Qazirgi zamanǵy óner murajaıynda Sýretshiler odaǵynyń múshesi, «Mádenıet» telearnasy dırektorynyń orynbasary, qylqalam sheberi Januzaq Músápirdiń «Týǵan jer boıaýlary» atty jeke kórmesi jáne «Qara shańyraǵym» kitabynyń tusaýkeseri ótti.
Qazirgi zamanǵy óner murajaıynda Sýretshiler odaǵynyń múshesi, «Mádenıet» telearnasy dırektorynyń orynbasary, qylqalam sheberi Januzaq Músápirdiń «Týǵan jer boıaýlary» atty jeke kórmesi jáne «Qara shańyraǵym» kitabynyń tusaýkeseri ótti.
«Januzaq Músápirdiń sýretshi bolmasqa eshqandaı amaly joq edi. Onyń birneshe sebebi bar. Birinshiden, qazaqtyń eń ataqty, belgili degen sýretshileriniń bári qumnyń ishinde týǵan. Mysaly, batysqazaqstandyq Sáken Ǵumarov qumda dúnıege kelgen eń úlken sýretshi boldy. Ábilhan Qasteevtiń kindik qany tamǵan jer – Almaty oblysynyń Panfılovy, Ileniń arǵy jaǵy – túgel qum. Balqashtyń, Baqanastyń qumynda Januzaq ómirge keldi.
Qum – boıaý, tańerteń turyp qarasańyz, ár kúni ártúrli boıaý tap keledi. Keshegi izińiz búgin joq, kóz aldyńyzda basqa kartına turady. Taý ondaı emes, ol jyl mezgilderine qaraı tórt-aq ret ózgeredi. Al qum kún saıyn ózgerip turady. Kók aspannan birte-birte jerge deıin jeti boıaýdyń reńkteri tabylady. Jeti boıaý qyryq qubylyp, qyrýar túske enedi. Dala, taý, ózen jany munshalyq ǵajap emes. Ekinshiden, bul kisiniń týǵan jerinde qazaqy dástúrdiń qaımaǵy esh buzylmaǵan. Sol sebepti onyń kókpar, qurt jaıý, besikke bala bóleý, shı toqý, keli túıý sııaqty ulttyq dástúrlerge arnaǵan kartınalarynyń qaı-qaısysy bolsyn janǵa jaqyn, bularmen tez arada til tabysyp ketesiz. Shyǵarmalarynyń deni qazaqy dástúrmen bite-qaınasyp jatyr. Sony jetkilikti biletindikten de «Qurt jaıǵan kelinshekter» atty kartınasyndaǵy anaý syqpa qurttan bastap tómende sonyń ıisine telmirip turǵan kishkentaı kúshikke deıingi aralyqta qazaqtyń búkil ómiri, tirshiligi jatyr.
Ekinshi qyry, bul kisi eshqashan kólem qýmaıdy. Eki-úsh metrlik kartınalardy salyp, oǵan talaı tarıhı oqıǵalardy syıǵyzǵysy keletin kólem qýǵan sýretshiler bar. Januzaq olardyń aýqymyn neǵurlym shaqtap alyp, soǵan kóp nárse syıǵyzyp jatyr. Bul – syǵymdaý. О́nerdiń eń úlkeni – oıdy, ıdeıany syǵymdaı bilý. О́ıtkeni, kishkentaı kólemniń ishine kóp mán, kóp boıaý, kóp oqıǵa, kóp kórkemdik sheshim syıyp ketedi. Onan keıingi erekshe jaǵy, jınaqtaýshylyq qasıeti bar. Mysaly, eki kartınany bólip aıtýǵa bolady. Bireýi – Astana týraly, kesheden keleshekke deıingi belesti beıneleıtin eńbegi. Astananyń barlyq jaqsylyǵy qazaqtyń burynǵy tarıhymen qosyla bir sheńberdiń ishine syıyp ketken. Ekinshisi – qyzdarǵa arnaǵan sýreti. Mysaly, bir qyzǵa basybútin bir kartına arnalyp jatady. Qazaq qyzdarynyń ózderi neshe alýan bolyp keledi, sol alýandyqty úılestirip jetkizýge kelgende, ol kisi pálenbaı minezdi, pálenbaı taǵdyrdy, pálenbaı túr men sıpatty bir kartınaǵa sheber syıǵyzyp bere alǵan. Mine, syǵymdaý.
Taǵy bir erekshe nárse – tek qana syzyqtarmen salǵan kartınalary. Sonyń biri, arýlar týraly kartınasynan shynaıy kórinis tabady. Munda bir ırekten ekinshi ırek týyndaıdy, ırektiń arasynan bir qyzdyń beti, endi bir arýdyń kózi kórinip qalýymen ǵajap. Irek syzyqtardan basqa, taǵy onyń «Alataý shyńdary» degen kartınasy bar. Munda sýretshi tek tik syzyqtardy paıdalanady. Tik syzyqtarmen taýdyń shyńdary, tastar, jartastar paıda bolady. Demek, munyń bári sheberlikti bildiredi.
Sodan keıingi negizgi nárse – minez. «Avtoportretten» óziniń, al «Ákeden» ákesiniń minezi baıqalyp turady. Qorytyp aıtqanda, álgi bastapqy sózge qaıtyp kelsek, kezinde Muqaǵalıdyń ózi týraly «Mahańdar joq, Mahańdardyń sarqyty, Muqaǵalı Maqataev bar munda» dep aıtatynyndaı, búginde Qasteevter joq, biraq sol Ábekeńderdiń sarqyty Januzaq Músápirler bar munda». Bul belgili jýrnalıst Qaınar Oljaıdyń J.Músápir týyndylary týraly osy keshte bildirgen lebizin sol kúıi taspamyzǵa túsirip alǵan túrimiz.
Januzaq Músápirdiń kim ekenin, jan syryn tanyp, uǵý úshin jurtqa kóp nárseni sózben aıtyp jetkizýdiń esh qajeti joq. Qazirgi zamanǵy óner murajaıyna bas suqsyn. Kishi zaldaǵy qylqalam sheberiniń 30-ǵa jýyq peızajdary, portretteri, natıýrmorttary men dala jyrymen sýsyndatar shýaqty boıaýlary kóńilińizdi kórgen sátten-aq kórkem baýraılarǵa bastap bararyna esh kúmán keltirmeımiz. Al Januzaq Kerimbekulynyń «Qara shańyraǵymyna» kelsek, kitap keıingi urpaǵyń úshin, taýsylmas máńgi qýatyń, rýhanı bulaǵyń degen sóz ras. Sýretshi qalamgerdiń keshine jıylǵan zııaly qaýym sol bulaqqa eptep den bura sóz sóıledi. Parlament Májilisiniń depýtattary Ramazan Sárpekov, Nurtaı Sabılıanov, aqyn Baqyt Qaıyrbekov, sýretshi Seısenhan
Mahambetov, taǵy basqalar qos ónerdi qosa meńgergen azamattyń shyǵarmashylyǵyna tabys tiledi.
Qarashash TOQSANBAI,
«Egemen Qazaqstan».
