inform.kz
Atalǵan is-sharaǵa Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Aıda Balaeva, Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri Lıýdmıla Bıýrabekova jáne azamattyq qoǵam ókilderi, sarapshylar, BAQ ókilderi qatysyp, ekpeni mindetteý máselesine qatysty pikirlerin ortaǵa saldy.
Aldymen Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Aıda Balaeva sóz alyp, dál qazir halyqtyń qaýipti juqpaly dertten amandyǵy basty nazarda turǵanyn, bul rette vaksınalaý máselesiniń óte mańyzdy ekenin atap ótti.
– Bizdiń mınıstrlik qoǵamdaǵy eń ózekti, eldiń eń qarama-qaıshy pikirleri toǵysqan máselelerdi ortaǵa salyp, osyndaı oı-talas alańynda talqylap, durys tujyrymdar jınaqtaýdy dástúrge aınaldyrdy. Búgingi taqyrybymyz – eldi jappaı vaksınalaý máselesi. Áńgime aýany «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» kodeks jobasynyń aldyn alý ekpelerin salýǵa qatysty keıbir tarmaǵy týraly bolyp tur. Biz bul taqyrypty ózekti bolǵany úshin ǵana tańdap alǵan joqpyz. Atalǵan sharalardy zańnamalyq deńgeıde bekitýdiń qajet ekenin árbir azamatqa túsindirý asa mańyzdy. Búkil álem koronavırýs indetimen kúresip jatqan kezde vaksınalaýdyń mańyzyn qaıta baǵalaý kúrdeli ekeni sózsiz. Onyń ústine vaksına ázirleýdiń ońynan bolǵanyn taǵatsyzdana kútip otyrmyz. Osy tusta ekpege qarsylardyń ıdeıalary men pikirlerin de túbegeıli joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. О́ıtkeni olardyń kóbi ekpeniń ózine emes, onyń sapasyna qarsy, – dedi Aıda Balaeva.
Mınıstrdiń aıtýynsha, jańa kodekste atalǵan máseleniń erekshelikteri eskerilip, jaýapkershilik, onyń ishinde sapasyz ekpe úshin naqty tetikter engiziledi. Ol osy turǵyda barynsha syndarly saıasat qajettigin, bul bolashaq urpaqtyń amandyǵy úshin mańyzdy ekenin aıtty. Sondyqtan da osyndaı ortada máseleni jan-jaqty talqylap, sarapshylardyń túrli pikirlerine qulaq asý quptarlyq qadam boldy.
О́z kezeginde Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri Lıýdmıla Bıýrabekova keıingi kezderi áleýmettik jelilerde vaksınalaý jıi qozǵalyp jatqanyn, mınıstrlik alańynda birneshe márte ótkizgen onlaın talqylaýda ekpe jasaýdyń mańyzyn túsindirgenderin málimdedi. Sondaı-aq ol osy jıyn barysynda da ata-analardy tolǵandyrǵan saýaldardyń jaýaby tabylady degen oıyn jetkizdi.
– Vaksınalaý ınfeksııalyq aýrýlardan qorǵanýdyń tıimdi tásili bolyp otyr. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń málimeti boıynsha ekpe jasaý jyl saıyn 3 mıllıonnan asa adamnyń ómirin saqtaıdy, – dedi Lıýdmıla Bıýrabekova.
Konferensııaǵa mamandar men sarapshylarǵa qosa ata-ana retinde qatysqandar da boldy. Solardyń biri elordadaǵy M.Gorkıı atyndaǵy teatrdyń ártisi Svetlana Fortýna ata-analar ekpeden keıingi asqyný jaǵdaılaryn zertteýge biraz ýaqyt jumsaıtynyn alǵa tartyp, ekpelerdiń quramyna qatysty aldyn ala naqty aqparattandyrý sharalary qarastyrylýy kerek ekenin aıtty. Osy oraıda ol ekpege qatysty barlyq málimet qamtylatyn úkimettik saıt qurý týraly usynysyn jetkizdi. Onda ekpeniń quramy, asqyný jaǵdaılary, tıimdiligi jóninde tolyq maǵlumat berilse, quba-qup.
Ekpelerdiń quramyna qatysty kúmán týǵanda áńgimege «Ulttyq dárilik zattar men medısınalyq buıymdardy saraptaý ortalyǵy» basqarmasynyń tóraǵasy Arnur Nurtaev aralasyp, vaksına óndirisi prosesiniń qalaı júrgiziletinin, vaksına quramyna ne kiretinin aıtyp berdi.
– Uzaq ýaqyttan beri adıývant, proteın, qant, formaldegıd, synap ne úshin qoldanylatynyn túsindirýge tyrysyp kelemiz. Vaksına ázirleý úshin túrli turaqtandyrǵyshtardy, ınaktıvasııalardy paıdalaný qajettigi týyndaıtyn óte kúrdeli bıologııalyq tizbek qajet. Aıtalyq formaldegıd vırýstardy, polıomıelıtti ınaktıvasııalaý úshin paıdalanylady. Biraq vaksına quramyndaǵy formaldegıd kólemi óte az. Adamdar sý ishkende, tamaqtanǵanda formaldegıdti áldeqaıda kóp alady. Jan-jaqty ortalyqtandyrylǵan zertteýler bar. Olar turaqty túrde ótkizilip turady. Organıkalyq zertteýler de óte kóp ótkiziledi. Ondaǵan myń túrli zertteýler vaksına óndirisi barysynda paıdalanylatyn zattardyń múldem qaýipsiz ekenin kórsetip otyr, – dedi ol.
Bul oıdy qostaǵan Densaýlyq saqtaý mınıstrligi janyndaǵy qoǵamdyq keńestiń, Eýrazııalyq medısınalyq qaýymdastyqtyń tóraıymy Nadejda Petýhova qazirgi vaksınalardyń sapasy tómen emes ekenin alǵa tartty.
– Ekpege qarsy shyǵyp júrgen dárigerlerdiń de toby paıda bolypty. Olar aýtızm jaıynda, ekpeden keıingi asqynýlar týraly pikir bildirdi. Vaksınalaý sizdiń balańyzdyń ǵana emes, sonymen qatar búkil qoǵamnyń qorǵaýshysy ekenin aıtqym keledi. Qazirgi ýaqytta koronavırýs indetine baılanysty jaǵdaıdy kórip otyrmyz. Eger biz búgingi tańda vaksınalaý mańyzyn jete túsine almasaq, onda ekpe salynbaǵan, belgili bir aýrýlardan qorǵalmaǵan balalar kóp bolǵan saıyn umytyp ketken ınfeksııalardyń qaıta shyǵý qaýpi týyndaıdy, – dedi Nadejda Petýhova.
Nur-Sultan qalalyq №4 emhanasy pedıatrııa bólimshesiniń meńgerýshisi Vıktorııa Vınıchenko vaksınalaý arqyly keıbir aýrý túrleri tolyqtaı joıylǵanyn, sondaı-aq elimizde ekpeden bas tartatyndar óte kóp degen málimettiń jalǵan ekenin atap ótti. Onyń málimeti boıynsha, 2019 jyly vaksınadan bas tartýdyń 6 003 faktisi tirkeldi. Bul – 1 paıyzdan da az, ıaǵnı 0,12 paıyz shamasynda. Atalǵan merzimde 4 841334 balaǵa ekpe jasaldy, sonyń ishinde ımmýndaýdan keıin qolaısyz kórinister 143 balada (0,003) baıqaldy. 2019 jyly Qazaqstanda jaraqattan kóz jumǵan balalar sany 1 200 bolsa, al vaksınadan – 0.
– Ekpe túrli aýrýlardyń órshýine alyp keledi degen sııaqty áńgimeler negizsiz. Máselen, aǵylshyn dárigeri Ýeıkfıldtiń qyzylsha, parotıtke qarsy aralas vaksına aýtızmdi týdyrady degen shýly jarııalanymyn aıtýǵa bolady. Dáriger óziniń baqylaýynda bolǵan 170 balanyń 12-sindegi aýtızmge tán minez-qulyq pen sóz sóıleýindegi kemshilikterdiń sebebi qyzylsha, parotıtke qarsy aralas vaksına bolǵan degen qorytyndy shyǵarady. Dál osy qadaǵalaý barysy bir ǵana ǵylymı jarııalanymǵa negiz bolǵan jáne ol keıinirek jalǵan dep tanylǵan. Al dárigerdiń ózi málimetterdi burmalaǵany anyqtaldy. Atalǵan jarııalanymda balalardaǵy aýtızm belgileri ekpe salynǵannan keıin birneshe kúnnen soń paıda bolǵany aıtylady. Al negizinde balalardyń boıyndaǵy mundaı belgiler ekpe salynǵannan keıin birneshe aıdan soń bilinse, endi bireýlerinde ekpe salynbaı turyp aýtızm belgileri bolǵan. Sál keıinirek doktor Ýeıkfıldtiń aralas ekpeden bas tartýǵa múddeli bolǵany jáne aýtızmi bar pasıentterdi zertteýge ádeıi tańdap alǵany anyqtaldy. О́ıtkeni ol qyzylshaǵa qarsy jańa monovaksına shyǵarýǵa qatysqan. Ýeıkfıld áreketi zańǵa qaıshy ári klınıkalyq synaq júrgizýdiń barlyq erejelerin buzady dep tanyldy. Sondyqtan Ulybrıtanııanyń bas medısınalyq keńesi ony ómir boıy medısına qyzmetimen aınalysý quqyǵynan aıyrdy. Qazirgi ýaqytta vaksınalaý men aýtızm arasynda baılanys joq dep sanalady, – dedi Vıktorııa Vınıchenko.
Sonymen qatar bul jıynǵa Parlament Májilisiniń depýtaty Záýresh Amanjolova qatysyp, atalǵan kodeks jobasyndaǵy ekpege qatysty ózgerister jóninde pikirin bildirdi. Bul kodeksti talqylaý barysynda 3 myńnan asa usynys túsip, salystyrmaly kestede 1,5 myńǵa jýyǵy qaralyp, 717 túzetý maquldandy.
Sóz sońynda Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Aıda Balaeva ekpe tóńiregindegi daýly máselelerdiń túıinin tarqatýǵa osyndaı kezdesýlerdiń septigi tıetinin, aıtylǵan usynystar men syn-eskertpeler nazarǵa alynatynyn aıtty. Qoryta aıtqanda, densaýlyqtyń qadirin uqtyrǵan qazirgi qysyltaıań shaqta «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» kodekstiń azamattardyń amandyǵyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵany anyq.
