Sýretti túsirgen Erlan Omar, EQ
15 myńnan asa jańa jumys orny qurylady
«Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» baǵdarlamasy halyqty jumyspen qamtý máselelerin jedel ári júıeli sheshý maqsatynda ázirlengen. Bul baǵdarlamanyń aıasynda qosymsha jumys oryndary qurylady, sondaı-aq áleýmettik, ınjenerlik-kólik ınfraqurylymdy jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyqty damytý, eldi mekenderdi abattandyrý jobalaryn iske asyrýǵa jumysshylar tartylady.
Jumyspen qamtýdyń 2020-2021 jyldarǵa arnalǵan jol kartasy boıynsha Nur-Sultan qalasynda 15 253 jańa jumys ornyn qurý kózdelgen. Onyń jartysyna, ıaǵnı 7 627 bos orynǵa jumyssyzdardy ornalastyrý Halyqty jumyspen qamtý ortalyǵyna júktelgen.
Halyqty jumyspen qamtý ortalyǵynyń dırektory Baqytbek Qabjanovtyń aıtýynsha, búgingi tańda atalǵan baǵdarlama aıasynda elordada 13 912 adam jumyspen qamtyldy. Onyń 7 489-y Halyqty jumyspen qamtý ortalyǵy arqyly jumysqa ornalasty. Al 6 423 bos jumys orny jumys berýshiler tarapynan kelgen jumyssyz azamattarǵa berildi.
Joǵaryda keltirgendeı, jol kartasynyń bir baǵyty – ortaq ıgilik úshin qolǵa alynǵan irgeli jobalardy oryndaýǵa jumys izdep júrgen jurtty jumyldyrý. Aıtalyq bıyl elordada 151 ınfraqurylymdyq jobany iske asyrý josparlanǵan. Qazirgi tańda 148 nysan boıynsha jumystar júrgizilip jatyr. Bul baǵdarlama aıasynda mektepter, aýrýhanalar, turǵyn úıler qurylysyn júrgizý nemese jóndeý, ınjenerlik-kólik ınfraqurylymyn kúrdeli ortasha jáne aǵymdaǵy jóndeý, qaıta jańartý jáne salý, kógaldandyrý boıynsha bos jumys oryndary usynylady.
Jalpy, baǵdarlama sheńberinde qarastyrylǵan jumystarǵa Halyqty jumyspen qamtý ortalyǵyna jumyssyz retinde tirkelgender tartylady, sondaı-aq ınfraqurylymdyq jobalardy iske asyratyn jumys berýshi-merdigerlerge ýaqytsha tirkelgen adamdardy qosa alǵanda osy qalada turatyn jumyssyzdar jiberiledi. Budan baǵdarlama negizinen turǵyndardy turaqty jumyspen qamtýdy kózdeıtinin baıqaýǵa bolady.
Jol kartasy boıynsha bos jumys oryndary týraly málimetter www.enbek.kz portalynda jarııalanady.
Az ýaqytta 220 adam jańa kásip meńgerdi
Bilikti mamanǵa qoǵamda qashanda suranys bar ekeni belgili. Sondyqtan jahandaný men ındýstrııalandyrý jaǵdaıynda kadr daıarlaýdy jaqsartý memleket saıasatyndaǵy negizgi mindetterdiń biri ekeni sózsiz. Elimizde jumyssyzdardy kásibı daıarlaý, qysqa merzimdi kásiptik oqytý memlekettik «Eńbek» baǵdarlamasynyń aıasynda júzege asyrylyp jatyr.
Atalǵan baǵdarlama arqyly Nur-Sultan qalasynda osy jyly 220 adam kásiptik bilim berý, qaıta daıarlaýdy qamtıtyn oqýlarǵa jiberildi. Arnaıy kýrstar aspaz, kondıter, tiginshi, shashtaraz, kassır-baqylaýshy, naýbaıshy, tárbıeshi-kómekshi, anımasııa jáne beınegrafıka sııaqty mamandyqtar boıynsha uıymdastyryldy. Nátıjesinde 52 adam – aspaz, 41 adam – shashtaraz jáne 30 adam tiginshi kásibine beıimdeldi. Osylaısha elordada suranysqa ıe mamandardyń qatary tolyqty.
Halyqty jumyspen qamtý ortalyǵynyń arnaıy oqytý kýrstaryna qatysýǵa beıildi azamattardyń jańa kásip úırenýine kómektesetin oqý ordasynyń biri – Qoǵamdyq tamaqtaný jáne servıs kolledji. Qazir bul jerde 30 adam arnaıy kýrstardan ótip jatyr. Onyń 10-y naýbaıshy bolǵysy kelse, 20 adam is tigý sheberligin shyńdaǵysy keledi. Kolledj dırektorynyń kásibı bilim berý boıynsha orynbasary Nurjanat Muratqyzynyń aıtýynsha, bilim oshaǵynda oqyp, jańa kásip meńgergen árbir azamat jumyspen qamtylady. Bul turǵyda birneshe kásiporynmen, jeke kásipkerlermen arnaıy kelisimshart jasalǵan. Mysaly, «Bal-jıdek» JShS-de naýbaıshylar, «VESTE» atelesinde osy kolledjdiń kýrsynan ótken tiginshiler jumys isteıdi eken.
Búginge deıin Nur-Sultan qalasynda kásiptik oqýdan ótken azamattardyń 90 paıyzy jumysqa ornalastyrylǵan.
Jańa kásip úırenip, kýrsqa qatysyp júrgenderdiń biri – Aqmaral Qosjanova. Ol on jeti jylǵa jýyq salyq salasynda, memlekettik qyzmette jumys istepti. Alaıda óziniń jeke bıznesin ashý týraly birazdan oılap júrgen. Osydan birneshe aı buryn Halyqty jumyspen qamtý ortalyǵyna kelip, kásiptik oqytý boıynsha tegin kýrsqa qatysý úshin ótinish qaldyrǵan bolatyn. Qazir ol tiginshi kýrsynda oqyp júr. Búginge deıin kórpe-jastyq, perde tigýdi jaqsy meńgeripti. Aqmaral dızaınerlik úlgidegi kıim tigip, jeke kásip ashyp, óz brendin qalyptastyrýdy armandaıdy.
Qysqa merzimdi kásiptik oqýǵa mamandyǵy joq nemese eńbek naryǵynda suranysqa ıe emes mamandyq ıeleri, biliktiligin joǵaltyp alǵan jáne mamandyǵyn aýystyrǵysy keletin azamattar qatysa alady. Kásiptik oqytýdyń uzaqtyǵy kásiptiń ereksheligine qaraı bir aıdan úsh aıǵa deıingi merzimdi quraıdy.
Baǵdarlama qatysýshylarynyń memlekettik qoldaý men shákirtaqymen qamtylýy bul bastamaǵa qyzyǵýshylyq tanytatyndardy da arttyra túsedi. Al bıylǵy kásiptik oqytý boıynsha kýrstarǵa qabyldaý aıaqtaldy. Sondyqtan aldaǵy jyldyń jańalyqtaryna talapty elordalyqtardyń qulaǵy túrik júrgeni jón.
«Jastar tájirıbesine» talaptanatyndar kóp
«Jas kelse – iske» degendeı, jastardy meılinshe molynan jumyspen qamtý máselesi de «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasynda qarastyrylǵan. Bul úshin arnaıy bir baǵyt retinde jastar praktıkasy belgilendi. Onyń aıasynda jumyssyz júrgen jastar «eki qolǵa – bir kúrek» taýyp, tájirıbe jınaýǵa mol múmkindik alady. Is-tájirıbeden ótýge kelgenderge jalaqy da tólenedi. Naqtyraq aıtsaq, talapty jastar aı saıyn 76 800 teńge qarajat alady. Bul kópshilikti aıtarlyqtaı yntalandyryp, mamandyǵyn tereń meńgerýge, tájirıbe jınaýǵa talaptanǵan jastardyń qatary kóbeıgen.
Osy baǵdarlama boıynsha jumysqa ornalasqan jas mamannyń biri – Erasyl Serikuly. Ol L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ-diń «Iаdrolyq fızıka» mamandyǵy boıynsha bilim alǵan. Qolyna dıplomyn alǵan soń elordadaǵy Halyqty jumyspen qamtý ortalyǵyna kelip, «Jastar praktıkasy» baǵdarlamasyna tirkeldi. Is-tájirıbeden ótý úshin Qarýly Kúshterdiń «Jas sarbaz» áskerı patrıottyq uıymyna jumysqa jiberildi. Aldaǵy ýaqytta Erasyl osy uıymda turaqty jumysqa qabyldanady.
Nur-Sultan qalasyndaǵy Halyqty jumyspen qamtý ortalyǵy jyl basynan beri 602 jas mamandy jumysqa jiberdi. Onyń 188-i tájirıbeden ótse, 22 jas maman turaqty jumyspen qamtyldy. Olar qazir túrli mekeme men kásiporyndarda eńbek etedi. Atalǵan ortalyq «Jastar praktıkasy» boıynsha Nur-Sultan qalasyndaǵy 269 mekememen kelisimshart jasady. Bul jerde 1700-ge jýyq bos oryn berilgen.
«Jastar praktıkasy» – tıimdiligimen tanylǵan memlekettik baǵdarlamanyń biri. Túlekterdi jumysqa beıimdeý maqsatynda qolǵa alynǵan bastamaǵa tehnıkalyq jáne kásiptik bilim alǵan, joǵary oqý oryndaryn bitirgen 29 jasqa deıingi túlekter qatysady. Is-tájirıbe jınaqtaý baǵdarlamasynyń uzaqtyǵy 6 aıdan aspaıdy. Iаǵnı, «Jastar praktıkasy» oqýyn aıaqtaǵan jastardyń 3 jyl ishinde alǵan kásibi nemese mamandyǵy boıynsha jumysqa ornalasýyna úlken septigin tıgizedi.
«Jastar praktıkasyna» qatysqysy keletinder Halyqty jumyspen qamtý ortalyǵyna tirkelýi qajet. О́tinim berý úshin jeke kýáliktiń kóshirmesin, bar bolsa eńbek kitapshasynyń kóshirmesin, sondaı-aq tehnıkalyq jáne kásiptik, orta bilimnen keıingi joǵary bilimi bar ekenin rastaıtyn qujattyń kóshirmesin qosa tapsyrý kerek.
Karantınde suranysqa ıe mamandyqtar
Nur-Sultan qalasynda qurylys, saýda, tamaqtaný jáne densaýlyq saqtaý salasyndaǵy mamandyqtarǵa suranys kóp. Ásirese jumysshylar, júk kóligi júrgizýshileri men montajshylar jetispeı jatyr. Bul týraly elorda ákimdiginiń resmı saıty habarlady.
Tarqatyp aıtar bolsaq, qurylys salasynda prorab, sheber, tas qalaýshy, armatýrashy, ınjener-smetashy, betonshy, óndiristik-tehnıkalyq bólim ınjeneri, ártúrli jumys isteýshi jumysshylar qajet. Al saýda salasynda satýshy, kassır, menedjer, sýpervaızer, merchendaızer sııaqty kadrlardyń tapshylyǵy baıqalady.
Densaýlyq saqtaý júıesinde dáriger, medbıke, sanıtarlar jetispeı jatsa, tamaqtaný salasynda túrli taǵamdar sehyna aspaz, as úı qyzmetkeri, naýbaıshy, kondıterler kerek.
7 qazanda Halyqty jumyspen qamtý ortalyǵynyń «Elektrondy eńbek bırjasy» portalynda suranysqa ıe 1 678 bos oryn jarııalandy. 653 jumys berýshiden 5 712 bos jumys orny tirkelgen. Onyń ishinde 313-i – múmkindigi shekteýli azamattarǵa arnalǵan vakansııa.
Sondaı-aq ıkemdi jumys kestesi bar 89 jumys orny tirkelgen. Jastarǵa arnalǵan bos oryndar – 1 315. Probasııa qyzmetinde esepte turǵan azamattar da qaperge alynyp, 10 kásiporyn 394 jumys ornyn usynǵan.
Al usynylǵan jumystarynyń aqysyna kelsek, 2 085 adam 100 000 teńge kóleminde jalaqy alsa, 2 090 adamǵa 150 000 teńgege deıin eńbekaqy taǵaıyndalǵan. Sondaı-aq 1 537 adamnyń jalaqysy 150 000 teńgeden asady.
Joǵaryda atap ótkendeı, elordadaǵy Halyqty jumyspen qamtý ortalyǵy «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» jáne «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda «Jastar tájirıbesi», «Áleýmettik jumys oryndary» jáne «Qoǵamdyq jumystar» boıynsha bos jumys oryndaryn usynady.
О́z ıdeıańdy iske asyrýǵa qoldaý kórsetedi
Astanada ómir súrip otyrǵan ortańdy jaqsartýǵa úlesińdi qosyp, áleýmettik ıdeıalaryńdy júzege asyrýǵa múmkindik bar. Iаǵnı, tyń bastamasy, utymdy usynysy bar belsendi turǵyndarǵa Azamattyq bastamalar ortalyǵynyń esigi árdaıym ashyq. Bul ortalyq belsendiler men úkimettik emes uıymdardyń ıdeıalaryn jobaǵa aınaldyrýǵa, iske asyrýǵa kómek kórsetedi.
«Biz aqparattyq-ádistemelik qoldaý, konsýltasııalar, oqytý sııaqty kómek kórsetemiz jáne úılestirý netvorkıngin quramyz. Iаǵnı, bir-birimizge qajetti uıymdardy, adamdardy biriktiremiz. Jergilikti deńgeıde de, ulttyq deńgeıde de ózgerister boıynsha usynystar daıyndaýǵa kómektesemiz. Sondaı-aq adamdardyń oıyn tyńdap, ony jobaǵa aınaldyrýǵa kómektesemiz», dedi elordalyq Azamattyq bastamalar ortalyǵynyń dırektory Mahabbat Espenova.
Atalǵan ortalyqta jobalardyń qunyn esepteý, qarjylandyrý boıynsha da qoldaý kórsetiledi. Munda óz bastamalarymen keletin azamattar men úkimettik emes uıymdardyń ıdeıalary óte kóp. Olar kóbine qaladaǵy ortany jaqsartý, ekologııa, ınklıýzıvti bilim berý, ulttyq biregeılikti jańǵyrtý máselelerine kóńil aýdarady.
«Jaz mezgilinde biz aýdan ákimdikteri júzege asyratyn «Bıýdjetke qatysý» jobasy boıynsha turǵyndarǵa aýlalardy abattandyrýǵa qalaı ótinish jazatynyn úıretemiz. Sondaı-aq biz júıeli oqytý, erekshe qajettilikteri bar balalardy beıimdeý, ınklıýzıvti bilim berý, tarıhı rekonstrýksııa klýbyn qurý boıynsha kómek kórsetý jobalaryn usynamyz», dedi ortalyq dırektory.
Tabysty bastamanyń biri jasóspirimderdi jáne ómirlik qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan balalardy qoldaýǵa baǵyttalǵan «Asyl Urpaq Jarqyn» jobasy boldy. Bul shyǵarmashylyq úshin keńistik uıymdastyrýǵa, jastardyń qabiletin, shyǵarmashylyq áleýetin tıimdi damytýǵa, árbiri úshin qolaıly jaǵdaı jasaýǵa mamandandyrylǵan. Joba boıynsha qyzdarǵa arnalǵan tigin sabaqtary ótkizildi.
Ideıa avtory Janel Asyl «Birgemiz: Sabaqtastyq» jalpyulttyq jobasy aıasynda elordalyq Azamattyq bastamalar ortalyǵynyń qoldaýymen «Kazbrands» qoǵamdyq qorynyń shaǵyn grantyn jeńip aldy.
Azamattyq bastamalar ortalyǵy dırektorynyń aıtýynsha, jyl basynan beri ortalyqta 500-deı keńes ótkizilip, sol arqyly 5 ÚEU qarjylyq qoldaý aldy. 56 bala taǵylymdamadan ótip, onyń 29-y jumys tapty. Ortalyqta oqytý is-sharalary, konferensııalar uıymdastyryldy.
Pandemııa kezinde belsendilik tanytqan azamattar az bolǵan joq. Onyń bir mysalyn volonterlik qozǵalystardyń kóbeıgeninen baıqaýǵa bolady. Qalanyń qaıyrymdy turǵyndary qysyltaıań kezeńde halyqqa qamqor bolyp, dári-dármek, azyq-túlik sııaqty qajetti zattardy taratýǵa qolǵabys etti. Áleýmettik máselelerdi sheshýge de beıjaı qaramaıtyn elordalyqtar Azamattyq bastamalar ortalyǵyna kelip, udaıy óz ıdeıalaryn usynyp otyrady.
Qulaǵyńyz túrik júrsin
Nur-Sultan qalasy ákimdiginiń Halyqty jumyspen qamtý ortalyǵy jumys berýshilerdiń nazaryna 2021 jyldyń qoǵamdyq jumystaryn uıymdastyrý úshin ótinimderdi qabyldaý bastalǵanyn habarlaıdy.
Qoǵamdyq jumystar – qyzmetkerdiń aldyn ala kásiptik daıarlaýdan ótýin talap etpeıtin Halyqty jumyspen qamtý ortalyǵy uıymdastyratyn eńbek qyzmetiniń túrleri. Qoǵamdyq jumystar respýblıkalyq nemese jergilikti bıýdjet qarajaty sheginde qarjylandyrylady jáne óńir úshin ekonomıkalyq, áleýmettik jáne ekologııalyq tıimdilik maqsatynda qurylady.
Tolyq aqparat jáne qajetti qujattar tizimi bar ótinim blankisi ortalyqtyń www.cz.astana.kz resmı saıtynda ornalastyrylǵan. О́tinishter «Documentolog» elektrondy qujat aınalymy júıesiniń kómegimen qabyldanady (egov.kz – elektrondy úkimet portaly arqyly).
Suraqtar bolsa, Nur-Sultan qalasy Beıbitshilik kóshesi, 25 mekenjaıyna («О́rken» BO 2-qabat, 202/2-kabınet) júginýge bolady nemese 51-89-35; 72-93-56 telefondaryna habarlasa alasyz.
* * *
Nur-Sultan qalasy ákimdiginiń Halyqty jumyspen qamtý ortalyǵy 2021 jylǵa áleýmettik jumys ornyn uıymdastyrý úshin ótinimderdi qabyldaıtynyn habarlaıdy.
Áleýmettik jumys orny – jumyssyzdardyń jalaqysyn sýbsıdııalaı otyryp, jumysqa ornalastyrý úshin Halyqty jumyspen qamtý ortalyǵymen sharttyq negizde jumys berýshi quratyn jumys orny.
Áleýmettik jumys oryndaryna jumysqa ornalastyrylǵan jumyssyzdardyń jalaqysyna beriletin aı saıynǵy sýbsıdııa mólsheri salyqtardy, mindetti áleýmettik aýdarymdardy jáne paıdalanylmaǵan eńbek demalysyna ótemaqyny eskere otyryp, ekologııalyq ústemeaqylar boıynsha tólemderdi esepke almaǵanda belgilengen jalaqy mólsheriniń 35%-yn quraıdy. Biraq tıisti qarjy respýblıkalyq bıýdjet týraly zańda aıqyndalǵan eń tómengi jalaqy mólsherinen aspaıdy.
Tolyq aqparat jáne qajetti qujattar tizimi bar ótinim blankisi ortalyqtyń www.cz.astana.kz resmı saıtynda ornalastyrylǵan.
