórsetedi. Áıtse de, mal dárigerleri mal aýrýlarynyń jyl saıyn ózgerip otyratynyn da umytpaý keregin aıtyp otyr. О́ristegi asyl tuqymdy mal ǵana emes, aýyl turǵyndarynyń baǵymyndaǵy birer qaraǵa da qaýip-qater kóp.
– Maldyń bári bir óristi shıyrlaıtyndyqtan, juqpaly aýrýlardyń etek alý qaýpi kóp. Negizinde ár otbasy ózderiniń baǵymyndaǵy maldyń barlyǵyna vaksına egýleri qajet. Osyndaı qadamǵa barsa ǵana tórt túliktiń aǵzasyn árqıly aýrýlarǵa tózimdi eter edik. Aldyn alý sharalary mal basyn saqtap qalýǵa ǵana emes, onyń kúıli de sútti bolýyna oń yqpalyn tıgizedi, – deıdi aýyl sharýashylyǵy vaksınasy boıynsha tehnolog sarapshy Márııam Ábisheva.
Álemdegi qalyptasyp otyrǵan tájirıbeni taldap qarasańyz, ımmýnıtetin joǵarylatý baǵytynda turaqty veterınarlyq dári-dármek qabyldaǵan maldyń ónimdiligi emdelmegen maldan 20 paıyzǵa joǵary eken. Al juqpaly aýrýlardyń aldyn alýǵa jumsalatyn qarjy kólemi óte az. Demek, mal baǵyp búıirim shyqsyn deseńiz, baǵymyńyzdaǵy tórt túliktiń jaıyn jańasha oılaý qajet.
Aqmola oblysy
