Atalǵan másele Bilim jáne ǵylym mınıstrligine qarasty ADAL BILIM jobalyq keńsesiniń alańyndaǵy keńinen talqylandy. Onlaın formatta ótken is-sharany M.Nárikbaev atyndaǵy KAZGUU ýnıversıteti Basqarma tóraǵasynyń orynbasary Erbolat Muhamedjan júrgizip otyrdy.
Sharaǵa «Atameken» UKP basqarma tóraǵasynyń orynbasary Oljas Ordabaev qatysyp, «Túlekteri jumyssyz júrgen JOO-lardy jabý qajet pe?» «Pandemııa áserinen 2021 jyly Qazaqstanda jumyssyzdyq deńgeıi qalaı ózgeredi?» degen saýaldarǵa jaýap berdi. Ol mamandyqtardyń 90%-nyń reıtıngi anyqtalǵanyn aıtyp, ýnıversıtet túlekteriniń jumysqa ornalasý kórsetkishi tómendep ketkenin jetkizdi. Biraq buǵan indettiń de áser etýi ábden múmkin.
«Bilim baǵdarlamalarynyń 32%-y ǵana jumys berýshilerdiń kóńilinen shyǵady, 15,6%-y iske jaramsyz, qalǵan 52%-y kúrdeli ózgertýdi qajet etedi. 29 ýnıversıtettiń bilim baǵdarlamasynyń 80%-y ózekti emes. Bir qyzyǵy, dál osy JOO túlekteriniń jumysqa ornalasý deńgeıi de tómen. «Mobıldi jumyspen qamtý ortalyqtary» jobasy aıasynda Nur-Sultan, Almaty jáne Shymkent qalalarynda 220 myńǵa jýyq azamatqa qyzmet kórsettik. Olardyń arasynda joǵary jáne orta bilimi bar 25-46 jastaǵy eńbekke qabiletti adamdar bar. Biraq dıplomdary jumys tabýǵa kómektespeı otyr. О́ıtkeni 45%-ynda qoǵammen qarym-qatynas ornatý, komandamen jumys isteý, óz oıyn ashyq jetkizý, synı oılaý qabileti sııaqty eńbek daǵdylary joq. Jumys berýshilerdiń aıtýynsha, olarǵa oqý barysynda aqparatpen jumys isteýdi úıretpegen, resmı hat jazyp, qujatty durys toltyra da almaıdy», deıdi O.Ordabaev.
Osy shara barysynda «Báıterek» Ulttyq basqarýshy holdıngi» AQ Basqarýshy dırektory Ádil Nurǵojın jumys berýshi retinde ýnıversıtetterdiń berip jatqan bilimine rıza emes ekenin jetkizdi. Jumysqa maman alǵanda dıplomyna emes, qolynan ne is keletinine mán beriletinin alǵa tartty.
«Jumysqa turǵan jas mamandy trenıngterge qatystyryp, bárin óziń úıretesiń. Oǵan 1-2 jyl kúsh-jigerińdi jumsaısyń. Maman retinde qalyptasý úshin taǵy 3 jyldaı jumys isteýi kerek degen tujyrymǵa keldim. Ásirese, IT mamandyǵyna baılanysty berilip jatqan bilimniń kereksiz tustary kóp. Meniń tájirıbem boıynsha qazirgi IT-mamandardyń alyp jatqan bilimi jumysqa kelgende mamandyqqa tikeleı qatysy joq bolyp qalady. 4 jyl boıy ýnıversıtette oqyǵany naryqtaǵy jumysyna áseri bolmaıdy. Sondyqtan tehnıkalyq mamandyq boıynsha bilim berip jatqan ýnıversıtetterdiń baǵdarlamalarynyń ózektiligin baqylaý qajet», deıdi Á.Nurǵojın.
Sonymen qatar M.Nárikbaev atyndaǵy KAZGUU ýnıversıtetiniń provosty Sergeı Pen ulttyq ýnıversıtetterdiń kontıngentine baılanysty jaqsy mysal keltirdi. Ol ózi basqaryp otyrǵan oqý ornynyń professory, Ekonomıka Joǵary Mektebiniń dırektory Sáýle Kemelbaevanyń doktorlyq dıssertasııasyndaǵy málimetpen bólisti.
«Ulttyq ýnıversıtetter grantpen óte kóp stýdent qabyldaıdy. Memleket ár stýdenttiń oqý aqysyn ulttyq ýnıversıtetke tólep otyr. Demek UBT-dan joǵary ball alǵan talapkerler aqyly bólimge túskenderge qaraǵanda áldeqaıda bilimdi. Ulttyq ýnıversıtettiń mártebesi bar. Sáýle Kemelbaevanyń saraptama qortyndysy boıynsha osyndaı oqý ornyn bitirgen stýdenttiń jeke menshik ýnıversıtette aqyly bólimde oqyǵan mamannan esh artyqshylyǵy joq, keı jaǵdaıda aılyqtary tómen bolyp shyqqan. Sonda 4 jyl boıy ol stýdenttiń qarym-qabileti óspegen. Ulttyq ýnıversıtetter naryqqa sapaly maman daıyndap otyrǵan joq», deıdi S.Pen.
Rasynda, maman daıarlaıtyn joǵary oqý oryndary básekege qabilettigin arttyrǵysy kelse, túlekteriniń qazirgi kúnniń talaptaryna daǵdylanýyna, alǵan biliminiń biligimen sáıkes kelýine basymdyq berilýi kerek. Bilikti mamannyń óz jumysyn ıgerip keteri sózsiz. Bul rette azamattyń qoǵam ókilderiniń pikirine qulaq asyp, jumys berýshilerdiń de talap-tilegin eskergen jón.
