Álııa Moldabekova sáýir aıynda álemdik naryqtardaǵy ahýal jaqsarýdyń alǵashqy belgilerin kórsetkenin tilge tıek etip ótti. Mamyr aıynda mundaı dınamıka ınvestorlardyń táýekeldi aktıvterge degen qyzyǵýshylyǵynyń qalpyna keldi, karantındik sharalardyń der kezinde júrgizilýi ekonomıkalyq belsendiliktiń qalpyna kelýine septigin tıgizdi. Damyǵan elderdiń ortalyq bankteri qarjy aktıvterin, onyń ishinde táýekeli joǵary aktıvterdi satyp alý baǵdarlamasyn ulǵaıtýdy jalǵastyrsa, AQSh Federaldy rezervtik júıesi ortalyq banktermen belgilengen svop jelileri arqyly AQSh dollarynyń ótimdiligin arttyrdy.
"Mamyr aıynda S&P 500 ındeksi 4,8%, Nıkkeı ındeksi 8,3%, DAX ındeksi 6,7% ósti. Álemdik naryqtarda táýekeldi aktıvterge degen suranys qaıta kóterilýde, eksporttaýshy elderdiń valıýtalary da oń dınamıkany kórsetedi: Meksıkalyq peso bir aıda 8,3%, reseı rýbli - 5,7%, Ońtústik Afrıka randy - 5,3%, Brazılııa reali – 2,7% ósti", - deıdi Álııa Moldabekova.
Mamyr aıynda 1 AQSh dollary 400 teńgemen toqtalǵany táýelsiz sarapshylardy tańqaldyrǵan bolatyn. Sarapshylardyń bir toby sol kezde Ulttyq bank kezekti ıntervensııa arqyly teńgeni turaqtandyrdy degenge basymdyq bergen. Sóıtsek, teńgemizdiń kúsh alýyna ıntervensııa emes, naryqtyq faktorlar áser etipti.
"Naýryzda bolǵan buryn-sońdy bolmaǵan kúızelisten keıin munaı baǵasynyń qalpyna kelýi teńgege áser etetin negizgi faktor bolyp qala beredi. Munaı naryǵyndaǵy tepe-teńdikti birtindep qalpyna keltirý jaǵdaıynda energııaǵa degen oń baǵa baıqaldy. Saýd Arabııasy maýsym aıynda munaı óndiretin elderdi óndiristi qysqartý boıynsha mindettemelerdi oryndaýǵa yntalandyrý úshin qosymsha munaı óndirýdi kúnine 1 mln barrelge tómendetetinin habarlady. Amerıka Qurama Shtattaryndaǵy burǵylaý qondyrǵylarynyń sany mamyrda tómendeýdi jalǵastyrdy jáne 10 jyldaǵy rekordtyq san - 222-ge tústi. Mamyrda qara altynǵa baǵa 40%-ǵa, barreline 25,3 dollardan 35,3 dollarǵa deıin qymbattady" deıdi Ulttyq bank ókili.
Munaı baǵasynyń ósýi jáne qazaqstandyq saýda seriktesteriniń valıýtalarynyń oń dınamıkasy jaǵdaıynda teńge bir aıda 429,41-den 411,54-ke 4,2% nyǵaıdy. Mamyr aıynda ulttyq valıýta baǵamyna aıtarlyqtaı áser etýshi faktorlar boldy:
Ekinshiden, bul eksporttaýshylardyń toqsandyq salyq shegerimderi úshin shetel valıýtasyn satýy. Mamyr «salyq» aıy dep atalatyndyǵyna qaramastan, eksporttaýshylardyń satý kólemi birshama tómendedi. Bul naýryz aıynda munaıdyń aıtarlyqtaı tómendeýi jáne sáýirde munaıdyń ortasha baǵasynyń tómendeýi belgili bir qalypqa teris áser etedi. Úshinshi faktor – karantın sharalaryn keńeıtý jáne kóptegen kásiporyndardyń áli de shekteýli jumys rejımine baılanysty shetel valıýtasyna suranystyń tómendeýi. Mamyr aıynda KSE saýda-sattyq kólemi bir jyl ishindegi eń tómengi deńgeıge túsip, 1,6 mlrd. AQSh dollaryn qurady. Salystyrý úshin, sáýirde saýda kólemi 1,72 mlrd dollardy, al 2020 jyldyń 4 aıynda ortasha eseppen 2,4 mlrd dollardy qurady. Osyǵan baılanysty Ulttyq bankte teńgeni turaqtandyrý úshin ıntervensııa jasaýǵa qajettilik bolmaǵan.
Ulttyq bank ókili onlaın jıyn barysynda syrtqy faktorlar jáne halyqaralyq rezervter týraly da aıtyp berdi. "Mamyr aıynda altyn-valıýta rezervteriniń deńgeıi 950 mıllıon dollarǵa artyp, 31,5 mıllıard dollarǵa jetti, bul 2017 jyldyń kúzinen bergi eń joǵary deńgeı. Rezervterdiń ulǵaıýy olardyń shetel valıýtasynyń ulǵaıýymen baılanysty boldy: erkin aıyrbastalatyn valıýtadaǵy aktıvter 1 mıllıard dollardan astamǵa ósti. Rezervterdiń valıýtalyq bóliginiń ulǵaıýy kvazımemlekettik sektor sýbektileriniń valıýtalyq kiristerdiń bir bóligin 156 mln. AQSh dollary mólsherinde mindetti satý aıasynda shetel valıýtasyn satyp alýmen qamtamasyz etildi.Mamyrdaǵy ishki valıýta naryǵyndaǵy qaldyqty eskere otyryp, Ulttyq Bank bul somany rezervke satyp aldy. Bolashaqta beıtaraptyq qaǵıdatyn saqtaý úshin biz alynǵan somany naryqta birkelki satýdy josparlap otyrmyz" deıdi Á. Moldabekova.
Altyn baǵasynyń bir ýnsııa úshin 1717 dollardan 1726 dollar deńgeıine deıin kóterilgenine qaramastan, altyn portfeli birshama tómendedi. Mamyr aıynda Ulttyq qordy qalyptastyrý jáne paıdalaný tujyrymdamasyn iske asyrý aıasynda Ulttyq Bank Ulttyq qorǵa 250 mıllıon dollar turatyn tazartylǵan altyndy satty.
Mamyr aıynda Ulttyq qordan 650 mıllıard teńge bólindi. Transfertterdi respýblıkalyq bıýdjetke bólý maqsatynda Ulttyq Bank valıýtalyq naryqta Ulttyq qordan 1,1 mlrd dollar nemese 466,2 mlrd teńgege satty. Transferttiń qalǵan bóligi Ulttyq qorǵa túsimderdiń túsýi jáne teńgedegi shottaǵy qaldyqtar esebinen júzege asyryldy. Ulttyq qordan osyndaı aıtarlyqtaı aqsha qarajattaryn Ulttyq qordaǵy ınvestısııalyq kirister men valıýtalyq túsimder tolyqtaı jabdy.
Uzaq merzimdi perspektıvada munaı baǵasynyń qalpyna kelýi jáne munaıǵa degen suranystyń odan ári ósýine qatysty naryqtyq kútýler teńgeniń qoldaýyna ıe bolady. 6 maýsymda qol jetkizilgen jańa OPEC+ kelisimderi naryqqa jaǵymdy áser etedi. Alaıda, keıbir sarapshylardyń pikirinshe, koronavırýstyń ekinshi tolqyny nemese álemdik ekonomıkanyń qalpyna kelýiniń baıaý qarqynymen baılanysty oqıǵalardyń teris damýyn joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. Ulttyq Bank naryqtyq jaǵdaılardyń ár túrli ssenarıılerin qarastyrýda jáne ishki valıýta naryǵyndaǵy qarjylyq turaqtylyqqa jáne negizsiz turaqsyzdyqqa tónetin qaterdi boldyrmaýǵa arnalǵan tolyq quralǵa ıe.
