Talaı jyldan beri Makınsk qalasyndaǵy ortalyqtandyrylǵan jylý júıesine turǵyndardyń ókpesi qara qazandaı. Qaladaǵy kópqabatty turǵyn úılerdiń birsypyrasy qoldan salynǵan peshpen jylytylyp, onyń ózi jurtqa qyrýar mashaqat bolǵany ras. Kópqabatty úıde byqsytyp pesh jaqqandar kóresini ábden kórgen. Qolqasyn tútin qaýyp, otyn-kómirin saqtaıtyn oryn taba almaı qınalǵan. Bıyl barlyǵyn túgel qamtymasa da, birqatar kópqabatty turǵyn úı ortalyqtandyrylǵan jylý júıesine qosylyp, qala turǵyndarynyń arqasy keńip qalatyn kún týyp keledi.
«Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» baǵdarlamasy aıasynda 615 mln teńge qarajat bólinip, kópten kúrdeli jóndeý kórmegen birqatar mekeme kem-ketigin jamap-jasqap, qysqa daıyndalýda. Sonyń ishinde qalada jańadan salynyp jatqan qýatty, modýldik qazandyq ta bar. Mamandardyń aıtýyna qaraǵanda, jańa qazandyqtyń qýaty – 100 megabaıt. Tolyq qýatyna engen kezde 100 myń sharshy metr aýmaqqa deıin jylý bere alady eken. Qazandyq qatty otynmen jaǵylady. Aýdandyq qurylys bóliminiń basshysy Sáken Syzdyqovtyń aıtýynsha, qatty otynǵa kóshý eń aldymen bıýdjet qarjysyn únemdep, jylý berý sapasyn jaqsarta túspek. Burynǵy qazandyqtyń qýaty 18 gıgakalorıı bolsa, jańasy 24 gıgakalorııǵa jetpek. Jylý qýatynyń artýy tutynýshylar sanyn birshama arttyra túsýge múmkindik beredi. Ortalyqtandyrylǵan jylý júıesiniń qamtıtyn aýmaǵy keńeıgen saıyn tutynýshylardyń sany kóbeıe túspek.
Joǵaryda atalǵan baǵdarlama aıasynda jańa qazandyqty salýǵa 502 mln teńge qarajat bólingen. Sońǵy jyldary aýdanda qurylys jumystary qanat jaıýda. Bıyl tórt qabatty turǵyn úı paıdalanýǵa berilmek. Barlyǵy 210 páterli bul turǵyn úıdiń kólemi 12 140 sharshy metrdi quraıdy. Demek, jańa qazandyqtyń qajettiligi ábden belgili. Aldaǵy jyly kópqabatty bes turǵyn úı paıdalanýǵa beriledi degen jospar bar. Mine, osy kezde burynǵysy bar, keıingi paıdalanýǵa berilgeni bar, tutynýshylar qatary eselene túspek.
Qysqa qamdanýdyń qareketin Sandyqtaý aýdanynan da aıqyn ańǵarýǵa bolady. Qazir aýdandyq aýrýhanada kúrdeli jóndeý jumystary qyzý júrgizilip jatyr. Áýel basta 88 orynǵa laıyqtalǵan aýrýhana osydan 48 jyl buryn salynǵan eken. Jarty ǵasyr boıy halyqqa qapysyz qyzmet etken aýrýhananyń ábden tozyǵy jetken. «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasy aıasynda bıyl respýblıkalyq bıýdjetten 480 mln teńge qarajat bólinip, aýrýhanadaǵy 4 bólimshe kúrdeli jóndeýden ótkizilýde. Qabyrǵalary qymtalyp, jylytylyp, jylý, sý qubyrlary almastyryldy. Elektr energııasyn tasymaldaıtyn jeli jańǵyrtyldy. Kúrdeli jóndeý jumystary keler jyldyń qańtar aıynyń basynda aıaqtalmaq. Kóktemdegi qara daýyldan qatty zardap shekken mekemeniń biri «Mıras» balabaqshasy edi. Oǵan da «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasy aıasynda 43 mln teńge qarajat bólindi.
– Ǵımarattyń salynǵanyna jarty ǵasyrdan asa ýaqyt ótken. Sol sebepti qystyń aıazdy kúnderinde sýyp ketetin. Memleket qamqorlyǵynyń nátıjesinde shatyrdy tolyǵymen jańartyp, tóbesin qymtap, jylý qubyrlaryn almastyryp aldyq. Endi tońa qoımaspyz, – deıdi balabaqsha meńgerýshisi Botagóz Jýasova.
О́ńirdegi qysqa qamdaný sharýasy áli de jalǵasýda. Qońyr kúzdiń kelbeti jyly. Degenmen sharýanyń ýaqtyly aıaqtalǵanyna ne jetsin?!
Aqmola oblysy
