Taǵdyr oǵan táýelsizdiktiń alǵashqy jyldaryndaǵy aýyrtpalyqty elmen birge kóterýge, 2000 jyldardaǵy ekonomıkalyq ósimge shyr bite bastaǵan jylymyq kúnderdi kózben kórýge múmkindik beripti.
2006 jyldyń 21 tamyz kúni 75 jasqa qaraǵan shaǵynda baqılyq boldy.
Odan beri 14 jyl ótti.
"Aldan Aıymbetov kim edi?" degen suraqqa áriptesimiz О́mirzaq Aqjigitshe jaýap bersek: "Terisi súıegine áreń ilinip turǵan, aıqaılamasań estimeıtin, bar qoregi qara shaı men ashy temeki Aldanǵa kúsh-qýat berip otyrǵan qalyń qazaǵynyń mahabbaty, tilegi men batasy".
Aıymbetovshe aıtsaq, birinshiden, "ulttyq ıdeologııanyń" ne ekenin anyqtap, onyń elementteriniń qandaı ekenin zerdeleý qajet.
Bul týraly biz asyra aıtqandaı kórsek te: "Qaıda umtylaryńdy bilmeı turǵan soń, ornyqtyrýdyń da reti kelgen joq. Sen Máskeýge barǵyń kelse, ushaqpen barasyń ba, poıyzben barasyń ba, máshınemen barasyń ba, bir sheshimge kelip alasyń ǵoı. Al, biz bolsaq áıteýir ilingenimen ketip bara jatyrmyz. Ulttyq ıdeologııa degenimiz negizin, toqeterin aıtar bolsaq – qazaqtyń ulttyq memleketin qurý. Máseleni osydan bastaý kerek" depti Aıymbetov.
Qazaq qoǵamy Aldan Aıymbetovty (1931-2006) 1990 jyldardyń ekinshi jartysynan bastap tanı bastaǵan bolatyn. Sebebi 1990 jyldardyń basynda bir-birimen básekelesetin jáne sonymen bir mezgilde bir-birimen birige de alatyn eki álem boldy.
Aldan Aıymbetov alǵashqylardyń biri bolyp, orys áleminiń esigin ashyp, olardy ashyq dıalogqa shaqyrdy. Kóz kórgen zamandastary A. Aıymbetovti qazaqtyń ıntelektýaldy polemıkasynyń negizin qalaǵan ıdeologtarymyzdyń biri bolǵan edi dep eske alady.
1993 jyldyń qańtarynan ómiriniń sońǵy kúnderine deıin "Kazahskaıa pravda" ulttyq-patrıottyq gazetiniń negizin qalaýshy jáne bas redaktory boldy. Kóz kórgen zamandastary onyń gazetin oqymaý múmkin emes edi desetin.
Men ol kisimen 2005 jyly kezdesken edim. «Qazaqtyń ózinen aspaı qalatyn jan aıqaıyn orys tilinde shyǵarýǵa ne túrtki boldy, orys tildi orta qazaq muńyna durys qaraıdy dep úmittendińiz be?» degen suraǵyma. «Oıymyz ózge ulttarǵa jetsin degen oımen shyǵardym. О́kimet basynda otyrǵandar men aqsha jasap júrgender orys tilindegi basylymdardy ǵana oqıdy. Eki ultty shaǵystyryp júrgen alaıaqtar oryssha jazady. Solar sengen aqparatqa senip qalsa – qaýiptiń basy. Olarǵa orys halqy da kelisetindeı orys tilinde jaýap qajet» dep jaýap bergen bolatyn.
A. Aıymbetov naryqtyq qatynastarǵa táýeldilik kezinde sóz bostandyǵynyń shektelip qalýyna múldem qarsy boldy. Kóz kórgen zamandastary Aldan negizin salǵan "Kazahskaıa pravda" jarnamaǵa táýelsiz, biraq oqyrmandarynyń yqylasyna bólengen gazet bolǵanyn aıtady. Búgingi ólshemmen qarar bolsaq, Aldan Aıymbetovtyń "Kazahskaıa pravdasynyń" - fenomeni jýrnalıstik ıdeıalardyń kommersııalanýyna jol bermeýimen, oǵan saf taza shyǵarmashylyq turǵysynan qaraǵanymen qundy.
2005 jyldyń sońǵy kúnderi Aldan aǵa jýrnalıstermen kezdesken kezde naryqtyń qabaǵy qatý, zańy qatal ekenin, onyń tas dıirmeninde tek kúshtiler ǵana aman shyǵatynyn aıtqan.
Aǵamyzdyń paıymyndaǵy dıirmennen aman shyqqan kúshtiler tolyq maǵynasynda "myqtylar men aqyldylardyń" sınonımi bola almaǵanyn, 1990 jyldardyń qatal tabıǵaty naǵyz jeńimpazdardyń iriktelip shyǵýyna jol bermegenin búgin bilip jatyrmyz.
Aldan aǵamyzdyń jan-jaǵyna ishin asha bermeıtin ustanymy men kózqarasynda bári derlikteı boldy: Olardy sanamalap shyǵý qazir múmkin emes. Onyń jarqyn pýblısıstıkalyq maqalalary ulttyq tanymnyń oıanýyna yqpal etkenderdiń qatarynan oryn alyp, ulttyq mádenıet pen memlekettilikti jandandyrýǵa umtyldyrdy.
Adamdardy ómirdiń qıyn suraqtary týraly oılanýǵa májbúr etip, áreketke shaqyrdy. Bul maqalalar qoǵamdaǵy qalyptasqan stereotıpi buzyp, ómirdi, bolmysty basqa qyrynan qaraýǵa talpyndyrdy. Biz úlgi alatyn tusy da osy...
