Tátti túbir alqabynda eńbek dúbiri bastaldy

Jalpy, óńirdiń negizgi aýyl­sharýashylyq daqyly bolyp sa­nalatyn qyzylsha ósirý qazir aımaqta keńinen qanat ja­ıyp keledi. Jyl saıyn egistik alqa­bynyń kólemi artyp, tátti tú­bir mólsheri de kóbeıip otyr. Ná­tı­jesinde oblystaǵy qant ón­dirisi órkendep, jergilikti zaýyt­tarda óndirilgen taza qant ishki naryqty qamtamasyz ete bastady.

Bıyl oblys boıynsha 16,1 myń gektar alqapqa tátti túbir tuqymy sebilgen bolatyn. Jı­nal­ǵan qant qyzylshasynan 500 myń tonna ónim alyp, 48 myń tonnadan astam daıyn qant shy­ǵarý josparlanyp otyr. Qa­zir aýdandar qyzylsha jınaý naýqanyna tolyq kirisken. Al jınalǵan ónimdi Aqsý já­ne Kóksý qant zaýyttary qabyl­dap, óńdeıdi.

Tátti túbir qabyldaýdy al­ǵash­qy bolyp Kóksý qant zaýy­ty bastady. Jalpy, qant zaýy­tynyń jańa óndiristik maýsym­ǵa kirisken kúni jumysshylar men sharýalar úshin mereke. Bıyl da qyzylsha qabyldaýdyń bi­rinshi kúni kóterińki kóńil kúımen ótti. Zaýyt basshylyǵy tátti túbir tıep, zaýyt aýma­ǵy­­na kirgen alǵashqy 3 avto­kó­liktiń júrgizýshisine arna­ıy syılyq tabys etti. Al bul kúni Taldyqorǵan qala­sy men Qaratal, Kóksý, Es­kel­di aýdan­darynyń sharýa qoja­lyq­ta­ry 400 tonnaǵa jýyq ónim­di zaýytqa ótkizip úlgerdi.

– О́tken jyly zaýyt 230 myń tonna qant qyzylshasyn óń­dedi. Bıyl bul kórsetkishti 250 myń tonnaǵa jetkizemiz dep josparlap otyrmyz. Jaz boı̆y zaýytty qaı̆ta jańǵyrtyp, qu­ral-jabdyqtaryn jańaladyq. Qant qyzylshasyn óńdeı̆tin seh tolyǵymen aǵymdaǵy já­ne kúrdeli jóndeýden ótip, avto­mattandyrylǵan júı̆ege aýys­tyryldy. Sondaı̆-aq avto­kólikterdi ólsheı̆tin aspaptar­dy jańadan satyp alyp, aýys­tyrdyq. Kúnine 3 myń ton­­naǵa deıin qant qyzylshasyn qabyldap úlgeremiz. Qazir zaýytta 250 adam jumys isteýde, aldaǵy ýaqytta 450 adamǵa de­ı̆in kóbeı̆edi, – deı̆di «Kóksý qant zaýyty» JShS dırektory Altynbek Abatov.

Bıylǵy qant qyzylshasyn jınaý naýqanyna bilek sybana kirisken ujymnyń biri – Eskel­di aýdanyndaǵy «G.N.Nam» sharýa qojalyǵy eken. Aýdanda­­ǵy ǵana emes, oblystaǵy jetek­shi aýyl sharýashylyǵy nysa­ny­nyń qatarynda atalatyn sha­­­rýashylyq 18 jyl boıy qant qyzylshasyn ósirip keledi. Dı­­qandar ózderi ekken soıa, kar­­top, pııaz jáne bıdaı men jú­­ge­riden de mol ónim jınap otyr. Al qojalyq jetekshisi Ger­man Nıkolaevıch kıeli Es­kel­di jerinde ósip, óngen Nam áýletiniń tórtinshi urpaǵy eken. Egis alqabynda negizinen óz áýleti eńbek etedi. Bir kezderi onyń atalary men ákeleri egin ek­ken alqapta qazir munyń bala­lary men nemereleri jumys isteıdi.

2014 jyly German Nam El­basy Nur­sultan Nazarbaev­tyń Jetisý topyraǵynda qant qyzylshasyn ósirýdi qaıta jań­­ǵyrtý týra­ly úndeýin qol­dap, tátti túbir sebilgen egis al­qa­p­taryn ul­ǵaı­týǵa belsene ki­risken. Al arada eki jyl ót­kende Elbasy Almaty obly­syna jasaǵan jumys sapary aıasynda osy German Nam­nyń qyzylsha ósiretin alqa­byna kelip, óńirdiń qant salasyn jańǵyrtý jónindegi baǵ­darlamanyń alǵashqy nátıje­lerimen tanysqan-dy.

– Áýel basta qant qyzylsha­syn ósirýdi shamamen 5-10 gektardan bastadyq. Sol tusta ár gektardan 300-400 sentner­den ónim jınaldy. Egistik kó­le­mi ulǵaıtyldy. «Jetisý» áleý­mettik-kásipkerlik korpora­sııa­sy arqyly ónimdiligi jo­ǵary tuqym alyp, sonyń nátı­jesinde ónimdilik gektaryna 500-700 sentnerge deıin ósti. Jekelegen ýchaskelerde qant qy­zylshasynyń ónimdiligi gektaryna 900 sentnerge jetti, – deı­di qyzylshashy German Nam.

Almaty oblysy