“TOLQYNǴA KEIDE TUNShYQTYM MEN DE”

Jaratqannyń jaryq dúnıeni pendesine mólsherlep qııatynyn aqyn júregi kúni buryn sezinip, tylsymnan syr sabaqtaryn Beıbittiń jyrlaryn oqyp otyrǵanda túısine túser edińiz. Jany jyr bulaǵyndaı syńǵyrlaǵan sol azamat qazir aramyzda joq... Keı adamdardyń esimderi ómirden ozǵannan keıin el esinde kóp saqtal­maı­dy. Sońyndaǵy eńbek­terin túgendep, shy­ǵar­­ma­laryna janashyr adam tabylmaǵan­dyqtan izgi izdi birtindep ýaqyt jeli sypyryp, aty atalmaq túgili tipti sońyndaǵy urpaǵynyń qaı­da júrgeni belgisiz jaǵdaılar kez­desip qalaty­ny ras. Al biraq osyǵan kereǵar jáıtter de ushyrasady. Eńbekteri qaıtys bolǵan­nan keıin el-jurtqa burynǵysynan da kóbi­rek nasıhat­tala bere­tin jandardyń beınesi mun­daıda keıingi urpaǵynyń iltıpatymen ilgerileı túser edi. Sol sekildi, Beıbittiń jarqyn beınesin jalyqpaı jańǵyrtyp júrgen bir abzal jan bar. Ol – aıaýly jary Ǵazıza Isahova. Beıbit qaıtys bolǵannan keıin kitaptary birinen soń biri jaryq kórdi. 2007 jyly “Qaınar” baspasy­nan “О́leń – О́zim” óleńder jınaǵy, 2008 jyly “О́lke” baspasynan “Ǵumyr-darııa” kitaby, sondaı-aq byltyr “Otyrar kitaphanasy” serııasymen “El aǵa­lary” dep atalatyn tyń týyndysy qolymyzǵa tıip, kózi tiri kezinde halyqqa jetpeı qalǵan taǵy biraz adamı qyrlaryna qanyǵa túskenbiz. “Aqynnyń ylǵı torıdy jolyn Tasadan kútip Ajal. Perishte bolyp qaǵady qolyn, Ǵazıza–Ǵaza–Ǵazal” degen shýmaqtan keıin: “Aǵady kúnder, aǵady kúnder, Men de birge aǵamyn. Dám-tuzy bitip, qaldy eken kimder Basynda sonaý jaǵanyń?.. ...Tolqynǵa keıde tunshyqtym men de, Kóz jazyp qaldym dostardan. Qasyma kelip qaltyldap turǵan, Qaıyqty kórdim bos qalǵan” dep muzdaı muńǵa oranyp, sabymyzdan jylǵadaı jylystap bara jatqan ol “Bir kúnderi, ras, máńgige joǵalam” dep ólim jaıynda nege erterek oı­lan­dy desek, Beıbit bir adamnyń ómir boıy atqaratyn jumysyn óziniń qyp-qysqa mezetin­de bitirip, juldyzdaı jarq etip aǵatynyn kúni buryn sezingen eken-aý. El aǵa­larynyń, tulǵa­lar­dyń shynaıy portretin kestelep, asqaq murattaryn telearna arqyly halyq­qa jetkizý bir basqa da, al endi ony jeke kitap etip oqyr­manǵa usyný óz aldyna bólek sharýa. Taspadaǵy asyl oılardy qaǵazǵa qaıta kóshirip shyǵý degenińiz tynymsyz eńbekpen bitetin is. Bul rette árip­tesi­mizdiń jary Ǵazızaǵa rahmet. Beıbittiń kezinde qandaı tulǵalarmen qanattasa oı pyraǵyn samǵat­qanyn kitapqa qaz-qatar tizip, óte tartymdy úlgide usynypty. Halqy­myz­dyń qadir tutqan qanshama ardaqty azamat­tary bar munda. Bas-aıaǵy otyz bir keıipkerdiń jan dúnıesinen keremet órnek túıgen áriptesi­miz­diń bul kitabyn qolyna alǵan oqyrman qashan aıaǵyna deıin oqyp bitirgenshe asyǵaty­ny kúmán týǵyzbaıdy. Tursynbek Kákishev, Ábdýálı Qaı­dar, Kamal Ormantaev, Murat Jurynov, Myrzataı Joldasbekov, Serik Qıra­­baev, Sultan Sartaev syndy belgili tulǵalardyń ómiri men ónegesi týraly jan-jaq­ty maǵlumat alǵysy kelgen adam myna eńbek­ten kóp nárse tabatyny sózsiz. Hakimjan Naýryz­baev, Sherhan Murtaza, Ábish Kekil­baı­uly, Shota Ýálı­hanov, Tumanbaı Mol­da­ǵa­lıev, Asanáli Áshimov, Áshirbek Sy­ǵaı, Qar­shyǵa Ahme­dııarov sııaqty áde­bıet pen mádenıettiń tar­lan­dary shertken syr da erekshe qyr­larymen dara kóriner edi. Ol kimniń júregi­nen syr sýyrtpaqtasa da ony­men terezesi teń oty­ryp aǵynan jaryla áńgimelesetin. Ár ha­bar­ǵa jan-jaqty da­ıyn­dalyp kirisetini oramdy oı sap­taýy­nan, suraqtardy su­ryp­tap tosatyn she­ber­liginen udaıy baıqalyp turatyn. Sol eńbekterin qaıta tiriltip jatqan myna kitap ta ózindik kórkem­digimen kóńil aýdartady. Keıip­ker­diń sýreti, aty-jóni, odan keıin ár taqy­rypqa laıyqty qanatty qaǵıda­lardy tańdap berý arqyly búgingi oqyrmannyń tal­ǵam-tarazysyna saı bútin dúnıeniń basy qura­lypty. Taralymy – eki myń dana. Sonshalyq kóp te emes. Biraq áriptestiń qaıta jańǵyrǵan eńbegi qolymyzǵa tıgende, “О́ldi deýge bola ma aıtyńdarshy, О́lmeı­tuǵyn artyna sóz qal­dyrǵan” degen joldar týra osy Beıbit Qusan­bekke arnap aıtylǵandaı bolyp kórinedi. Qarashash TOQSANBAI.