Saıasat • 26 Maýsym, 2020

Qasym-Jomart Toqaev: Toı qýalaıtyn emes, oı qýalaıtyn kezeń

950 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

«Ana tili» aptalyǵynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń «Qazaq halqynyń taǵdyry tarıh tarazysynda tur» (25 maýsym 2020 jyl) atty suhbaty jarııalandy. Suh­bat­tyń taqyrybynan-aq Prezıdenttiń búgingi problemany ǵana emes, bolashaqtaǵy máselelerdi de jan-jaqty qam­ty­ǵanyn ańǵarýǵa bolady. Pandemııa, memlekettik til máse­lesinen bastaý alǵan keleli áńgime ulttyq múddege ulasady.

Qasym-Jomart Toqaev: Toı qýalaıtyn emes, oı qýalaıtyn kezeń

«Til máselesine beıjaı qarap, nemquraıdylyq tanytatyn bolsaq, memlekettigimiz ben ulttyq qaýipsizdigimizge qater tóndirip alýymyz múmkin» deı kelip Memleket basshysy memlekettik tildiń aıasyn keńeıtýge baılanysty óreli tujyrymdaryn ortaǵa salady. «Qazaq tilinde sóıleý maqtanysh bolýy úshin qoǵamda oǵan degen qajettilikti arttyrǵan jón. Memlekettik qyzmetke, onyń ishinde, halyqpen tyǵyz jumys isteıtin laýazymǵa taǵaıyndaý kezinde kásibı biliktiligine qosa, qazaq tilin jaqsy biletin azamattarǵa basymdyq berý kerek». Memlekettik qyzmetshiler memlekettik tildi bilýi tıis dep jıi aıtylatyn áńgimeniń bas­ty tetigi osy. Prezıdent qazaq tiline qajettilikti arttyrý qajet ekenin, halyqpen etene jumys isteıtin laýazymǵa kási­bı biliktiligine qosa, qazaq tilin jaqsy biletin azamattarǵa basym­dyq berý kerek ekendigin taıǵa tańba basqandaı aıtyp otyr emes pe. Aldaǵy kúnderi Prezıdenttiń osy oı oramdary bılik tarapynan júzege asyrylatyn bolsa, memlekettik tilge qatysty qordalanǵan máseleniń túıini tarqatyla túsetini anyq.

Taǵy bir tilge tıek eter jaıt, Mem­leket basshysy ana tili­nen beıhabar azamattarǵa baı­la­nysty qatqyldaý sy­nı pikirin bildirdi. Iаǵnı «Par­lam­entte nemese baspasóz más­lı­hat­tarynda memlekettik til­de sóılep, pikir almasa almaıtyn memlekettik qyzmetker uǵy­my, eń aldymen, qazaq aza­mat­­tary­nyń arasynda – anahro­nız­mge aınalýǵa tıis». Bıliktegi qazaqtar ana tilin bilýi tıis dep uqtyq biz muny.

Qasym-Jomart Toqaevtyń suhbatynda eldik máselesi de, eldikti kórkeıtetin eńbek máselesi de qozǵalǵan. Eldik demekshi, Prezıdent elimizdi órkendetý óz qolymyzda ekenine de aıryqsha toqtalǵan. «Bizdiń osyndaı syndarly sátte qatelesýge esh qaqymyz da, quqymyz da joq. Jáne memleket qurýshy ult retinde bul máseleni birinshi kezekte ózimiz tereń sezinýimiz qajet. О́ıtkeni qazaq halqynyń taǵdyry tarıh tara­zy­synda tur…» dep túıin­dedi mem­lekettilikke qatys­ty tu­jy­rymyn Memleket basshysy.

Al eńbekke qatysty oıy áli kúnge beıqam qazaqqa, jahandaný zamanynda, básekelestik kezeń beleń alǵan tusta toıshyl daǵ­dysynan arylmaǵan aǵaıyn­ǵa qarata aıtylǵan arnaý sóz dep qabyldadyq.

«Qazir «Toıyń toıǵa ulas­syn» dep ándetip, toı toılap júretin ýaqyt emes. Búgingideı tehnologııanyń zamanynda toı-tomalaqtyń áńgimesin aıtyp, bir-birin asyra maqtap, as iship, aıaq bosatqanǵa rıza keıipte júrý ádetinen arylý kerek». Prezıdent Q.Toqaevtyń eldik kredosy bul. «Halyqtyń qazynasy toı emes», tynymsyz tirlik, úzdiksiz eńbek, sol ar­qyly eldiń órkendeýi, halyqtyń kórkeıýi ekendigin ańǵartady.

«Memlekettiń ózi ólermen­dikpen ómir súretin kezge keldik. Sondyqtan eńbek etý – ómir súrý saltyna aınalyp, basty mindet sanalýǵa tıis. Toı qýa­laı­tyn emes, oı qýalaıtyn kezeń­men betpe-bet keldik. Bul dáýir – aqyl-oıdyń, ǵylym men bilim­niń, eńbektiń dáýiri!» Para­satty Prezıdenttiń paıymy bul. Oı qýalaǵan qazaq­tyń órisi de keńeıip, órkenıet­­tegi de orny bólek bolýǵa tıis. En­deshe, sol kúnderge tezirek jetý úshin etken eńbegimizdiń esesin bersin.