Aqmola oblysyna júktelgen mártebeli mindettiń biri – Astananyń azyq-túlik beldeýin qalyptastyrý. Respýblıkalyq jetekshi BAQ ókilderi jýyrda óńirde bolǵan saparynda memlekettik baǵdarlamanyń tabysty atqarylyp jatqanynyń kýási boldy. Bastama qolǵa alynǵan 2009 jyldan beri munda 45 mıllıard teńgeniń 75 jobasy júzege asyrylǵan. Osynyń nátıjesinde elorda turǵyndarynyń suranysy et jáne et ónimderi boıynsha 41 paıyzǵa, sútten 45 paıyzǵa ótelip otyr. Jumyrtqa men qus eti jóninen kórsetkish budan da joǵary. Munyń ózi iskerlik pen tıimdilikti sabaqtastyrǵan jaǵdaıda qosymsha múmkindikterdiń moldyǵyn aıqyndaıdy. Oblys basshylyǵynyń jyl aıaǵyna deıin taǵy da 5 jobany iske asyrýǵa senim bildirýi óńirdiń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn da ańǵartady.
ÚKIMET
Aqmola oblysyna júktelgen mártebeli mindettiń biri – Astananyń azyq-túlik beldeýin qalyptastyrý. Respýblıkalyq jetekshi BAQ ókilderi jýyrda óńirde bolǵan saparynda memlekettik baǵdarlamanyń tabysty atqarylyp jatqanynyń kýási boldy. Bastama qolǵa alynǵan 2009 jyldan beri munda 45 mıllıard teńgeniń 75 jobasy júzege asyrylǵan. Osynyń nátıjesinde elorda turǵyndarynyń suranysy et jáne et ónimderi boıynsha 41 paıyzǵa, sútten 45 paıyzǵa ótelip otyr. Jumyrtqa men qus eti jóninen kórsetkish budan da joǵary. Munyń ózi iskerlik pen tıimdilikti sabaqtastyrǵan jaǵdaıda qosymsha múmkindikterdiń moldyǵyn aıqyndaıdy. Oblys basshylyǵynyń jyl aıaǵyna deıin taǵy da 5 jobany iske asyrýǵa senim bildirýi óńirdiń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn da ańǵartady.
Osyǵan baılanystyryp, press-týrdy uıymdastyrýshylar jolsapar baǵdarlamasyn aldyn ala daıyndamaǵanyn, jýrnalısterdi burynnan aty shyǵyp júrgen sharýashylyqtarǵa bastaýǵa tyryspaǵanyn aıtqymyz keledi. Áıtkenmen, Astanaǵa taıaý eki aýdandaǵy jańa jobalarmen tanysýǵa usynys jasalǵanda eleń ete qalǵanymyz anyq. Astrahan aýdany baǵytyndaǵy «Astana-Ekaterınbýrg» kúrejolynyń jaıly júrisi shamaly burylystaǵy Kamyshenka aýylyna lezde jetkizgendeı sezindik. Aýylmen attas JShS eginshilik jáne mal sharýashylyǵymen aınalysady. Qoldaǵy 11633 gektar bıdaı men 899 gektar arpany, 905 gektardyń súrlemin, ekpe shóp pen kartopty ýaqytynda jınap alǵan seriktestik dırektory Dúısenbaı Ildebaev kóterińki kóńilmen jańadan salynǵan mal sharýashylyǵy keshenine bastady. Maldy óz tólinen kóbeıtý maqsatyndaǵy taýarly sút fermasy óńirlik ınvestısııalyq joba sanalady. Quny 900 mıllıon teńgelik jobanyń 825 mıllıon teńgesi qazirdiń ózinde ıgerilip otyr. Munyń ishinde «Agrarlyq nesıe korporasııasy» AQ arqyly alynǵan 215 mıllıon teńgege byltyr Chehııadan 394 bas asyl tuqymdy sımmental sıyry satyp alynypty. Búgingi kúni mal basy 1453-ke jetse, saýyn tabyny 652 basty quraıdy. Sharýashylyq 2012 jyly 1151 tonna sút, 67 tonna et óndirip, 436 buzaý alǵan.
Bolashaqta sút óńdeý zaýytyn salý nıetindemiz, deıdi taýarly-sút kesheniniń meńgerýshisi Saǵıt Nurmaǵambetov. Qazirshe ónimderimizdi óte tıimdi baǵamen, súttiń bir lıtrin 90 teńgeden «Rodına» agrofırmasyna ótkizýdemiz. Jyl basynan beri 1992 tonna sapaly sút jónelttik. Iаǵnı, aılyq tabysymyz 20 mıllıon teńgeden aınalýda. Saýynshylarymyzdyń eńbekaqysy da joǵary. Máselen, jańa ózderińiz jumys barysynda kórgen Natalıa Pıterdiń aılyq jalaqysy 160-200 myń teńgeden kem emes. Bylaısha aıtqanda, ár sıyrdan táýligine 15 lıtr, al jylyna 4500-4600 lıtrden sút saýylýy qamtamasyz etilýde. Bul mal tuqymyn asyldandyrýdyń, mamandarymyz ben malshylardyń qajyrly eńbeginiń jemisi. Bıyl qystan qysylmaımyz. Ferma aýlasyna eki jyldyq qor – 3000 tonna shóp, nemis tehnologııasymen kómbelengen 12 myń tonna súrlem jetkizildi.
«Astrahan qus APP» JShS jylyna 3000 tonna qus etin óndirý jónindegi ınvestısııalyq jobany márege jetkizý qarsańynda eken. Onyń jalpy quny 500 mıllıon teńgeni qurasa, munyń 354 mıllıon teńgesi kásiporynnyń óz qarjysy. Memleket tarapynan da eleýli kómek kórsetilgen. Bas dırektor Asqar Maqashev «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasymen jylyna 13 paıyzdyq ústememen 146 mıllıon teńge nesıe bólinýi jumysqa qarqyn qosqanyn aıtady.
Aýmaǵy alty gektarlyq fabrıkada úsh qus ósirý korpýsy, ınkýbator, jemazyq qoımasy men qasaphana salynǵan. Sehtarǵa sý qubyry, elektr jelileri tartylyp, derbes transformator men elektr generatorlary, gazgolder ornatylyp, synaqtan ótkizilipti. Fabrıka dırektory Ivan Ansıferov Germanııadan, Qytaıdan, Reseıden satyp alynǵan tehnologııalyq jelilerdiń sıpattamasymen tanystyrdy. Qazirdiń ózinde eki ınkýbatorǵa Pıatıgorskiden jetkizilingen kross jumyrtqalary ornalastyryla bastapty. Endi aı sońyna qaraı ár korpýsta 75 myń qus bordaqylaýǵa qoıylyp, 130 tonna broıler eti óndiriledi dep kútilýde. Mamandardyń esepteýinshe, kásiporyn aǵymdaǵy jyldyń sońyna deıin 1500 tonna et daıyndasa, kelesi jyldyń tórtinshi toqsanynda 3000 tonnalyq jobalyq qýatyna enbek.
Oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Amanbek Qaljanov jýrnalıster saýalyna oraı mundaı jobalardyń áleýmettik-ekonomıkalyq tıimdiligin atap kórsetti. Astrahan qus fabrıkasynyń salyný barysynda Novocherkaskoe aýylynyń 25 turǵyny jumysqa tartylsa, alda onyń sany eki esege óspek. Jalaqy mólsheri aıyna 50 myń teńgeden kem bolmaıdy. Kelesi jyly dál osyndaı fabrıka Aqkól aýdanynda da jumysyn bastaıdy. Elbasy Úkimettiń keshegi keńeıtilgen májilisinde otandyq taýarlardyń naryqqa básekelestigi máselesin synǵa aldy. Biz óz kásiporyndarymyzdy sapaly ári ekologııalyq taza ónim shyǵarýǵa baǵyttap otyrmyz.
Oblysymyzda mal sharýashylyǵyn damytý baǵdarlamasyna sáıkes, sońǵy eki jylda shetelden 11660 bas asyl tuqymdy iri qara jetkizilip, jańadan 16 asyl tuqymdy sharýashylyq quryldy, deıdi Amanbek Ámirhamzauly. Iаǵnı, respýblıka boıynsha satyp alynǵan túliktiń úshten biri óńir malshylarynyń úlesinde. Jergilikti jaǵdaıǵa beıimdelgen maldan byltyr 6685 bas tól alynsa, bıylǵy jyly onyń sany 10 myńǵa jetip otyr. Sondaı-aq, etti mal sharýashylyǵyn údemeli túrde damytý jáne taýarlyq óndiristi yntalandyrý maqsatynda respýblıkalyq bıýdjetten 2012 jyly bólingen 2 mıllıard teńge járdemaqy tolyǵymen ıgerildi. Bıylǵy jyldyń enshisindegi 3 mıllıard teńgeden artyq qarjy sharýashylyqtar suranysyna baǵyttalýda. Munyń ózi aýyl turǵyndaryn jyl on eki aı jumyspen qamtýǵa, qaıta óńdeý salalaryn damtýǵa qolaıly áser etýde.
Tústen keıin saparymyz Egindikól aýdanynda jalǵasyn tapty. Maqsatymyz astyq qoımalarynyń jumysymen tanysý. Osy rette press-týrdyń ádeıi uıymdastyrylmaǵanyn qaıtadan aıtýǵa týra keledi. Aýdan bıylǵy jyldyń 300 myń tonnaǵa jýyq astyǵyn toqtaýsyz qabyldaýǵa qam jasaǵan. Onyń ústine Egindikólde syıymdylyǵy 110 myń tonnalyq elevator jumys istep tur. Soǵan qaramastan, biz Baýman aýylyndaǵy jańadan salynǵan 60 myń tonnalyq astyq qoımasyn kórý jónindegi usynysty qup kórdik. Munda bir juma boıy jaýyn tolastamaǵan, áli jaýyp tur. Maıbalshyqqa aınalǵan 50 shaqyrymdyq joldy bir jarym saǵatta áreń júrip óttik. Áıtkenmen, buǵan ókinish bildirgen eshkim joq. «Aýyl adamdary bıylǵy aýyr oraqtan qınalmaı shyqsa eken», deımiz bárimiz.
Aldymyzdan jarty aýyldy alyp jatqan, 24 alyp bóshkeli astyq qoımasy kórindi. Alystan aqshańqan kıiz úılerdi elestetedi eken. «Kıiz úılerge» jaqyndaǵanymyzda qyzý eńbektiń ortasynan shyqtyq. Ishindegiler jumys kıimderin, syrtyndaǵylar sý ótpeıtin sýdyrlaq shekpen kıip alǵan. Bul jerde astyqty qabyldap qana qoımaıdy, ony keptirip, óńdeıdi. Osyndaǵy seriktestik 70 myń gektarǵa egin sebedi eken. Qoımaǵa 40 myń tonna astyq jetkizilgen. JShS dırektory Vasılıı Grapınıa kombaındardyń sońǵy aınalymdarda toqtap turǵanyn aıtady. Kún ashyq bolsa eki-úsh kúnniń jumysy qalǵan kórinedi. Al, jol máselesi týraly suraǵymyzǵa aýdan ákimi Azamat Taıjanov jobalaý-smetalyq qujattary daıyn ekendigin, qarjylandyrý kózi ashylsa isti bastap ketemiz degen jaýap qaıtardy.
Baqbergen AMALBEK,
«Egemen Qazaqstan».
Aqmola oblysy.
