Jaz ystyq, qýań bolsa da egis tanaptaryn óńdeýge múmkindik boldy. Jaýynnyń uzaq ýaqyt tambaýy birqatar aýdandardyń astyq túsimin azaıtty. Dese de mamandar tek optımıstik boljamdar aıtýda. Máselen, tamyzdyń ortasynda oblystyq ákimdiktiń otyrysynda oblystyq aýyl sharýashylyǵy jáne jer qatynastary basqarmasynyń bastyǵy Erbolat Bekshenov bıylǵy astyqqa sharýalar erte kiriskenin aıta kelip, gektar berekesi 24,7 sentnerden aınalatynyn jetkizdi. Al oblys ákimi Qumar Aqsaqalov oraq barysy týraly Úkimette jasaǵan baıandamasynda gektar ónimdiligi 14 sentnerden ǵana aınalyp jatqanyn aıtty. «Búgingi tańda astyqtyń 14,7 paıyzy jınaldy. Bul barlyq 2 988,5 myń gektardyń 439,3-i gektary degen sóz. Bastyrylǵan astyq kólemi 498,6 myń tonna», dedi ol. Byltyrǵy oraq maýsymynda gektar berekesi 18 sentnerden aınalǵan edi. Biraq ortasha kórsetkish týraly aıtýǵa áli erte, shyǵymdylyǵy dástúrli túrde joǵary bolatyn aýdandar astyq orýǵa endi ǵana jappaı kirisip jatyr.
Soltústik Qazaqstandaǵy barlyq egis alqaby – 4,2 mln gektar, sonyń 2,9 mln gektaryna bıdaı egiledi. Al maıly daqyldar kólemi – 922 myń gektar. Ákim ázirge 22,5 myń gektardyń ónimderi ǵana jınalǵanyn aıtty. Bul barlyq maıly daqyldar egilgen alqaptyń 2,4 paıyzy ǵana. Qazir gektar berekesi 9 sentnerden bolyp otyr eken. Barlyq bastyrylǵan maıly daqyldar kólemi – 18,6 myń tonna.
О́ńir basshysynyń aıtýynsha, oblys dıqandary ortasha eseppen táýligine 160-170 myń gektardyń astyǵyn jınaıdy. Bul ozyq tehnıkalar arqyly qol jetkizilip otyrǵan tabys. Bıylǵy oraqqa 7,5 myń kombaın qatysýda. Sonyń ishinde 3,3 myńy joǵary ónimdi, alys sheteldiń tehnıkalary. Astyq tasymalyna 5,2 myń júk avtomashınalary jumyldyrylǵan. Jalpy, bıyl Qyzyljar óńiriniń dıqandary 34,9 mlrd teńgege 1458 birlik jańa tehnıka satyp alǵan. Sonyń ishinde 100-den asa qymbat kombaındar bar.
Aıta ketetin jaıt, bıyl soltústiktik dıqandar ımport almastyrý aıasynda qaraqumyq alqabyn 2,5 esege, asburshaqty 30 paıyzǵa ulǵaıtty. Sonyń nátıjesinde burynǵy 1,7 myń gektardyń ornyna 4,2 myń gektarǵa qaraqumyq, burynǵy 41 myń gektardyń ornyna 54 myń gektarǵa asburshaq egildi.
Qumar Aqsaqalov Úkimettegi baıandamasynda dıqandar mıneraldy tyńaıtqyshtar sebýdi aldaǵy jyly 10 paıyzǵa deıin arttyryp, taǵy 30 myń tonna satyp alýdy kózdep otyrǵanyn jetkizdi. Jerden ala berýdi ǵana oılamaı, oǵan berý de qajet ekenin qazir dıqandar da túsingen. Jańa tehnıka satyp alý byltyrǵymen salystyrǵanda 20 paıyzǵa, al aqshaǵa shaqqanda 1,5 ese kóbeıgen. Al 2019 jyly 23 mlrd teńgege 1264 birlik tehnıka alynǵan edi.
Dıqanǵa oraq kezinde qolbaılaý bolatyn máseleniń biri – janar-jaǵarmaı jetispeýshiligi. Uzaq jyldar boıy osy másele sheshilmeı, dál oraq bastalǵanda kúrt qymbattap dıqannyń júıkesin juqartatyn. Osyǵan baılanysty Q.Aqsaqalov: «Bıyl oblysqa 75 myń tonna arzandatylǵan dızel bólindi. Onyń bir lıtriniń baǵasy – 172 teńge. Sóıtip, JJM qajettiligin 84 paıyzǵa óteımiz. Qalǵanyn dıqandar ózderi taýyp jatyr. Bir sózben aıtqanda, janar-jaǵarmaı boıynsha túıtkil joq», dedi.
Oblystaǵy astyq saqtaý qoımalarynyń syıymdylyǵy 6 mln 600 myń tonna. Bul óńirdiń qajettiligin tolyq qamtamasyz etedi. Qazir qambalar astyq qabyldaýǵa daıyn tur. «Jalpy, qajetti is-sharalardyń barlyǵy ýaqytynda jáne tolyq atqaryldy. Bul oraq naýqanyn belgilengen merzimde ótkizýge múmkindik beredi. Bıyl bıdaıdyń baǵasy taǵy da ósýi múmkin. Sondyqtan nanǵa qoljetimdi baǵany ustaý maqsatynda turaqtandyrý qoryna qajetti 3 myń tonna un satyp alyndy», dedi oblys ákimi.
Soltústik Qazaqstan oblysy
