Qyrǵyzstanda parlamenttik saılaý ótti

Qyrǵyz Respýblıkasynyń Konstıtý­sııasy boıynsha respýblıkany basqarý júıe­si parlamenttik-prezıdenttik bolyp tabyla­dy. Konstıtýsııada «Qyrǵyz Respýblıkasyn­da memlekettik bılik búkil el tarapynan saılanǵan Joǵarǵy Keńesh jáne Prezıdent ókil bolǵan jáne qamtamasyz etken halyq­tyq bıliktiń ústem­diginiń qaǵıdalaryna negizde­ledi» dep jazyl­ǵan. Sondaı-aq Ata Zańda memleket basshysy prezıdent ekendigi belgilengen.

Qoldanystaǵy zańnamalarǵa sáıkes saılaý partııalardy tańdaý jolymen ótti. Saılaý naýqany bastalǵanda saıası dodaǵa qatysýdan 44 partııa úmitti ekenin jarııalaǵan edi. Áıtse de, saılaýǵa  16 partııa  ǵana qatysty. «Bap shaba ma, baq shaba ma?» degendeı, osy saıası alamanda qaı partııanyń oq boıy ozyq ekeni anyq kórindi. Bir aılyq úgit-nasıhat kezinde saılaýshylardyń kóńilinen shyqqandar jeńiske jetip, baǵy janbaǵandar márege jete almady. Bulaı deıtinimiz, sońǵylary (jalpy alǵanda, on altynyń kópshiligi) keıingi bes-alty aıda paıda bolǵan partııalar bolatyn.

Sonymen, máreden 4 partııa súrinbeı ótti. Respýblıkanyń Ortalyq saılaý komıs­sııa­synyń aldyn ala, 5 qazan kúngi saǵat tańǵy 5-tegi málimetine qaraǵanda,  «Bırımdık» partııasy  – 24,51%, «Mekenım Kyrgyzstan» – 23,88%, «Kyrgyzstan» – 8,75%, «Bútún Kyrgyzstan» 7,12% daýys alǵan.

Joǵarǵy Keńesh 120 depýtattan turady. Demek, parlamentte «Bırımdık» –  46, «Meke­nım Kyrgyzstan» – 45, «Kyrgyzstan» – 16, «Bú­tún Kyrgyzstan» 13  depýtattyq mandatqa ıe bolmaqshy.

Eskerte ketsek, bul aldyn ala berilgen málimet. Joǵarǵy Keńeshke ótýdiń 7% shektik me­je­sine 6,85%-ben ókshelep qalǵan «Mekenchıl» partııasy da depýtattyq mandattan úmit úzbeı, sońǵy nátıjeni kútip otyr.

Jańadan saılanǵan Joǵarǵy Keńeshtiń birinshi jınalysynda Úkimet tolyq quramda otstavkaǵa ketedi. Bul úkimet basshysy jáne úkimet músheleriniń barlyǵy qyzmetinen ketedi degen sóz emes. Mınıstrlik tizginin kimder ustaıdy, jańadan kimder keledi, bulardy jańadan jasaqtalǵan parlamenttik kópshilik koalısııasy sheshetin bolady. Parlamentke ótetin 4 partııanyń bireýi «Bútún Kyrgyzstan» – oppozısııalyq partııa. Onyń lıderi –  on jyldan beri oppozısııada júrgen, belgili memleket jáne qoǵam qaıratkeri Adahan Madýmarov.

Munyń aldyndaǵy Joǵarǵy Keńeshtiń qura­mynda 3 qandasymyz bolǵan edi. Úsheýi de osy saılaýǵa qatysqan-dy. Alaıda olardyń bireýi­niń ǵana joly boldy. Ol – Gúlshat  Asyl­baeva. G.Asylbaeva Qyrǵyzstan el assam­bleıa­sy­nyń quramyna kiretin Qyrǵyzstan qazaq­tary qaýymdastyǵynyń tóraıymy qyzmetin atqarady.

P.S. Keshe Bishkektegi «Alataý» alańyna parlamentke ótpeı qalǵan partııalardyń birqatary, atap aıtqanda «Mekenchıl», «Chon kazat», «Reforma», «Meken Yntymagy», «Bır Bol», «Respýb­lıka» jáne «Ata Meken» partııalarynyń ókilderi men olardyń jaqtastary narazylyq sherýine shyqty. Partııa lıderleri  jınalǵandardyń aldynda sóz sóılep, Ortalyq saılaý komıssııasynan  saılaýdyń «alǵashqy» delingen nátıjesin joqqa shyǵarýdy, saılaýdy qaıtadan ótkizýdi, aldyńǵy oryndardy ıelengen 3 partııadan jaqynda beriletin mandattarynan bas tartýdy talap etýde.

Nazarbek BAIJIGITOV,

jýrnalıst, arnaıy «Egemen Qazaqstan» úshin

Qyrǵyz Respýblıkasy,

Bishkek qalasy