«Qazmedıa» ortalyǵynda ótken keńeske onlaın baılanys arqyly Nur-Sultan jáne Almaty qalalarynan alqaly top qosyldy. Otyrystyń kirispesi retinde kópshiliktiń nazaryna arnaıy daıyldalǵan beınematerıal usynyldy. Jıyndy belgili jýrnalıst, Parlament Senatynyń depýtaty Nurtóre Júsip júrgizip otyrdy.
Aldymen Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Aıda Balaeva sóz aldy:
– Osy kúni qoǵamdy da, adamdy da aqparat quraldarynsyz elestetý múmkin emes. Al endi BAQ-tyń memlekettik júıedegi róli týraly aıtyp taýysý – bir is-sharanyń sheńberindegi sharýa emes. Ony ózderińiz de jaqsy bilesizder. Sondyqtan da bizdiń búgingi dóńgelek ústelimizdiń basty maqsaty – osy saladaǵy barlyq máseleni talqyǵa salyp, múmkindiginshe eń ózekti suraqtarǵa sheshim tabý. Sóz joq, mınıstr retinde men úshin ózderińiz sııaqty aqparat pen ıdeologııa salasynyń maıtalman mamandarynyń oı-pikiri óte mańyzdy, – dedi mınıstr.
A.Balaeva Memleket basshysynyń «Eldegi áleýmettik-saıası ózgerister jaǵdaıynda jýrnalıstik qaýymdastyqtyń róli aıtarlyqtaı artady, jýrnalısterdiń jaýapty azamattyq ustanymy, olardyń kásibıligi, shynshyldyǵy – tabysty jumystyń kepili» dep bir jyl buryn aıtqan sózin eske salyp, búginde bul sózdiń salmaǵy odan saıyn artqanyn atap ótti.
– Búkil álemdi dúrliktirgen koronavırýs indeti elimizge taralyp, tótenshe jaǵdaı jarııalanǵan kezde bizdiń jýrnalısterimiz de dárigerler, polıseıler jáne áskerılermen qatar óz azamattyq pozısııalarynan aınymaı, qaýiptiń alǵy shebinde júrdi, halyqty shynaıy aqparatpen qamtamasyz etip otyrdy. Jýrnalısterge qosymsha sanıtarlyq qaýipsizdik sharalary jasalmasa da, tilshiler qaýymy men qanshama tehnıkalyq qyzmetker óz kásibine adal eńbek etti. Sol úshin de sizderge, búkil aqparat salasynda qyzmet etetin qaýymǵa shynaıy alǵysymdy bildiremin. Mınıstrlik óz tarapynan elmizdiń buqaralyq aqparat quraldarynyń pandemııa kezindegi ekonomıkalyq qıyndyqtaryn eńserýge qoldaý kórsetý baǵytyndaǵy birqatar sharalardy ázirledi. Úkimet tarapynan jasalatyn bul qoldaý aıasynda, salyq jáne mindetti aýdarymdarǵa baılanysty ýaqytsha jeńildikter qarastyrylyp otyr, – dedi ol.
Sondaı-aq kommersııalyq tele-radıoarnalardyń analogtyq jáne efırlik habar taratý qyzmetteri úshin aqy tóleýi boıynsha qoldaý usynylmaq. Bul shara teleradıo kompanııalardyń qaryzdaryn jaýyp, kommersııalyq telearnalardyń habar taratýyn saqtaýǵa jáne eldiń, ásirese shekara mańyndaǵy óńirlerde aqparattyq qaýipsizdigin qamtamasyz etýge múmkindik beredi.
Budan keıin vedomstvo basshysy mınıstrliktiń taıaý bolashaqtaǵy josparlarymen tanystyrdy. Onyń aıtýynsha, saladaǵy barlyq bastama 2020-2022 jyldarǵa arnalǵan «Aqparat salasyn damytýdyń ulttyq jospary» dep atalatyn úlken bir qujatqa biriktirilgen jáne Úkimet bekitken. Soǵan sáıkes otandyq aqparat keńistigin damytýdyń úsh negizgi baǵyty anyqtalǵan.
Birinshisi – bul buqaralyq aqparat quraldarynyń básekege qabilettiligin arttyrý. Ol úshin memlekettik qoldaýdyń birqatar tásilderi qaıta qaralady. Bul, eń aldymen óńirlerdegi memlekettik aqparattyq tapsyrysty jetildirýge qatysty bolyp otyr. Buǵan qosa taldamalyq jáne mýltımedııalyq kontenttiń úlesin arttyrý arqyly memlekettik tapsyrystyń tıimdiligin jetildirýdi qolǵa alynbaq. О́z kezeginde bul qadam otandyq BAQ sapasyn arttyrý boıynsha taǵy da birqatar sharalarǵa túrtki bolǵaly tur.
Ekinshisi – adamı kapıtaldy damytý. Bul – kadrlardy daıarlaý júıesine qatysty másele. Mınıstr munyń maqsatyn kadr sapasyna baǵa berý emes, jańa da jasampaz jol izdep, deńgeıin kóterý ekenin atap ótti.
– Dál qazirgi kezde bizde ekonomıka, medısına, qarjy júıesi jáne taǵy da basqa kúrdeli taqyryptardy alyp júretin bilikti jýrnalıster joq. Redaksııalar mundaı mindetti jalpy tájirıbesi bar mamandarǵa júkteýge májbúr. Nátıjesinde, sapasyz kontent, qate aqparat tarap jatady. Sondyqtan da bul máselelerdi sheshýde Ulttyq jospar aıasynda qurylatyn mýltımedııalyq bilim berý tuǵyrnamasy úlken ról atqarady. Onyń ishinde jas mamandarǵa arnalǵan granttyq baǵdarlamalardy erekshe aıtqym keledi. Ony ázirleýge jáne iske asyrýǵa jýrnalıstıka jáne bilim berý salasyndaǵy jetekshi sarapshylar tartylady, – dedi Aıda Balaeva.
Úshinshisi – aqparat salasyndaǵy zańnama men quqyqtyq máseleler. Osy baǵytta sheteldik telearnalar provaıderleri men prodakshn-kompanııalardyń qyzmetin júzege asyrýdyń quqyqtyq mártebesi men tártibin aıqyndaý; otandyq BAQ-ta jarnama úshin taýarlar men qyzmetterdiń tizbesin keńeıtý jónindegi zańnamalyq sharalar; teleradıo habarlaryn taratý salasynda konkýrstar ótkizý rásimderin jetildirý; jýrnalısterdi akkredıtasııalaý rásimin qaıta qaraý jónindegi sharalar iske asyrylady. Sondaı-aq birqatar eskirgen zańnamalyq aktiler men erejelerdi qaıta qarap, ózgerister engizýge bolady.
Budan keıin keleli jıynǵa qatysyp otyrǵan qaýymǵa sóz berilip, pikirleri tyńdaldy. Bul qatarda Parlament Májilisiniń depýtaty Darhan Myńbaı, belgili jazýshylar Dýlat Isabekov pen Tólen Ábdik óz oılaryn ortaǵa saldy. Dýlat Isabekov ár salaǵa jeke mamandanǵan jýrnalıster qajet ekenin aıtty.
– Bizde jýrnalıst kóp, biraq ár salaǵa baılanysty jýrnalısterdi daıarlaı almaı kele jatyrmyz. Bizde bir jýrnalıst sharýa qojalyǵy týraly bir habar berse, ertesine sol jýrnalıst
teatrdan jańalyq aıtyp turady. Mysaly, Reseı telearnalarynda sporttyń ár túrine mamandanǵan jýrnalısteri bar. Basketboldan reportaj jasaǵan jýrnalıst ertesine tennısti júrgizbeıdi. Al bizdiń jýrnalıster – ámbebap. Osynyń jigin ajyratý kerek, – dedi ol.
Al Tólen Ábdik jýrnalıstıkaǵa erkindik qajet ekenin aıtsa, Parlament Senatynyń depýtaty Dana Nurjigit aǵartýshylyq baǵyttaǵy telebaǵdarlamalardy bilim berý júıesine engizý kerek degen oı bildirdi. Budan basqa da birqatar tushymdy pikirler ortaǵa salyndy.
Otyrysty qorytyndylǵan A.Balaeva aıtylǵan aqyl-keńester, parasatty pikirler men tájirıbelik mazmuny zor usynystar ortaq maqsat úshin asa mańyzdy ekenin aıtyp, osyndaı formattaǵy kezdesýdi turaqty ótkizip otyrýdy usyndy.
