«Golfgeıt» Úlken Fıldiń sońyna jete me?

О́tken aptada Irlan­dııadaǵy golf klýbtardyń biri 50 jyldyq mereıtoıyn toılap, saltanatty rásimge laýazymdy qonaqtardy shaqyrǵan-dy. Olardyń qata­rynda «Úlken Fıl» atymen tanylǵan Hogan myrza da bar. Keıinirek mereıtoılyq jıynǵa 80-nen astam adam qatysqany belgili boldy. Irlandııa bıligi epıdemııany taratpaý maqsatynda kópshilik oryndarda 50-den artyq adam jıylmaýy tıis dep sheshim shyǵarǵan edi. Biraq daýly is-sharadan bir kún buryn ǵana indettiń órshýine baılanysty bul shekteýdi 6 adamǵa deıin qys­qartqan.

Mereıtoıǵa kóp adamnyń jınalýy men karantındik shekteýdiń saq­talmaýy Ir­lan­dııada qyzý talqyǵa tústi. Naraz­ylar Fıl Hogan basta­ǵan sheneýnikterdi qyz­meti­nen alýdy talap etip otyr. О́ıtkeni laýazym­dy tul­ǵalar pandemııa kezinde ara­qa­shyqtyq saqtap, sebep­siz dalaǵa shyqpaýǵa shaqy­ryp, ózderi toı toılap júrýi qyzýqandy ırlan­dııa­lyq­tarǵa unaǵan joq.

The Irish Examiner gazeti is-shara týraly jarııalaǵannan keıin áleýmettik jelilerde mereıtoıǵa qatysqandardy synaǵan jazbalar kóbeıdi. Oǵan qosa, tyńdarmandar radıoǵa qońyraý shalyp, sheneý­nikterge ókpesin jet­kizdi. Osy oqı­ǵadan keıin mere­kelik jıyn­ǵa qatys­qan Irlandııa aýyl sharýa­shy­lyǵy mınıstri Dara Gal­learı jáne bir­qatar laýazymdy tulǵa qyz­meti­nen ketti. Al Hogannyń «taǵ­dyry» Eý­ro­palyq odaqtyń qolynda.

Irlandııa parlamentindegi Ja­syl­dar partııasy F.Ho­gannan óz kiná­sin ashyq moıyndaýdy talap etip otyr. Áleýmettik teńdik jónin­degi mınıstr, Jasyldar par­tııasynyń múshesi Rode­rık O’Gormannyń aıtýynsha, Hogan qoǵamnyń piki­rine qulaq asýy tıis. «Biz she­shim qabyldap, halyqtan kúndelikti tirshiliginen bas tartyp, úıden shyqpaýdy surap otyrmyz. Bul qadamnyń qarapaıym turǵyndar ómirine qalaı áser etkenin naqty aıta almaımyz. Sondyqtan Dara Gallearıdiń qyzmetinen ketkeni durys sheshim. Ol qatelik jasady», dedi ol.

Senator Regına Doertı, F.Hogan­nyń ózin aqtaýdyń ornyna keshirim suraǵa­ny durys dep esepteıdi. «F.Hogan óziniń qateleskenin aı­typ, mundaıdy qaıtala­maý­ǵa ýáde berýi kerek edi. Ol keshirim suraýy tıis», dedi senator. Oppozısııalyq par­­tııa jetekshisi Marý Loý Mak­­­do­nald týıtterdegi pa­raq­­sha­synda Irlandııa par­la­­menti jazǵy demalysynan sha­qy­rylyp, oqıǵany maı­sham­men qaraýdyń qa­jetin jazdy.

Hogannyń ózi is-sharanyń karan­tındik talaptarǵa saı kelme­genin bilmeıtinin aıtyp, aqtalyp álek. Onyń sózine sensek, uıymdastyrý­shylar merekelik saltanat karantındik shekteýge saı jasalǵanyna sendirgen.

«Men Oıreahtas (Parla­ment – A.A.) golf qoǵamy­nyń jıynyna uıym­dasty­rý­shylar men qonaq úı bas­shylyǵy Irlandııa qonaq úı federasııasymen ke­lisilip, memlekettiń shek­teý sharalaryna saı jasalǵa­nyna sendirgendikten ǵana qa­tys­tym», dep jazdy F.Hogan týıtterdegi paraqshasyna.

Degenmen, Irlandııa qonaq úı fede­rasııasy 50 adam­nan artyq jına­latyn búkil sharalarǵa shekteý sa­lyn­ǵanyn aıtady. Premer-mınıstr Mıkal Martın jer­gilikti telear­nalarǵa ber­gen suhbatynda Hogan­nyń ha­lyqtan keshirim suraýy tıis­tigine toqtalyp, ony ár sózine muqııat bolýǵa shaqyrdy.

«Halyqtyń ashýlaný sebebin jaqsy túsinemin. Biraq Hogan Eýro­pa­lyq ko­mıs­sııanyń múshesi. Son­dyq­tan ol Irlandııa bıliginiń ıýrı­s­dıksııasyna kirmeıdi», dedi M.Martın.

The Irish Times gazetiniń habar­laýynsha, saltanatty rásimge qatys­ty polısııa is qozǵaǵan. Jalpy, Ir­landııada karantındik talaptardy saqtamaı, mundaı jıynǵa qatysý qylmysqa jatpaıdy. Áıtse de, uıymdastyrýshy tarapqa qarsy qylmystyq is qozǵalýy ábden múmkin.

Jalpy, buǵan deıin Hogan bir­neshe ret daýǵa qalǵan bolatyn. 2011-2014 jyldary Irlandııada qor­shaǵan orta, qoǵam jáne jergilikti úkimet mınıstri kezinde jergilikti salyqqa reforma jasaýǵa talpynǵan. Onyń bul usyny­sy turǵyndar arasynda syn­ǵa ushyrady. Sondaı-aq onyń Dúnıejúzilik saýda uıy­mynyń dırektorlyǵyna óz kandıdatýrasyn usynýy Eýropalyq odaqqa múshe memleketterge unaǵan joq.

Fıl Hogannyń «golfgeıt» oqıǵa­syna qatysty basy daýǵa qalǵany­men, onyń qyzmetinen ketýi ekitalaı. Birin­shiden, Eýropalyq odaq­tyń kez kelgen múshesi uıym­daǵy óz eliniń laýa­zymdy azamatyn qyzmetinen alyp tastaýǵa quqyly emes.

Ekinshiden, laýazymdy tulǵany qyzmetinen ketirý úshin EO-ǵa múshe memleket onyń óz eline qastandyq ne opasyzdyq jasaǵanyna sha­ǵym­danýy tıis. Sonda ǵana komıssar oryntaǵyn bosatady.

Úshinshiden, Fıl Hogan­nyń qazirgi taǵdyry Eýropalyq komıssııanyń prezıdenti Ýrsýla von der Lıaıenniń qolynda tur. Alaıda Ýrsýla hanym­ saýda-sattyq jóninde bir­qatar kelissózder júrgizip jatqan EO-daǵy bedeldi she­neýnikti ornynan alyp tas­taıdy degenge sený qıyn.

Buǵan deıin Eýropalyq komıssııa tarıhynda bir ǵana komıssar qyzmetinen ketirilgen. 2012 jyly Maltanyń ókili Djon Dallıǵa temeki óndi­risine qatysty zań jobasyna túzetý engizý úshin birqatar kompanııa­dan para aldy dep aıyp taǵylǵan edi.

Joǵaryda aıtylǵandardy eskersek, Fıl Hogandy ko­mıs­sarlyq laýazy­mynan aıy­rý ekitalaı. Ol golf uıy­­my­nyń merekelik keshki asyna qatysý úshin para al­ǵan joq. Qyzme­tin jeke basyna paıdalanbady. Tek karantındik shekteý sharalaryna mán bermedi.

Eýropalyq komıssııanyń ókili Dana Spınant uıymnyń oqıǵany jiti baqylap otyr­ǵanyn jetkizdi. Onyń aı­týyn­sha, komıssardyń qan­sha­lyqty kináli ekenin anyq­taý úshin jan-jaqty zertteý qajet.

«Prezıdent Ýrsýla von der Lıaıen komıssar Hogan­nan naqty esep berýdi talap etip otyr. Ol qosymsha máli­metterdi suratty, óıtkeni oqıǵany egjeı-tegjeıli bilý qajet», dedi D.Spınant.

Qazirgi tańda Eýropa­lyq odaq AQSh jáne Uly­brı­tanııamen saý­da-ekono­mıkalyq baılanys jóninde kelissózder ótkizip jatyr. 2018 jyly Vashıngton bıligi «qart qurlyqtan» keletin birqatar taýarǵa salyqty ulǵaıtqan edi. Buǵan jaýap retinde EO muhıttyń arǵy betinen keletin ónimderge salyqty kúsheıtti.

Onyń ústine, Uly­brıta­nııa bıyl­ǵy qazanda Eýro­palyq odaqtan tolyq­­qan­dy shyǵady. Iаǵnı sol kezge deıin búkil qujat, týyndaǵan máseleler sheshilýi tıis. «Tumandy Albıon» men EO arasynda buǵan deıingi jasalǵan kelisimderdi qaıta qaraý qajet.

Osyndaı qıyn-qystaý kezeńde Eýropalyq komıssııa saýda-sattyq jónindegi komıssaryn aýystyrý ońaı­ǵa soqpaıdy. О́ıtkeni Fıl Hogan qyzmetinen ketse, uıym­da aýys-túıis bastalady. Munyń bári Eýropalyq komıssııanyń abyroıyna nuqsan keltirip, AQSh jáne Ulybrıtanııamen júrgizilip jatqan kelissózderdi toqta­tady. Sondaı-aq pandemııa­men arpalysyp jatqan «qart qurlyqtyń» elderi­ne kedergi keltiredi. Ende­she, Eýropalyq komıssııa Irlan­dııadaǵy saıası jaǵdaıdy turaqtandyrýdan buryn óz ishinde qıyndyq týmaýyn oılaıtyny anyq.