Aýyldaǵy aǵaıyn ınternettiń ıgiligin qashan kóredi?

Jalpy otyrystyń kún tártibinde aldymen «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy birinshi oqylymda maquldandy. Parlament depýtattary ázirlegen bul qujatty alqaly toptyń nazaryna Májilis depýtaty Berik Ospanov usyndy.

– Qazirgi ýaqytta qoryqtar, tabıǵı rezervattar, ulttyq parkter, bota­nıkalyq baqtar, óńirlik parkter, tabıǵat eskertkishteri, qaýmaldar men qoryq aımaqtary jatatyn erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtardyń jalpy alańy 26,2 mln ga nemese el aýmaǵynyń 9,6 paıyzyn quraıdy. Bizdiń ortaq mindetimiz – olardy saqtap qalý jáne kóbeıtý. Qaralyp otyrǵan zań jobasy dál osyǵan baǵyttalǵan. Onyń negizgi ıdeıasy – týrızm obektilerin jáne erekshe strategııalyq mańyzy bar qurylystardy salý, olardyń jumys isteýi úshin buryn shyǵarylǵan, maqsatty paıdalanylmaıtyn jerlerdi erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar quramyna qaıtarý. Is júzinde mundaı jaǵdaılar bar. Má­selen, bul – Býrabaı memlekettik ulttyq tabıǵı parki jáne Ile Alataýy memlekettik ulttyq tabıǵı parkiniń jerleri. Erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtardyń quramyna kirmegendikten bul jerler tıisti túrde qorǵalmaıdy. Osy aımaqtarda mekendeıtin janýarlar men ósetin ósimdikterge zalal keltirilýi múmkin, – dedi Berik Ospanov.

Buǵan qosa depýtattar ekologııalyq týrızmdy damytý aıasynda tabıǵat qorǵaý mekemeleriniń kórsetetin qyzmetiniń tizbesin keńeıtýdi usyndy.

Zań jobasyn talqylaý barysynda depýtattar erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar quramyna qaıtarylatyn jerler týraly másele qozǵady. Bul rette Ile Alataýy ulttyq tabıǵı parkinen Kókjaılaý boıynsha taý-shańǵyly kýrortyn salý úshin bólingen jerdiń jaıy da sóz boldy.

Jıynǵa qatysqan Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar vıse-mınıstri Erlan Nysanbaev qandaı jerlerdiń erekshe qorǵalatyn aýmaqqa qaıtarylatynyn aıtyp berdi.

– Shýche-Býrabaı kýrorttyq aýmaǵyn damytý úshin 370 ga aýmaqty bóldik. Búgingi tańda onyń 260 ga bóligi ıgerildi. Endigi 110 ga bóligin qazir erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaq quramyna qaıtarýdy kózdep otyrmyz. Kókjaılaý boıynsha taý-shańǵyly keshendi salýǵa jer bólgenbiz. Alaıda bul jobadan qazir bas tartý týraly sheshim qabyldandy. Sol sebepti qala ákimdigi bul jer aýmaqtaryn da qaıtarýǵa kelisip otyr. Osyǵan oraı zań arqyly jeńildetilgen tártippen eshqandaı shyǵynsyz ony qaıtarýdy kózdeımiz. Parkterdiń aýmaǵyna eshqandaı ózgerister engizilmeıdi, – dedi mınıstrlik ókili.

Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵ­ma­týlın atalǵan zańnyń qabyldanýy erek­she qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtardyń tutastyǵyn saqtaýǵa jáne ekologııalyq, ǵylymı, mádenı turǵyda erekshe mańyzy bar tabıǵı keshender men obektilerdi saqtaýǵa múmkindik beretinin málimdedi.

Budan keıin aýyl-aımaqtarda ınter­nettiń qoljetimdiligin qamtamasyz etý máselelerine qatysty zań jobasy birin­shi oqylymda depýtattar tarapynan qol­daý tapty. Bul zań jobasyna da depýtattar bastamashylyq jasady. Qujattyń jaı-japsarymen Májilis depýtaty Maı­ra Aısına tanystyrdy.

– Búgingi tańda keń jolaqty ınternet jelisimen 117 qala, halqynyń sany 250 adam jáne odan asatyn 3324 aýyl qamtylǵan. О́kinishke qaraı,
2 myń­daı aýylda mundaı múmkindik joq. Osyǵan baılanysty Májilis pen Se­nat depýtattary usynylyp otyrǵan zań jobasyna bastamashylyq jasa­dy. Birinshiden, zań jobasynda mobıl­di baılanys jelilerine arnalǵan anten­nalyq qurylysjaılar salýǵa jer ýchas­kelerin alý rásimin ońaılatý kózdeledi. Qazirgi ýaqytta operatorlar bazalyq uıaly baılanys stansalaryn salý úshin jalǵa alynǵan jer ýchaskesin mindetti túrde nysanaly maqsatynan ózgertý qajet. Sonyń nátıjesinde is júzinde telekommýnıkasııa jabdyǵyn salý
1,5-2 jylǵa deıin sozylyp ketedi, – dedi depýtat.

Jalpy zań jobasy baılanys obek­tilerin salý kezinde jer ýchaske­lerin resimdeý boıynsha ruqsat berý rásim­derin ońaılatýǵa jáne baılanys ope­ra­torlarynyń barlyǵyna telekommý­nı­kasııalyq ınfraqurylymǵa teń qol jetkizý múmkindigin berýge baǵyttalǵan.

Zań jobasyn talqylaý barysynda Nurlan Nyǵmatýlın ınterneti joq eldi mekenderdiń turǵyndary bul ıgilikke qashan qol jetkizetinin bilip otyrýy kerek ekenin Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri Asqar Jumaǵalıevtyń qaperine saldy.

– Elimizdiń sıfrlyq damý jolynda ınternet máselesiniń basty nazarda ekenin ózderińiz jaqsy bilesizder. Ásirese aýyldy jerlerdi sapaly ınternetpen qamtamasyz etý – búgingi kúnniń basty talaby. Sebebi Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Ulttyq qoǵamdyq senim keńesi otyrysynda bilim jáne densaýlyq salalaryn zamanǵa saı reformalaý týraly aıtqan bolatyn. Osy jolda, árıne, sıfrly jáne elektrondy qyzmetterdiń qajettiligi óte mańyzdy. Zań jobasy aýyl turǵyndaryn sapaly jáne qoljetimdi ınternetpen qamtamasyz etýge jańa serpin beretini sózsiz, – dedi Májilis Tóraǵasy.

Sonymen qatar otyrysta shetel valıýtasyndaǵy ıpotekalyq qaryzdar jáne kórsetiletin tólem qyzmetteri na­ry­ǵynyń sýbektilerin retteýdi jetil­dirý máseleleri boıynsha zań jobasy birinshi oqylymda maquldandy.

– Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda Parlament depýtattary ázirlegen zań jobasy halyqtyń valıýtalyq ıpotekalyq qary­zy, sondaı-aq tólem qyzmetteri naryǵyndaǵy sýbektilerdiń rettelýin jetildirý máselelerin qamtıdy. Tuń­ǵysh Prezıdent 2018 jyldyń 10 qań­tar­yndaǵy Joldaýynda halyqtyń valıý­talyq ıpotekalyq qaryzy bo­ıyn­sha naqty sheshim qabyldaýdy tap­syr­ǵan edi. 2018 jyldyń 27 naýryzynda ıpotekalyq qaryzdardy qaıta qarjylandyrý baǵdarlamasy bastaldy. Ol 2016 jyldyń 1 qańtaryna deıin 2015 jyldyń 18 tamyzyndaǵy teńge baǵamy boıynsha (1 dollar – 188,35 teńge) jeke tulǵalarǵa berilgen ıpotekalyq qa­ryzdardy qaıta qarjylandyrýdy qarastyrdy, – dedi depýtat Sergeı Sı­monov.

Valıýtalyq ıpotekalyq qaryz alýshylardy baǵdarlamamen tolyqqandy qamtamasyz etip, keleshekte valıýta boıynsha qaýipterdi seıiltý úshin zań­namaǵa birqatar ózgeris engizý kózdelgen. Ol boıynsha bankterge qaryz alýshynyń ótinishinsiz 2015 jyl­dyń 18 tamyzyndaǵy baǵam bo­ıyn­sha jeke tulǵalardyń ıpotekalyq qaryz­dary­nyń konvertasııasyn júrgizý quqyǵy berilmek.

Depýtattar qoldaǵan zań joba­larynyń biri aýdıtorlyq qyzmet má­selelerine arnaldy. Bul zań jobasyna da Parlamenttiń qos palatasy bastamashy boldy. Muny Májilis minberinde depýtat Omarhan О́ksikbaev keńinen aıtyp berdi.

Onyń aıtýynsha, zań jobasynyń negizgi maqsaty – naryqtyq ekonomı­kadaǵy aýdıt qyzmetine memlekettik saıasatty saqtaıtyn korporatıvtik basqarý tásilderin jetildire otyryp engizý, aýdıt mamandarynyń sapasyn arttyryp, olardyń kásibı deńgeıin kóterý, aýdıtorlyq qyzmetter sapasyn arttyrý, otandyq aýdıt qyzmetiniń básekelestigin damytý, aýdıtorlyq qyzmet salasyna qatysýshylardyń fýnsııalaryn aıqyndaý jáne olardyń ózara is-qımyl qaǵıdattaryn belgileý. Qujatta engizip otyrǵan jańalyqtardyń biri – kommersııalyq emes jańa uıym – aýdıtorlyq keńes jónindegi kásibı keńes qurý. Mundaı uıymdy qurý halyqaralyq praktıkaǵa sáıkes keledi. О́ıtkeni ol aýdıtorlyq qyzmetke táýelsiz qadaǵalaý qurylymyn qurý arqyly memlekettik ekono­mı­kalyq saıasatty kúsheıtýge yq­pal etedi. Bul qadaǵalaýdyń basty mindeti – memlekettik jáne jarııa múd­de­lerdi iske asyrý, sondaı-aq ınvestor­lardyń múddesin qorǵaýdy kúsheıtý.

Buǵan qosa zań jobasynda quqyq qorǵaý tobynyń suraýy boıynsha mem­lekettik aýdıtorlardyń ornyna jeke aýdıtorlardy tartý kózdelip jatyr.

Sonymen qatar jalpy otyrysta bıznes-ahýaldy jaqsartý jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl máseleleri boıynsha zań jobalary ekinshi oqylymda maquldandy.

Jıyn sońyna qaraı ádettegideı birqatar májilismen quzyrly organdarǵa depýtattyq saýaldaryn joldady. Má­selen, depýtat Berik Dúısenbınov Premer-Mınıstrdiń orynbasary Eraly Toǵ­janovqa qarata aıtqan saýalynda jaqynda jarııalanǵan Prezıdenttiń «Tarıhı ádildikti qalpyna keltirý ju­mystaryn aıaqtap, saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý úshin arnaıy komıssııa qurý» jónindegi tapsyrmasyna qoldaý bildirip, bul jumysqa «Aq jol» partııasy óz ókilderin jiberýge daıyn ekenin jetkizdi. Bul rette depýtat asharshylyq náýbetin «genosıd» dep moıyndaý máselesin alǵa tartty.