Taǵy birde belgisiz bastamashyl top О́skemende I Petr patshaǵa eskertkish qoımaq bolǵanda da brıfıng barysynda oblystyń mádenıet basqarmasynyń basshysyn baspasóz ókilderi jan-jaqtan suraqtyń astyna alyp, bógde nıetti qýsyra qýǵandaı bolǵany este...
Árıne qalamgerler, ásirese jýrnalıster qaýymy jamandy ǵana emes, jaqsyny da kóre biledi. Áıtpese sol kezde О́skemenniń qaq ortasyna qoıylǵan hakim Abaıdyń eńseli eskertkishin áspettep talaı jyr jazylmas edi, sheshim áldeqaıda buryn qabyldansa da biter istiń basyna kelgen óńir basshysyna «О́skemenge Abaı keldi» degen madaq aıtylmas edi.
Mine, sol Abaıdaı alypty jerge qaratqan taǵy bir unamsyz ýaqıǵa sol О́skemende bolǵanda óre túregelgen taǵy da BAQ ókilderi boldy. Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynan bastap bitim-bolmysy dostyqtyń shahary retinde bádizdelip kele jatqan oblys ortalyǵynyń Abaı men Mıhaelıs kósheleriniń qıylysynda oryn teppek bolǵan eki oıshyldyń dostyq ráýishti kózdegen eskertkishi ezýge kúlki úıirdi, «selfı» jasap turǵan ispetti suryqsyz meshel músinderdiń ǵumyry bir-aq tún boldy. Odan keıin jabýly qazan jabýly kúıinde taǵy qala berdi.
Endi birde belgili bir batyr babasynyń bes qarýy boıynda, jaraǵan atqa mingen músinin garajda ustap otyrǵan bir kásipker aǵamyzben áńgimeleskenimizde eskertkishti qoıarǵa jer tappaı otyrǵanyn, satyp alýshylar bolsa saýdaǵa shyǵarýǵa da beıildiligin tanytty. Mine, bul – bizdegi eskertkishter dúnıesine degen kózqarasymyzdyń jetken jeri. Iаǵnı, tapsyrys berýshiniń kóńilinen shyqpasa basqa bir qoly jetken rýdyń baıaǵy zamandaǵy bir batyrynyń beınesine qolma-qol aınalyp kete barmaq.
Sońǵy jyldary qalyptasqan, shyn máninde kóz juma qaraıtyn taǵy bir keleńsiz úrdis iri qalalardan shalǵaı jatqan aýdandarda oryn alyp jatyr. Iаǵnı, alys aýyldarda qazir jergilikti jerdiń qurmetti tulǵalaryna arnalǵan eskertkishti temirden de, qoladan da emes, sementten quıyp qoıa salatyn boldy. Bir qaraǵanda bári durys sııaqty. Eskertkish tuǵyrynda tur. Tuǵyrtasyna esim-soıy ádiptelip jazylǵan. Jan-jaǵy sharbaqpen qorshalǵan, gúlder egilip abattandyrylǵan. Biraq bar gáp – qurylystyń oryndalý sapasynda. Armatýraǵa bekitilgen sement sylaq bir-eki jyl ótpeı jaýyn-shashynǵa tótep bere almaı sylynyp túsip qalady. Iá, astanadan arnaıy meımandar shaqyryp ashqan músinińizdiń keler jyly bir qulaǵy joq, murnynyń ushy kertilgen, aýzy kemıektenip qalǵan nemese keýdesinen qara temir shyǵyp turǵan pushaıman beınesinen qaradan qarap qysylasyz.
Tipti ańdap qaraǵan adamǵa mundaı orasholaq oryndalǵan mádenı nysandardy oblys ortalyqtarynan da taýyp alýǵa bolady. Onyń syrtyn boıap-sylap qoıǵanymen qoladan quıǵan, mármárdan soqqan músinge jete me?! Al jergilikti basshylyqtyń esebi túgel – elge de, joǵarydaǵy basshylyqqa da jaqty, eldiktiń nyshany ispettes eskertkishtiń keıingi ahýaly oılandyrmaıdy.
Jalpy, tastan balbal qashaǵan baǵzydaǵy babalardyń músinshiligi bizge qonbaǵan ba, eskertkishterge kelgende eńsemizdi kótere almaı, jer shuqyp qala beretinimiz nelikten eken? Qarjy qolbaılaý ma, jaýapkershilik joq pa, álde talǵamǵa talaspaýdyń keri me? Qarjy deıin desek, keıbir elderdegi bıýdjeti áldeneshe ese kem eskertkishteri eńseli, erekshe mazmundy-aq. Ásili, bul da jaýapkershilik pen talǵamnyń joqtyǵynan bolsa kerek. Bul ekeýi joq bolǵan soń bólingen qarjy da «ushty-kúıli joǵalady».
Jýyrda Semeıdegi Abaı murajaıynda hakimniń eki uly – Aqylbaı men Týraǵulmen túsken belgili fotosýretiniń negizinde eskertkish qoıyldy. Eger eskertkish portrettik nusqadan dálme-dál kóshirme bolsa, onda onyń óner týyndysy retindegi baǵasy qanshalyqty bolmaq? Hakimniń haq eskertkishi – Almatydaǵy Respýblıka saraıynyń aldyndaǵy aqyn músinin somdaǵan Hakimjan Naýryzbaevqa aqyl-keńesti áıgili Áýezovtiń ózi berdi. Jalpy, otyzynshy jyldardan bastap aqyn sýretterin sala bastaǵan qylqalam sheberleri súıengen osy fotosýret qolynda bolsa-daǵy tuńǵysh kásibı músinshi Jıdebaıǵa deıin baryp, aqyn urpaqtarymen kezdesip, dala danyshpanynyń bolmys-bitimin sanasynda pisirip baryp jumysqa kirisken eken. Búginde bizdiń músinshilerge jetpeı turǵany da osy bir izdenistiń kemshindigi sııaqty.
