Otandyq medısınaǵa – otandyq ónim

«Úkimet irgeli ǵylym men zertteý ınstıtýttarynyń bazalyq qarjy­landyrý kólemin arttyrý múmkindigin qarastyrýy qajet. Problemaly mə­se­lelerdiń biri – zertteýler úshin qural-jabdyqtardyń jetispeýi. Bul problemany sheshý qajet. Iri otandyq kəsiporyndardyń, kompanııalardyń tehnologııalyq alańdaryn joǵary oqý oryndarymen jəne zertteý ınstıtýttarymen baılanystyrý da mańyzdy. Úkimetten jəne sarapshylardan tıisti usynys əzirleýdi ótinemin» dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Osy rette Prezıdent aıtqan iri otan­dyq kəsiporyndardyń, kompanııa­lar­dyń tehnologııalyq alańdaryn jo­ǵary oqý oryndarymen jəne zertteý ınstıtýttarymen baılanystyrý má­selesine qatysty oı qossam deı­min. Bizdiń ýnıversıtet elimizdegi tehnı­kalyq saladaǵy irgeli oqý orny retin­de bul baǵytta birneshe jyldan beri júıeli túrde jumys júrgizip keledi. Kásiporyndarmen de, kompanııalarmen de, ǵylymı-zertteý ınstıtýttarymen de tyǵyz baılanystamyz. Bir ǵana mysal keltireıin. Oqý ornymyz О́skemendegi Úlbi metallýrgııalyq zaýyty jáne Nur-Sultan qalasyndaǵy Travmatologııa jáne ortopedııa ǵylymı-zertteý ıns­tıtýtymen birlesip medısınalyq ımplantanttar shyǵarýdy qolǵa ala bastady. Bul úshjaqty aýqymdy jo­ba 2017 jyly bastalǵan bolatyn. Jo­bany júzege asyrý úshin ýnıversıtet bazasynda elimizde alǵash ret travmatologııa men ortopedııaǵa qajet medısınalyq ımplantanttar óndirisi úshin tájirıbeli-óndiristik aımaq quryldy. Aýmaǵy 300 sharshy metrdi quraıtyn bul jerge memlekettiń qol­daýymen metallǵa arnalǵan 3D prın­ter, metall óńdeıtin stanoktar, vakýmmdy pesh sekildi 26 zamanaýı óndi­ristik jáne taldaý qurylǵylary satyp alyndy. Jaı ǵana satyp alyp qoıý­men shektelgen joqpyz, ýnıversıtet ǵalymdary osy qurylǵylarmen ju­mys istep, otandyq medısınaǵa asa qajet buıymdardy jasap ta shyǵardy. Atap aıtsaq bizdiń oqý ornynyń ǵalymdary Nur-Sultan qalasyndaǵy Travmatologııa jáne ortopedııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń tapsyrysyna sáıkes 8 túrli medısınalyq ımplan­tant ázirledi. Ony ózimizdegi metall­ǵa arnalǵan 3D prınterden basyp shyǵardyq. Qarapaıym tilmen túsin­­dirsek, biz ázirlegen medısınalyq ım­plan­tanttardy, ıaǵnı metalldan ázir­len­gen ártúrli kólemi shaǵyn quryl­ǵy­lardy dárigerler naýqastardyń qol, aıaq, ıyq, adamnyń basqa da dene músheleriniń súıekterin jalǵap, bitis­tirýge qoldanatyn bolady. Ǵalym­darymyz Nur-Sultandaǵy zertteý ınstıtýtyna TMD elderi aýmaǵyn­daǵy elderdiń medısınasynda keńi­nen qoldanylatyn VT6 tıtan quıma­syn (quramy – tıtan, vanadıı, alıý­mınıı) daıyndap, alǵashqy úlgisin usyndy. Budan bólek Ti-Nb-Ta dep atalatyn otandyq medısınada bu­ryn-sońdy qoldanylmaǵan medısı­nalyq ımplantanttyń jańa túri shyǵa­ryldy. Bul quımanyń quramynda tıtan, tantal, nıobıı sııaqty metall­dar bar. Ǵalymdardyń paıymynsha, VT6 tıtan quımasynan góri Ti-Nb-Ta quımasynyń adam aǵzasyna ja­ǵymdy áserleri mol. Quımanyń jańa túri klınıkaǵa deıingi synaqtan sátti ótti. Endi otandyq medısınada qol­danylýy múmkin. «Problemaly məse­lelerdiń biri – zertteýler úshin qural-jabdyqtardyń jetispeýi» dedi ǵoı Prezıdent. Bizde bul turǵyda másele joq. Ǵylymmen aınalysýǵa qajet qu­ral-jabdyqtarymyz da, bilikti ǵa­lymdarymyz da bar. Maqsatymyz – otandyq medısınaǵa qajet otandyq ónimder ázirleý. Jaqynda oblysymyzǵa jumys saparymen kelgen Úkimet basshysy Asqar Mamın tájirıbeli-óndiristik aımaqty kórip, joǵary baǵa berdi. Nur-Sultan qalasyndaǵy Travmatologııa jáne ortopedııa ǵylymı-zertteý ınstıtýty medısınalyq ımplant­tardyń kópshiligin shetelden alaty­nyn bilemiz. Osy dúnıelerdi nege ózimizde jasamasqa?! Sonda sapasy da jaqsy, ásirese baǵasy da qoljetimdi bolyp, qanshama otandastarymyzdyń der kezinde em alýyna septigimiz tıer edi dep oılaımyn. Prezıdentimizdiń Ult­tyq qoǵamdyq senim keńesiniń otyry­syndaǵy sózderi joǵary oqý oryn­daryna úlken jaýapkershilik júk­teıdi. Osy oraıda joǵaryda sóz etken baǵyttaǵy jumystarymyzdy odan ári jandandyryp, jetildirip, elordadaǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýtymen birlesip, ımplanttanttardyń kúrdeli túrlerin jasamaq oıymyz bar.

Jasulan ShAIMARDANOV,

D.Serikbaev atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik tehnıkalyq ýnıversıtetiniń rektory