Zańdy qaıta qaraý kerek

Prezıdent «Biz jazyqsyz jazalan­ǵandardyń árqaısysyn este saqtaý arqyly ǵana kemel keleshekke jol ashamyz. Bolashaqtyń berik negizi Táýel­sizdikten bastaý alady.  О́tken ǵasyr­daǵy eń qıly kezeńniń birinde jazyqsyz japa shekkenderdiń rýhyna taǵzym etý –  barshamyzdyń perzenttik boryshymyz» dep atap ótti.

Rasynda, saıası qýǵyn-súrgin qur­ban­daryn aqtaý jumystarynyń áli anyq­talmaǵan, zerttelmegen tustary kóp. Mysaly, sol kezdegi bılikke qar­sy kóterilister óz baǵasyn alǵan joq. Onyń kóbi keńestik termınologııa boıynsha «bandylar qozǵalysy» dep sıpattaldy. Resmı túrde 372 kóte­rilis boldy deıdi, biraq odan da kóp bolýy múmkin. Sondaı kóteriliske qa­tysqandardyń birazy sottaldy, atyl­dy, joǵaldy. Áli kúnge deıin aqtal­maǵandar óte kóp.

Memleket basshysy tarıhı ádil­dik­ti qalpyna keltirý úshin arnaıy mem­lekettik komıssııa qurýdy tapsyrdy. Osy rette 1993 jylǵy «Jappaı saıa­sı qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý týraly» zańdy qaıta qaraý kerek dep oılaımyn. Sondaı-aq atalǵan komıssııa 1920-1950-jyldardaǵy bur­ma­laýlardy ǵana emes, keńestik kezeńdegi aqtańdaqtardy tutas zertteý kerek. О́ıtkeni qýǵyn-súr­gin kúlli keńestik kezeń boıy júrgizildi. Bertin kele oryn alǵan Temirtaýdaǵy, Selınogradtaǵy tolqýlar, buǵan qosa 1986 jylǵy Jeltoqsan  kóterilisi – bu­lar da Keńes kezindegi qýǵyn-súrginder.

Sonymen qatar asharshylyq qasi­retin qýǵyn-súrginniń aıasynda qal­dyrmaı, onyń birinshi kezekte qaras­tyrý kerek. Asharshylyq bizdiń ta­rıhtaǵy ulttyq apat boldy. Táýelsiz­diktiń basynda asharshylyqqa mán berilgenimen, keıin kele tasada qalyp qoıdy. Sondyqtan buǵan bólek baǵasyn berý óte mańyzdy.

Beıbit QOIShYBAEV,

jazýshy, pýblısıst