Shara barysynda Bas sanıtarlyq dáriger elimizdegi kommýnıkasııalar qyzmetiniń aqparattyq alańynda koronavırýstyq ınfeksııanyń epıdemııalyq jaǵdaıy týraly baıandady.
«Búginde respýblıkada 28 856 jaǵdaı tirkelgen. Onyń ishinde 18 231 sımptomy bar jáne 10 625 sımptomsyz jaǵdaı. О́tken aptada 7 840 jaǵdaı tirkelgen. Onyń ishinde 2 923 sımptomy bar (37%), 4 917 sımptomsyz (63%). Aldyńǵy aptamen salystyrǵanda syrqattaný 1,4 esege ósken. Segiz aımaqta – Aqmola, Qostanaı, Túrkistan, Jambyl, Soltústik Qazaqstan, Qyzylorda, Batys Qazaqstan, Pavlodar oblystarynda ótken aptamen salystyrǵanda syrqattaný 2 eseden 6 esege deıin ósti. Bes aımaqta – Almaty, Atyraý, Shyǵys Qazaqstan, Mańǵystaý oblystary, Nur-Sultan qalasynda syrqattaný 20 paıyzdan 50 paıyzǵa deıin ósti. Qalǵan 4 aımaqta Almaty, Shymkent qalalary, Aqtóbe, Qaraǵandy oblystarynda aýrýdyń ósýi baıqalmady. Jalpy, jaǵdaıdyń 37 paıyzy baılanysta bolǵan adamdar arasynda tirkelgen. 38 paıyzy profılaktıkalyq tekserý kezinde anyqtalǵan. 25 paıyzy jiti respıratorlyq vırýstyq ınfeksııamen aýyratyn pasıentterdiń arasynda. О́tken táýlikte elimizde syrqattanýdyń 499 jańa jaǵdaıy tirkeldi. 816 sımptomsyz vırýs tasymaldaýshy tirkeldi. 127 naýqas qaıtys boldy. 11 158 adam emdelip shyqty. Bir táýlik ishinde 261 adam emdeldi. 17 571 naýqas emin jalǵastyrýda. Onyń ishinde stasıonarda 8 229, ambýlatorııalyq baqylaýda 9 342 adam bar. Jumysta, otbasynda jáne qoǵamdyq ortada vırýs juqtyrǵandarmen baılanys qanshalyqty kóp bolsa, vırýstyń taralý deńgeıi de sonshalyqty tez bolady», dedi A.Esmaǵambetova.
Sonymen qatar ol PTR-testileýlerge qatysty da pikir bildirip, naýryz aıynda elimizde nebári 34 zerthanada 12 myńǵa deıin zertteý júrgizgen bolsa, búginde zerthanalar sany 56-ǵa jetip, kúnine 30 myńǵa jýyq zertteý júrgizilip jatqanyn, naýryz aıynan beri elimizde 1 400 000 zertteý jasalǵany, onyń 80%-y qoǵamnyń tıisti múshelerine tegin ótkizilgenin atap ótti.
«PTR-test – bul dıagnostıkalyq test. Iаǵnı qandaı da bir kórsetkishter aıasynda jasalatyn test. Bul kórsetkishter klınıkalyq jáne epıdemııalyq bolyp bólinedi. Klınıkalyq kórsetkishter – aǵzada koronavırýs ınfeksııasy baryn joqqa shyǵarmaıtyn aýrý sımptomdary bar adamdarǵa arnalǵan test. Bul test dárigerdiń baǵyttaýymen ótkizilýi shart. Epıdemııalyq kórsetkishter – bul epıdemııalyq kórsetkishter boıynsha test tapsyrýǵa jatatyn adamdar tobyna arnalǵan. Iаǵnı eń aldymen, koronavırýs ınfeksııasy bar naýqaspen jaqyn baılanysta bolǵandar. Bul kórsetkishti epıdemıolog-dáriger anyqtaıdy. Qazirgi tańda memlekettik jáne jekemenshik sektoryndaǵy jumys berýshiler issapardan nemese kezekti eńbek demalysynan kelgen jumysshylardan PTR-testleýden ótýin talap etedi. Osy jerde jumys berýshilerge aıtarymyz, eger sizdiń kásipornyńyz ashyq bolsa, bul talap sizdiń ujymyńyzdy vırýstyń enýinen qorǵamaıdy. Iаǵnı jumyskerler mekemege tańda kelip, keshke qaıtyp, kúndelikti jumys rejimimen júredi. Ol jumystan shyqqannan keıin qoǵamdyq kólikke otyrady, qoǵamdyq ortaǵa barady, dostarymen kezdesedi, qandaı da bir qyzmetter alady. Demek, vırýs juqtyryp alý táýekeli basym. Al jumys berýshiniń PTR-test talap etýi zerthanalyq ortalyqtarǵa qosymsha júkteme týǵyzyp, naǵyz test tapsyrýy kerek adamdardyń testke degen qoljetimdiligine kedergi keltirip otyr. Sondyqtan testileýden ótýi kerek adamdar ǵana test tapsyrýy qajet, dedi A.Esmaǵambetova.
Jetekshi ınfeksıonıst dáriger Dınagúl Baesheva koronavırýstyń da basqa juqpaly aýrýlar sııaqty ártúrli dárejesi men deńgeıi bar ekenin atap ótti.
«Vırýs adam aǵzasyna kirgennen keıin ınkýbasııalyq kezeńi bastalady. Bul degenimiz – vırýstyń kóbeıý ýaqyty. Ol kezeń 14 kúnge deıin sozylady. Sol sebepti aýyrǵan adam 14 kúnge deıin oqshaýlanýy kerek degen ustanym osymen baılanysty. Negizinen, koronavırýs dıagnozy qoıyldy degennen shoshymaý kerek. Sebebi bul vırýs tumaý sııaqty tarap ketti, odan qorqýdyń qajeti joq. Dertten jazylyp shyǵý úshin tıisti sharalardy oryndaý kerek. Iаǵnı, eń aldymen, oqshaýlaný, sanıtarlyq-gıgıenalyq talaptardy oryndap, bólmeni jıi jeldetip, dezınfeksııa jasap otyrsańyz, sonyń ózi sizge úlken kómek bolady. Al eger dene qyzýyńyz kóterilse demek, sizdiń vırýsqa qarsy turatyn kúshińiz bar degen sóz. Alǵashqy úsh kúnde temperatýra kóterilýi múmkin. Dene qyzýyn aǵza kótere alýy úshin kúsh kerek demek, durys tamaqtaný qajet. Rasıonnyń nárli bolýyn qadaǵalap otyryńyz. Temperatýrany elemeı, ózge de istermen aınalysýǵa bolmaıdy, vırýspen kúresý jaıyn oılaý kerek. Aýrýdy asqyndyryp almaý jaǵyn oılasańyz, aman-esen jazylyp shyǵasyz», dedi ol.
Sonymen qatar D.Baesheva vırýs 60 jastan asqan adamdarǵa qaýipti ekenin eskertip, saqtyq sharalaryna salǵyrt qaramaýǵa shaqyrdy.
«Ásirese qosymsha sozylmaly aýrýlary bar adamdar, ıaǵnı júrek aýrýy, ókpe, baýyr, búırektiń sozylmaly aýrýy, artyq salmaq jáne qant dıabeti bar adamdar densaýlyǵyna muqııat bolý qajet. Bul aýrýdyń taǵy bir ereksheligi – onyń kózge kórinbeıtin klınıkasy bary. Eger qandaı da bir jaqynyńyz nemese tanysyńyz «bir apta boldy, entikpe paıda boldy, sharshap qalamyn» degen bolsa, mindetti túrde dáriger shaqyryńyz. Qazir aýyryp jatqan adam kóp, qońyraý shalǵanda jedel járdem qyzmetine birden túse almaýyńyz múmkin. Sonda da túsinistik tanytyp, qaıta habarlasyńyz nemese ózińizdiń ýchaskelik dárigerińizge aýrý belgilerin aıtyńyz», dedi dáriger.
Sondaı-aq ol koronavırýsty emdeýde gıdroksıhlorohındi qalaı paıdalaný keregin aıtty.
«Naýqasqa qaýip-qater men paıdasyn eskere otyryp, ony 5 kún boıy paıdalanady. Búginde elimizdiń klınıkalyq hattamasynyń toǵyzynshy redaksııasy bar. Bul hattamalar emdeýdi bilmeıtindikten emes, jańa aqparatty alýǵa baılanysty ózgeredi jáne bul aýrýdyń ártúrli patogenezi bar ekenin kóremiz. Gıdroksıhlorohınge qatysty halyqaralyq tájirıbemen ǵana shektelip qalmaımyz. Bizde jaqsy tájirıbe bar. Mine, vırýsqa qarsy basqa preparattary joq keıbir emdelýshilerge qoldaný (tájirıbe) gıdroksıhlorohınniń vırýsqa qarsy jaqsy áreket etetinin kórsetti. Sondyqtan biz ony qatarynan emes, klınıkalyq-zerthanalyq kórsetkishterdiń aýyrlyǵyn eskere otyryp paıdalanamyz. Eýropada da, AQSh-ta da keńinen qoldanylady. Onyń ólimmen aıaqtalýy joq ekendigi dáleldendi. Biraq komorbıdtik aýyr naýqastar gıdroksıhlorohındi qoldanǵannan óldi. Sondyqtan kóptegen basqa usynystar bar. Naýqas úshin qaýip-qater men paıdany eskere otyryp, ony 5 kún boıy paıdalanamyz. Biz jetkilikti jaqsy nátıjelerdi kórip otyrmyz, sondyqtan ony qoldanamyz», dedi D.Baesheva.
