Indýstrııalyq baǵdarlama boıynsha júzege asyrylǵan ınnovasııalyq jobanyń túpki maqsaty – «SSKО́B» AQ-tyń temir shıkizaty naryǵyndaǵy básekege qabiletin arttyrý. Búginde kenishtegi jaǵdaıdyń jedel monıtorıngi men óndiris barysyna qajet túzetýler engizýdi jáne jabdyqty tıimdi úlestirý jumysyn kompıýter atqarady. Al óndiristik prosestiń tolyq avtomattandyrylýy ónimniń edáýir ulǵaıýyna múmkindik bergen. Eýrazııalyq Top aldaǵy ýaqytta bul ınnovasııalyq jobany barlyq kásiporyndaryna engizýdi josparlap otyr. О́ıtkeni eń ozyq, zamanaýı tehnologııalarǵa ıek artý ekonomıkalyq tıimdi jobalardy damytýǵa múmkindik beredi.
«Qashar» alańy avtomattandyrý júıesin engizý úshin ádeıi tańdalyp alynyp otyr. Birlestik shyǵaratyn barlyq kenniń jartysynan astamy osynda óndiriledi. Sondyqtan taý-ken baıytý óndiristik birlestigi kásiporyndaryn tehnologııalyq jańǵyrtýdyń jol kartasyna engizilgen jobalardyń deni osy kenishte júzege asyrylyp jatyr.
«Qashardaǵy» «Aqyldy kenish» jobasy birden júzege asyryla qoıǵan joq. Ol úshin birneshe kezeńderden ótýge týra kelgen. Eń áýeli óndiriske geologııalyq jáne marksheıderlik taý-ken jobalaý modýli engizildi. Bul baǵdarlamalar jıyntyǵy jalpy óndiristik jospardan bastap, kenishtegi kúndik jumys josparyna deıin túzip otyrady.
Odan keıin «Modular» dep atalatyn dıspetcherlik júıeni engizý arqyly kenishtegi búkil kólik kúshin basqarý avtomattandyryldy. Osynyń arqasynda kenishte qol kúshi men adamsyz atqarylǵan jumystyń kólemi týraly jedel aqparat alýǵa, sondaı-aq qol jetken naqty kórsetkishterge taldaý júrgizý úshin kerekti málimetterdi jınaýǵa múmkindik týdy.
Ekinshi kezeńde «Aqyldy kenish» jobasynyń geomehanıka men gıdrogeologııaǵa qatysty bóligi iske asyryldy. Sondaı-aq zamanaýı konveıer men ken baıytatyn arnaıy keshen qurylysy qolǵa alyndy.
Kompanııa TMD jáne Batys elderindegi on shaqty mamandandyrylǵan ınstıtýttarmen áriptestik ornatqan. «Qashar» kenishiniń mamandary osy ınstıtýttarda uıymdastyrylǵan kýrstarda bilim jetildirip, jańa júıe boıynsha jumys isteýdi meńgerdi.
«Aqyldy kenish» jobasynyń úshinshi kezeńinde ken orny zamanaýı tehnologııa kúshimen temir jentekterin óndire bastady. Jobany júzege asyrý barysynda biz eń basty degen óndiristik mindetterdiń sheshim tabýyna qol jetkizip otyrmyz. Qazir kenish jumysynyń barlyq parametrleri kóz aldymyzda. Sondaı-aq jumys kórsetkishteriniń qanshalyqty tıimdi ekenin sol sátte-aq kórip, baqylap otyramyz. Osynyń arqasynda kásiporyn jumysynyń ekonomıkalyq tıimdiligi artty. О́tken ǵasyrdyń ortasynda irgesi qalanyp, temir keniniń alǵashqy tonnasyn bergen alyp kenishtiń HHI ǵasyrda maqsat-múddesi jańa sıpatqa ıe bolyp otyr. Maqsat burynǵydaı kórsetkish qýý emes, áńgime sapaǵa kelip tireledi. Mysaly, byltyr «Qashar» ken basqarmasynda amerıkalyq «Modýlar Maınıng Sıstems» kompanııasynyń DISPATCH júıesin engizdik. Máselen, aýysym saıyn «Qashardan» ken artý úshin 14 ekskavator, 30 tehnologııalyq avtomobıl jumys isteıdi. Osy tehnıkalardy durys paıdalaný, olardy ornalastyrý, tasylatyn kenniń kólemi, sapasy týraly aqparat alý úshin qanshama ýaqyt ketetin edi. Al kez kelgen bızneste, kez kelgen salada ýaqyt resýrs, qarjy, tabys bolyp sanalady. Qazir osy jumystarǵa qatysty tolyp jatqan aqparattyń barlyǵy dıspetcherdiń basynda emes, asa dáldikpen júıede turady, mamandar ony kompıýterden baqylap, kórip otyrady. Biz osy baǵytta damı beretin bolamyz. Elbasy «tabıǵı resýrstardy basqarýǵa qatysty ustanymdardy synı turǵydan qaıta pysyqtaýdy» tapsyrdy. О́te durys. Jerimiz tabıǵı resýrstarǵa baı, biraq keler urpaqtyń qamyn oılasaq, barlyq shıkizat túrin maqsatsyz ońdy-soldy óndirýdi, shashýdy ýaqyt kótermeıdi, oǵan únemshildikpen qaraýǵa tıispiz. Sol úshin óndirýdiń ozyq tehnologııalaryn, keshendi aqparattyq-tehnologııalyq platformalaryn barynsha belsendi engizýimiz kerek, dedi «SSKО́B» prezıdenti Bereke Muhametqalıev.
Búginde «Qashar» kenishindegi óndiristik úderis tolyqtaı Modular, geoaqparat júıesi jáne ERP dep atalatyn «aqyldy» qurylǵylar arqyly basqarylady. Iаǵnı óndiris barysy tolyqtaı kompıýterdiń baqylaýyna alynǵan. «Aqyldy» úshtik kenishtiń búkil tynys-tirshiligin jaı baqylap qana otyrmaıdy, qajet kezinde túzetý engizip, kenishtegi tehnıka quraldarynyń qaı jerde, qandaı jumys atqaratynyna deıin anyqtap beredi.
Ken tasymaldaıtyn kóliktiń qaıda turǵany nemese qaı baǵytta qozǵalyp bara jatqany túgeldeı monıtor betinde kórinip turady. Jalpy, jumys barysy, tehnıkanyń jaǵdaıy, qazylǵan kenniń sapasy týraly málimetter kenish ishindegi óndiris alańdaryna qoıylǵan symsyz jeliler arqyly keledi. Ken tasymaldaıtyn kólikter men ekskavatorlardyń jáne taǵy basqa da qozǵalmaly nysandardyń jumys qabileti qashyqtan tekseriledi. Sondaı-aq tehnıkanyń qozǵalys baǵyty men jumys ýaqytyn arnaıy baǵdarlama eseptep shyǵarady.
Ishki logıstıka men kenishtiń búkil tehnıkasyn avtomatty basqarý júıesi kásiporyn resýrstarynyń tıimdi paıdalanylýyn jaqsartyp otyr. Júıelerdiń jaı-kúıine aldyn ala tehnıkalyq qyzmet kórsetip, oǵan monıtorıng júrgizý tehnıka kúshiniń belgili bir ýaqyt ishindegi jumys kórsetkishteri týraly málimetterdiń der kezinde jınalýyn qamtamasyz etedi. Bul zamanaýı taldaý qurylǵylary «Qashar» ken ornyndaǵy óndiristik úderisterdi de onlaın-ońtaılandyrýǵa paıdalanylady. Mundaǵy dıspetcherdiń atqaratyn mindeti – «aqyldy kenishtiń» úzdiksiz jumysyn baqylap, júıeniń toqtap qalmaýyn qadaǵalaý ǵana. Arnaıy modýlder kenish tehnıkasyna ǵana emes, sonymen qatar burǵylaý quraldaryna, temir jol kóligine de ornatylǵan.
«Qashar» alańyndaǵy «Aqyldy kenish» jobasynyń tıimdiligine kóz jetkizgen kompanııa basshylary endi bul júıeni Qorjynkól jáne Sokolov-Sarybaı kenishterine de engizbek. Aldaǵy ýaqytta ERG basshylyǵy ken óndirisi salasyndaǵy málimetterdi taldaý, óndiristik ınternet, biriktirilgen aqparattyq júıeler, robottandyrylǵan operasııalar sııaqty sıfrlandyrý jobalaryna 800 mlrd teńge kóleminde qarjy jumsaýdy josparlap otyr.
Qostanaı oblysy
