Qoǵam • 24 Qyrkúıek, 2020

Saǵatshylar áýletiniń syrshyl álemi

264 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Kókshetaýdaǵy Qartbaevtar áýletiniń saǵat jóndeý isindegi jalpy eńbek ótili 120 jyldy quraıdy eken. Erterekte saǵat jóndeıtin sheberlerdiń arasynda jergilikti ult ókilderi saýsaqpen sanarlyq edi. Sóıtsek, tutas áýlet osy bir kásippen aınalysyp, ózindik mol tájirıbe jınapty.

Saǵatshylar áýletiniń syrshyl álemi

Jetpisinshi jyldardyń basynda oblystyq radıokomıtetinde júr­gizýshi bolyp jumys istegen Qaı­rolla Qartbaevtyń jumysqa ornalas­qa­nynyń ózi bir jyr. Mekeme basshylary ásker qatarynan jańa oralǵan, júrgizýshi bolyp jumys istegisi kelgen jas jigitke garajda kópten beri qańtarylyp turǵan «GAZ-69» kóligin ıekterimen nusqap kórsetken ǵoı. Eger osy kóliktiń keýdesine jan bitire alsań, jumysqa alamyz desken. Jas jigittiń qolynan kele me, joq pa degen synaq tárizdi. Tóbesinen urǵan tanadaı tórt dońǵalaǵy tórt jaqqa qarap turǵan álgi kólikti tórt kúnniń ishinde jóndep shyǵypty. Tehnıka tilin munshalyq jetik meńgergenine radıokomıtettiń kópti kórgen kóne­kózderi tań-tamasha qalsa kerek.

Keıin oblys ortalyǵyndaǵy «Rembyttehnıka» mekemesine saǵat sheberiniń shákirti bolyp aýysypty. Syrt qaraǵan adam sábıdiń bilegindeı saýsaqtarymen saǵattyń náp-názik tetikterin qalaı ustaı alady dep tańǵalar edi. Onyń sebebi bar eken. О́ıt­keni, Qaırolla aǵamyz saǵatshylar áýletiniń ekinshi býyny. Oqýshy ke­zinde-aq kórshi-qolań arasynda usta bala atanypty. Aralas-quralas aǵaıynnyń kúıgen útigi, elektr plıtalary, saqaý bolyp qalǵan radıo, magnıtofondary Qaırollanyń qolynan ótken. Keıbir tańsyq dúnıeni jóndeý arqyly tájirıbe jınaqtaǵan. Ár tetiktiń qyzmetin oısha sholǵan. Bul kezde teteles aǵasy Tursyn kádimgideı kemeline kelgen sheber saǵatshylardyń sanatynda edi. Aǵanyń da aqylyn tyńdap, tájirıbesin zerek kókiregine quıyp alýǵa tyrysqan.

Osy jyldar ishinde sheber qoly­nan qansha saǵat ótti eken, sanap kór­se ǵoı, shirkin. Al ózi bolsa bul kún­de qarasyny da qalmaǵan «Rembyt­tehnıka» mekemesindegi ár kúnin, qyzý eńbekke toly zamanyn saǵynady.

– О́z isiniń naǵyz sheberleri kóp edi, – deıdi ol, – alǵashqy ustazym In Le Pyn saǵat jóndeý kásibin qapysyz meńgergen, aıryqsha sheber adam bolatyn. Bul bir adamnyń tózimdiligin tarazy basyna tartatyn, kez kelgen adamnyń qolynan kele bermeıtin kúrdeli is qoı. Árıne, qurylysyn, ár tetiktiń qyzmetin kóz qanyqtyryp, qol jattyqtyryp úırenip alýǵa bolady. Biraq tıtimdeı tetikterge jan bitirip, qozǵalysqa keltirý úshin osy iske degen ystyq yqylasyń bolý kerek. Sol kezeńde Ivan Kolesnıkov, Vladımır Ýtkın, Margarıta Derjavına tárizdi óz isiniń myqty mamandary boldy. Bizdiń sehta jıyrma shaqty adam jumys istedi. Tapsyrys ta kóp bolatyn. Saǵatpen qosa tońazytqysh, kir jýatyn mashınalardy jóndeıtinbiz. Qosalqy bólshekter bóliminde uzyn-sonar kezek bolatyn. Eger tapsyrysty ýaqtyly ári sapaly oryndasaq, el alǵysyna bólenetinbiz.

Qazir ǵoı aqaýy kópteý bolsa, keı­bir zattyń op-ońaı laqtyrylyp tastalatyny. Ol dáýirde turmystyq zattar qasqaldaqtyń qanyndaı taptyrmaıtyn. Bálkim sodan ba eken, el turmystyq tehnıkalardy kútip ustaýdy úırendi. Tipti, jóndelgennen keıin de ondaǵan jyldar boıy paıdalandy. Aǵa býyn ókilderi kóneniń kózindeı álpeshtep ustaǵan zattarynan aırylǵysy kelmeıdi. Tipti keıbireýiniń ishine ádemilep, áshekeılep, ákeden balaǵa, anadan qyzyna mura bolatyndaı ystyq tilekterin jazyp qoıǵan zattar qanshama. Synǵanymen, syry qashqanymen, synyn joǵaltpaǵan sol zattar qazir olardyń kózderine ottaı ystyq bolyp kórinetin shyǵar.

Sheberdiń aıtýyna qaraǵanda, buryn mehanıkalyq saǵattardy ǵana jóndegen eken. Al saǵattyń bári tegis elektrondy taımerge kóshken. Kásip te kóneredi eken. Endi kompıýter tilin bilgen utymdy.

Bir kezderi dúrkirep turǵan «Rem­byt­tehnıka» mekemesi tutynýshylar tarapynan suranys bolmaǵan soń ózinen-ózi jabyldy. Bul bolsa jeke kásipker retinde tirkelip, tyrbanyp tirshilik istedi. Sheberhanasyna kóp te oryn keregi joq, at aınalatyndaı alań bolsa jetip jatyr. Biraq onyń ózinde de kedergi kóp. Sodan ǵoı saǵat sheberhanasy qala ishinde udaıy kóship júretini. Berik eńbek dás­túri qalyptasqan áýlettiń bir bu­taǵy, Qaırollanyń inisi Qaıyrbek 1968 jyldan beri saǵat syryn ıgerip, óz isiniń has sheberi atanyp otyr. Ekeýiniń uly Ermek pen Arman bes jyldan beri osy kásiptiń jalynan ustaýda. Qaırollanyń taǵy bir inisi Oljabaıdyń Aıan men Azamat esimdi uldary da áýlettiń ejelgi ustanymyn jalǵastyryp, Kókshetaý men Nur-Sultan qalasy jurtshylyǵyna tanymal sheberge aınaldy.

Bir otbasynan taraıtyn saǵatshy sheberlerdiń syrly álemi ózderiniń aqadal eńbekterimen nurlanyp tur. Osynyń ózi-aq talaıǵa ónege emes pe?!

 

Kókshetaý