Búgingi tańda oqytý sapasy men oqý bitirgennen keıin jumyspen qamtýdyń tómen deńgeıine qatysty kóptegen syn aıtylyp júr. Bul problemalardy sheshý úshin joǵary oqý oryndaryn profıldeý qajet. Meniń oıymsha, salany qajetti kadrlarmen qamtamasyz etý úshin qazirgideı 22 ýnıversıtet emes, 3 agrarlyq ýnıversıtettiń múmkindigi jetkilikti. Túlekterdi mamandyǵy boıynsha jumyspen qamtýǵa Prezıdenttiń jeke qosalqy sharýashylyqtardy damytý týraly tapsyrmasynyń oryndalýy jáne tutastaı aýyl sharýashylyǵy ónimin óndirýshilerdiń kooperasııasy jol ashady. Kooperatıvter aýyldy damytýdyń áleýmettik, ekonomıkalyq jáne saıası negizi bola alady.
Bilim berý salasynda jaǵymdy jańalyqtar da bar. Memleket basshysy qoldaýynyń arqasynda qazirgi tańda eki agrarlyq ýnıversıtetke – Ulttyq agrarlyq jáne astanalyq S.Seıfýllın atyndaǵy agrotehnıkalyq ýnıversıtetterge «ǵylymı-zertteý ýnıversıteti» mártebesin berý týraly Úkimet qaýlysynyń jobasy qarastyrylyp jatyr.
Aýyldyq jerlerde ınnovasııany sátti qoldaný úshin bilimdi taratý júıesi óte mańyzdy. Biraq búginde ol da shashyrańqy kúıde. Aýyldyq jerlerde bilim taratýdyń ulttyq júıesin qurý boıynsha baǵdarlama ázirlep jáne onyń biryńǵaı operatory retinde Ulttyq agrarlyq ǵylymı-bilim berý ortalyǵyn anyqtaýdy usynamyn. Búginde ǵylymı jetistikterdiń óndiriste qoldaný deńgeıiniń tómen bolýy dál osy bilim taratý júıesiniń nashar damýyna, sondaı-aq naqty transfert pen kommersıalızasııanyń bolmaýyna tikeleı baılanysty.
О́kinishke qaraı, aldaǵy jyly agrarlyq ǵylymdy qarjylandyrý josparlanǵan deńgeıden 6 ese kem somaǵa qysqartylyp jatyr. Árıne, búgingi jaǵdaıda bıýdjet shyǵystaryn azaıtý qajettigin túsinemiz. Biraq ǵylymdy ortasha elder deńgeıinen 12,5 ese az qarjylandyrýdy ońtaıly sheshim dep eseptemeımiz.
Ǵylymı kadrlardyń sanyn kóbeıtý máselesi de óte ózekti. Sońǵy 30 jylda 1 mıllıon turǵynǵa shaqqanda respýblıkada ǵylymı kadrlardyń sany 2,5 esege azaıǵan. Bul kórsetkish boıynsha biz TMD-daǵy seriktesterimizdiń ózinen 1,5-2 ese artta qalyp otyrmyz.
Jastar úshin ǵalym bolýdyń tartymdylyǵyn arttyrý úshin mynany usynamyn: birinshiden, memlekettik tapsyrys aıasynda magıstranttar men doktoranttar úshin oqý quny men stıpendııa mólsherin arttyrý múmkindigin qarastyrý qajet. Buǵan tipti, memlekettik tapsyrys aıasyndaǵy olardyń sanyn azaıtý arqyly da qol jetkizýge bolady; ekinshiden, «Bolashaq» baǵdarlamasy aıasynda eń jaqsy sheteldik ǵylymı ortalyqtarda agrarlyq ǵalymdarǵa taǵylymdamadan ótý sharalaryn qarastyrý; úshinshiden, ǵylymı mekemelerdi bazalyq qarjylandyrý kólemin ulǵaıtý; tórtinshiden, ǵylymı jabdyq ımportyn salyqtyq jáne kedendik yntalandyrý máselesin sheshý.
Tóleýtaı RAHYMBEKOV,
Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń múshesi, «Ulttyq agrarlyq ǵylymı-bilim berý ortalyǵy» UAQ basqarma tóraǵasy
