Jumysshylar jazataıym jaǵdaıdan qalaı saqtandyrylady?

Jalpy otyrystyń kún tár­ti­bindegi negizgi másele «Qazaqstan Respýblı­ka­sy­nyń keıbir zańnamalyq akti­lerine ónerkásiptik qaýip­sizdik máseleleri boıyn­sha ózgerister men tolyq­ty­rýlar engizý týraly» zań jobasy boldy. Birinshi oqy­lymda qaralǵan zań jobasy ónerkásiptik qaýipsizdik salasyndaǵy zańnama normalaryn jetildirýge, bızneske ákimshilik qysymdy azaıtýǵa, qaýipti obektilerde mem­le­kettik qadaǵalaýdy jú­ze­ge asyrýdyń tıimdiligin artty­rýǵa, ónerkásiptik qaýipsizdik salasynda jumys júrgizý qu­qyǵy attestattalǵan já­ne avarııalyq-qutqarý qyz­metterin usynatyn uıym­dardyń jumysyn retteýge, sondaı-aq qoldanystaǵy zańnamadaǵy olqylyqtar men kollızııalardy joıýǵa baǵyttalǵan.

Atalǵan qujatty de­pý­tat­tardyń nazaryna In­dýstrııa jáne ınfraqu­ry­lymdyq damý mınıstri Beı­bit Atamqulov usyndy. Onyń aıtýynsha, zań jobasy boıynsha aldymen kásip­oryndarda óndiristik baqylaý qyzmetin reglamentteý jáne buǵan jaýap­ty laýazymdy tul­ǵa­lar­dyń mártebesin kúsheı­tý usy­nylady. Atap aıt­qanda, uıymnyń laýazym­dy tulǵa­laryna qyzmet­ker­lerdiń ómiri men densaý­lyǵyna qaýip tóndiretin, talap­­tardy buza otyryp jú­­zege asyrylatyn jumys­tar­dy toqtata turý ókilet­ti­gimen ónerkásiptik qaýip­siz­dik­tiń jaı-kúıin tekse­rýdi uıym­dastyrý men júr­gizý jáne ónerkásiptik qaýip­sizdik ta­laptaryna sáıkes kel­meı­tin adamdardy jumys­tan shettetý quqyǵy beriledi.

Ekinshiden, ónerkásiptik qaýipsizdik salasyndaǵy ju­mystardy júrgizý quqyǵy attestattalǵan uıymdardyń jáne avarııalyq-qutqarý ju­mystaryn júrgizý jónindegi qyzmetterdi usynatyn uıym­­dardyń qyzmetin retteý kóz­deledi. Bul norma 2018 jyly kásibı avarııalyq-qut­qa­rý qyzmetterin attes­tat­taý resimi alynyp tas­ta­lýyna jáne «Azamattyq qorǵaý týraly» zańynda ónerkásiptik qaýipsizdik sa­la­­­syn­­daǵy attestattalǵan uıym­­­­­dardyń qyzmetin ret­­­teı­­­­­tin máselelerdiń bolma­ýy­na baılanysty usyny­lady.

Buǵan qosa zań jobasyn­da qaýipti óndiristik obek­ti­lerde taý-ken qutqarý, gaz­dan qutqarý, burqaqqa qar­sy jumystardy júrgizý sııaq­ty ónerkásiptik qaýipsiz­dik salasyndaǵy kásibı ava­rııa­lyq-qutqarý qyzmetiniń negiz­gi belgilerin reglamentteý jáne olarǵa qoıylatyn talaptar belgilenedi.

– Qaýipti óndiristik obek­tide apattyq jaǵ­daı­lardy tergep-tekserýdi júr­gizýdiń biryńǵaı tárti­bin belgileý úshin oqıǵany ter­gep-tekserý jónindegi komıs­sııanyń ókilettikterin, olar­dy qurý tártibin, nátı­je­lerin resim­deýdi jáne uıym­dardyń is-qımyl­daryn naq­tylaý usy­nylady. О́ner­kásiptik qaýip­sizdik sala­syn­da memle­kettik qadaǵa­laý­dy júzege asy­rý kezin­de sy­baılas jem­qor­lyq táýe­kelderin azaıtý kózdeledi, – dedi Beıbit Atam­qulov.

Qujatty talqylaý bary­synda depýtattar óner­ká­siptik qaýipsizdik salasyn­daǵy avarııalyq-qutqarý jumystaryna daıyndyq jáne baqylaý máselelerine erekshe nazar aýdaryp, attestattaý men memlekettik baqylaýdy engizýdi usyndy. Sonyń ishinde ónerkásiptik qaýipsizdik salasynda ju­mys isteıtin avarııalyq-qut­qarý qyzmetteriniń attesta­sııalanbaıtyny nazarǵa alyndy.

– Shynyn  aıtqanda, ómir­ge qaýipti óndiristik oryn­dary – taý-ken metallýr­gııa, munaı-gaz kesheniniń kásip­­oryndarynda já­ne eko­no­mı­kanyń basqa sala­lar­yn­daǵy kásiporyndarda attes­tattan ótpegen qutqa­rý­shy­lar jumys istep ja­týy múm­kin. Oǵan  jol ber­ý­ge bol­maıdy. Osy zań joba­syn qabyl­da­ǵannan keıin apat sal­darynan jara­qat alý men zııan keltirý yqtı­mal­dy­ǵy tómendetilýi qajet. Ol úshin avarııalyq-qutqa­rý qyz­metiniń qyzmet­ker­le­ri tıis­ti daıyndyqtan ótip jáne attestasııalanýy kerek, – dedi Nurlan Nyǵmatýlın.

900-den asa uıym óner­kásiptik qaýipsizdik sala­syndaǵy jumystardy júr­gizetin bolyp attestat­talǵan. Degenmen, óndiris­tegi oqys oqıǵalar sany azaı­maı tur. Ásirese qutqa­rý­shylar taý-ken, kómir ón­dirý salasyndaǵy kásiporyn­da­ryn­daǵy oqys oqıǵalarǵa jıi shyqqan.

Sonymen qatar áleýmet­tik ınfraqurylym obek­ti­leri – qazandyqtarǵa, lıfti­lerge, eskalatorlarǵa da erekshe mán berildi. Májilis Tóraǵasy ákimdiktermen bir­ge turǵyn úı ınspeksııa­syn quryp, memlekettik ıns­pek­torlardyń resmı márte­besin zań talaptaryna sáıkes keltirip, biliktilik, ju­mys júktemesi jáne taǵy basqa máselelerdi sheshýge toqtaldy.

Depýtattar ekinshi oqy­lym­da eki zań jobasyn ma­quldady. Onyń alǵashqysy halyqaralyq avtomobıl tasymaldaryn qadaǵalap otyrý máse­le­lerine qatysty boldy. Bul qujat jobasynda Úki­metke halyqaralyq tasymaldardy qadaǵalap otyrý júıesiniń ulttyq operatoryn aıqyndaý bo­ıynsha quzyrettilik berý; halyqaralyq avtomobıl tasymaldaryn júzege asyrý kezinde navıgasııalyq plombalardy paıdalaný bóliginde tasymaldaýshylarǵa qoıy­­latyn talaptardy bel­­gi­leý; elektrondyq sáıkes­ten­dir­gishterdi qasaqana búl­dirgeni nemese joıǵany úshin ákimshilik jaýap­ty­lyqty engizý kózdeledi. So­nymen qatar zań jobasyn­da elektrondy sáıkesten­dir­gishterdi paıdalaný tártibin salyq jáne bıýdjetke tólenetin tólemderdiń túsýin qamtamasyz etý salasynda basshylyqty júzege asyratyn ýákiletti organnyń bekitýi usynylady.

Buǵan qosa  depýtattar tarapynan oıyn bıznesine qatysty zań jobasy ekinshi oqylymda qoldaý tapty.

– Zań jobasyn qaraý barysynda depýtattar jańa oıyn aımaqtaryn ashý týraly normalardy alyp tastaý boıynsha usynys engizdi. Qujatqa depýtattar býkmekerlik keńseler men totalızatorlardyń kassalaryn Almaty oblysy Qapshaǵaı sý qoımasynyń jaǵa­laýyndaǵy jáne Aq­mola oblysy Býrabaı aýda­n­yndaǵy eki oıyn aıma­ǵy aýmaqtarynda ornalastyrý boıynsha túzetýler engizdi. Osyǵan baılanysty endi býkmekerlik keńseler men totalızatorlardyń kassalary eldi mekenderden atalǵan oıyn aımaqtaryna kóshiriledi, – dedi depýtat Sáken О́tebaev.

Zań jobasy boıynsha endi qumar oıynǵa salyn­ǵan azamattardy otbasy mú­sheleri de tyıa alady. Olardyń teris áreketterin shekteý úshin jaqyn týystary sotqa shaǵymdanýǵa bolatyn norma engiziledi.

Alqaly jıynda depýtattar birqatar jańa zań jo­­basyn jumysqa aldy. Olar­dyń qatarynda advo­kat­tyq qyzmet jáne zań kó­­megi, jyljymaıtyn mú­lik­ke quqyqtardy jáne zańdy tul­ǵalardy memleket­tik tirkeý, sondaı-aq mem­lekettik shekara jáne ın­klıý­zıvti bilim berý másele­lerine qatysty zań jobalary bar.

Jalpy otyrys sońynda depýtattar memlekettik or­gan­dardyń basshylaryna birneshe depýtattyq saýal joldady. Aıtalyq, depý­tat Amanjan Jamalov Úki­met basshysy Asqar Ma­mın­ge qarata joldaǵan saý­a­l­­ynda daǵdarys jaǵ­daıy shaǵyn jáne orta bıznes­ti qarjylandyrý júıesi­niń tıimsiz jumys istep otyr­ǵanyn kórsetip bergenin aıta kele, «Damý» kásipkerlikti damytý qorynyń qyzmetin jandandyrýdy surady.

Sonymen qatar «Aq jol» demokratııalyq partııasy fraksııalarynyń músheleri Merýert Qazbekova, Berik Dúısenbınov jáne Erlan Barlybaev tótenshe jaǵdaı kezinde tıimdiligi tómen bolǵan salalarǵa qatysty máselelerdi kóterdi.