Sýretti túsirgen Erlan OMAR, «EQ»
«Parlamenttiń birqatar depýtaty men patrıot azamattardyń elimizdiń memlekettik rámizderin, atap aıtqanda, Memlekettik týdy keńinen qoldaný týraly usynysyn qoldaımyn. Qoldanystaǵy zańnamada týymyzdy paıdalanýǵa qatysty shekteýler bar. Mysaly, páterlerdiń balkonyna nemese úılerdiń qabyrǵasyna tý ilýge tyıym salynǵan. Zańnamalyq jáne normatıvtik aktilerdi, eń aldymen, Memlekettik rámizderdi paıdalaný qaǵıdalaryn qaıta qaraý qajet», dep jazdy Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysynyń aıtqanyndaı, Memlekettik týǵa baılanysty másele sońǵy kezde jıi qozǵalyp júr. Ásirese onyń ishinde Memlekettik týdy paıdalaný tóńireginde. Bizdiń búgingi maqalamyzda da sol týraly.
Nur-Sultan qalasynda turatyn Jandos Qurmanbaev balkonyna Qazaqstan týyn G.Golovkınniń jeńisine oraı ilgenin áleýmettik paraqshasynda: «Qazaqstannyń jalaýyn tereze jaqqa patrıottyq sezimmen ári #GGG jeńisine baılanysty ilgenmin. Búgin jalaýdy alyp tastady. 394 400 teńge aıyppul saldy» dep jazdy. Oǵan qatysty «Bul qalaı bolǵany? Biz nelikten óz patrıottyǵymyzdan, elimizdiń jalaýynan qysylýymyz kerek? Túrkııada, mysalǵa, tý ilinbegen balkondar men shatyrlar sırek kezdesedi», – dep jazady Facebook-ti qoldanýshylar. Qoryta kelgende, Joǵarǵy sottyń uıǵarymymen atalǵan is qysqartylyp, aıyppul alynyp tastaldy.
2017 jyly qazan aıynda Qyzylorda qalasynyń turǵyny Sultan Týmashınov bılik oryndaryna shaǵymdanǵan bolatyn. Azamat patrıot bolǵanym úshin zań aldynda jaýapqa tartyldym dep ashynyp otyr. Memlekettik týdy terezesiniń aldyna ilip qoıǵany úshin aıyptalǵan azamatqa 453 myń teńge kóleminde aıyppul salynǵan. Qyzylordadaǵy Ishki ister basqarmasynyń ýchaskelik ınspektory tıesili páterdiń terezesinde ilinip turǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik týyn kórip, osy azamatqa qatysty ákimshilik quqyqbuzýshylyq týraly hattama toltyrylyp, Joǵarǵy sottyń uıǵarymymen qabyldanǵan sheshimniń kúshi joıyldy.
Eldiń rámizderin qurmetteý de patrıotızmniń nyshany. Joǵarydaǵy azamattar memlekettik sımvoldarǵa degen syı-qurmetin kórsetkisi kelgenimen, ol zańnyń aıasyna syımaıtyn bolyp shyqty. Endigi jerde zańdaǵy osy olqylyqtyń ornyn toltyrýǵa Prezıdenttiń ózi yqylas bildirdi.
Jalpy, biz tuǵyrly týdyń qasıeti týraly jıi aıtamyz, biraq sol qasıetti qorlap jatqandarǵa bul kúni qandaı jaza qoldana aldyq? Oılandyratyn jaıt.
«Bóri basy – uranym,
Bórili meniń baıraǵym,
Bórili baıraq kóterse,
Qozyp keter qaıdaǵym».
Súıinbaı babamyzdyń mundaǵy «qaıdaǵysy» janyp turǵan namysy ǵoı! Jazataıym sol bórili baıraq qulasa, ne bolar edi? «Bórili baıraq qulasa, kúıremeı ketken jan emen». Al mynandaı beıbit zamanda baıraq qulaǵany bylaı tursyn, Memlekettik týymyz qaıta-qaıta qorlanyp jatyr. Endeshe, qorlanǵan týymyzdyń birneshe hronologııasyn jasap, esimizge túsirip kórsek artyq bolmas.
Aryǵa barmaı-aq qoıaıyq, áıtpese sóz uzarady. Beriden bastaıyq.
2010 jyly qyrkúıek aıynyń basynda Tarazdaǵy Abaı atyndaǵy gýmanıtarlyq kolledjde ótken senbilikte kók baıraqpen qoqys tasyp júrgen eki stýdent uıaly telefonǵa túsirilip alynǵan beınekórinis masqara bolyp jarııalanǵan bolatyn. Alaıda atalǵan derek boıynsha qandaı da bir shara qoldanylǵanyn estigen joqpyz.
Sol jyldyń jeltoqsan aıynda Taldyqorǵannyń mamandandyrylǵan aımaqaralyq ákimshilik sotynda Memlekettik týdan shyrsha oıynshyqtaryna arnalǵan qap tigip, satylymǵa shyǵarǵan «Jıgýlı» kompanııasynyń tirligi maı shammen qaraldy.
2012 jylǵy naýryz aıynda Nur-Sultan qalasyndaǵy Bas prokýratýranyń Quqyqtyq statıstıka jáne arnaıy esepke alý jónindegi komıteti ǵımaratynyń tóbesinde jyrtylyp qalǵan Memlekettik tý birneshe kún boıy ilinip turdy. Atalǵan mekeme osy keleńsizdik úshin keshirim suraýǵa da jaraǵan joq.
Memlekettik týdyń qorlaý faktisi 2012 jylǵy sáýirdiń basynda Atyraýdaǵy Ortalyq shaǵyn aýdanyndaǵy Kólik prokýratýrasynyń ǵımaraty janynan kósheni tazalap júrgen gastarbaıterlerdiń qoqystardy elimizdiń kók baıraǵyna salyp júrgeni baıqaldy. Atyraý oblysy Ishki ister departamentiniń baspasóz qyzmeti atap ótkendeı, atalǵan fakt boıynsha qylmystyq is ashylyp, kúdiktilerdi jáne elimiz týynyń olardyń qoldaryna qalaı túskenin anyqtalyp jatqanyn habarlady.
2012 jyldyń shildesinde HHH Jazǵy olımpıada oıyndarynyń ashylýy qarsańynda Londonnyń ortalyǵyndaǵy Parlament alańynda, kún beınesiniń ornyna tesigi bar Memlekettik týy ornatylǵan. Sol týǵa baılanysty «Aq jol» QDP tóraǵasy, Parlament Májilisiniń depýtaty A.Perýashev sol kezdegi Memlekettik hatshy M.Qul-Muhammedke ashyq hat joldanǵan bolatyn. Alaıda osyǵan tikeleı jaýapty Mádenıet jáne sport mınıstrligi naqty resmı jaýap qaıtara almady.
2012 jylǵy qyrkúıekte 1989 jyly týǵan K. esimdi Atyraý qalasynyń turǵyny «Mersedes Bens – 320» markaly avtokóliginiń aldyna Qazaqstannyń týyn zańsyz ornatyp, jazaǵa tartyldy. Árıne «atyraýlyq azamat osylaı eline degen patrıottyq sezimin kórsetpek bolǵan shyǵar, sodan kólik kapotynda da bilmestikten japqan shyǵar» degen oı kelse de, Atyraý qalasy prokýrorynyń aǵa kómekshisi atap ótkendeı, sottyń sheshimin qatań jaza dep sanaýǵa bolmaıdy. K. esimdi álgi azamat kóliginiń las kapotyna týdy qalaı bolsa, solaı japsyra salǵanyn aıtty. Bul qadamǵa ol sanaly túrde barǵan bolyp shyqty.
2014 jyly shilde aıynda áleýmettik jelide Qazaqstannyń Memlekettik rámizderiniń biri – kók týdy júk kóliginiń brezenti retinde paıdalanylǵan sýret keńinen talqylandy. Bul fotony tanymal júrgizýshi, shoýmen Marat Oralǵazın túsirip, Instagram jelisinde jarııa etken bolatyn. Sýretten júk kóliginiń Almaty kóshelerinde ketip bara jatqanyn baıqaýǵa bolady. Bul jóninde jaýapty mınıstrlikterde jáne Parlamentte naqty másele retinde qaralmady. Qarasaı aýdanynyń turǵyny A.Esimbekov nebári ákimshilik jazamen qutylyp ketti.
2015 jyldyń 11 maýsymy kúni «Bek-Asyl Servıs» JShS-niń jumysshylary Shymkenttegi Ǵalı Ilıaev kóshesiniń boıyndaǵy qoqys konteınerinen qaldyqtardy tazalaýǵa M.Saılaýbaevtyń basqarýyndaǵy «Dong Feng» avtokóligimen keledi. Jáshikten qoqystardy alyp jatqanda arasynan aq tústi qaltadan Qazaqstannyń Memlekettik týy tabylady. Jumysshylar týdy jaıyp, soǵan qoqysty sala bastaǵan. Bul sáttiń fotosýretteri sol kúni-aq ǵalamtorǵa tarap ketti. Al kommýnaldyq jumysshylar týdy qorlaǵandary úshin jazalandy. Shymkenttegi Ál-Farabı aýdandyq sotynyń 2015 jyldyń 8 shildesindegi úkimimen «Bek-Asyl Servıs» mekemesiniń eki jumysshysy T.Bıbolat jáne G.Qaldybaeva aıyppul tóledi.
2015 jylǵy qazan aıynda qazaqstandyq tátti qumarlar shokolad qabyndaǵy Memlekettik týdyń sýretine laıyqty qurmet kórsetpeıdi. Senattyń jalpy otyrysynda sóz sóılegen senator S.Eńsegenov Memlekettik rámizderdi paıdalanatyndarǵa kóńili tolmaıtynyn jetkizdi. Atalǵan shokolad «Rahat» AQ shyǵaratyn ónim.
Sheteldik kompanııalarǵa Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik týyn ilý Konstıtýsııalyq zańmen mindettele me?
Kezinde Parlament Senatynyń otyrysynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik rámizderi týraly» Konstıtýsııalyq zańyna osyndaı ózgeris engizý jóninde usynys qaraldy. О́kinishke qaraı, atalǵan zańǵa ózgeris engizilgenimen, sheteldik kompanııalar keńseleriniń aldynda qazaqtyń baıraǵyn jelbiretýge asa qushtar emes.
2016 jyly Olga Shýmılova Memlekettik týdy qoqysqa tastaǵany úshin qoǵam synyna ushyrady. Qostanaılyq áıel halyqtan keshirim surap, qatań sógispen jazadan qutyldy.
Túrkistan oblysy Keles aýdanynyń bilim oshaǵynda Memlekettik týǵa túıreýishpen dári tamyzǵysh ilip, em alyp jatqan áıeldiń vıdeosy taralyp ketti. Oqıǵa Túrkistan oblysy Keles aýdanyna qarasty Abaı aýylyndaǵy Saz mektebinde bolǵan. Saryaǵash aýdanynyń turǵyny L.Darhanbaeva Facebook jelisindegi paraqshasyna 2020 jyldyń 6 tamyz kúni saǵat 13:50-de Keles aýdany Abaı aýylynda ornalasqan Saz mektebi basshysynyń mindetin ýaqytsha atqarýshy Z.Omarǵazıevanyń Memlekettik týdy qorlaǵany týraly jazba jarııalaǵan. Ony Abaı balalar Saz mektebiniń kásipodaq uıymynyń tóraǵasy E.Asanov esimdi muǵalimi uıaly telefonynyń beınekamerasyna túsirip, áleýmettik jelige salǵan bolatyn. О́kinishke qaraı, quzyrly organdar basshyǵa qatysty eshqandaı shara qoldanǵan joq.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik týdyń avtory Sháken Nııazbekov: «Halqyma tek baqyt tileımin. Bilgenimniń bárin halqymnan úırendim. Meniń eńbegimdi baǵalaǵan sol ultymnyń ár azamaty, bala-shaǵasy, nemere-shóberesimen baqytty ǵumyr keshse eken» – degen bolatyn.
Memlekettik rámizderge degen qurmet ár azamattyń ózinen bastalady. Eger de bóten elder Ánuranymyzdy shatastyryp, masqaralap jatsa, onyń sebebin ózimizden izdeýge týra keledi. Al rámizderimizdi ulyqtaý, qurmet tutý – bir týdyń astynda berekeli kún keshken jandarǵa ortaq mindet.
Rýslan HAMZA,
Qazaqstannyń Jýrnalıster odaǵynyń múshesi, Memlekettik rámizderdi nasıhattaý jónindegi ulttyq ortalyǵynyń atqarýshy dırektory
Atyraý
