Soltústik Qazaqstan oblysyna qarasty, qııan shettegi shoq juldyzdaı Qaırat aýyly Anjelıka Sergeevna úshin jumyr jerdiń betindegi jumaq meken. Kókoraıly shalǵyny da, kókpeńbek aspany da janyna sonshalyqty jaqyn. Kóz baılanǵannan keıin Qaırattyń aspany qara barqyt jamylǵandaı bolyp turady. Tý bıikten juldyzdar jymyńdaıdy. Anjelıka Sergeevnanyń da óz juldyzy bar. Juldyzyn jandyrary – til. Onda da qazaqtyń tili. Ishteı juldyzym joǵary bolsa eken dep tilek tileıdi. Al adamdary she? Tipti keremet! Yntymaq-yrysy, bereke-birligi sútteı uıyp tur. Eń jaqsysy, bári birdeı Anjelıka Sergeevnanyń kóńili qulaı súıgen óz tilinde sóıleıdi. Aqsaqaldy atalarynyń el tarıhy, jer tarıhy týraly ajarly áńgimelerin, kóp kitaptarda kezdese bermeıtin mahabbat, erlik dastandaryn estip, kókiregine quıǵan saıyn sony lep alpys eki tamyryn qolamtanyń shoǵymen qaryǵandaı qyzdyryp, el jaıly uǵymy molaıyp, sózdik qory eselene túsedi.
Kóńildi kirbiń shalǵan keıbir sátterde atasymen syrlasady. Pah, shirkin, Abaı hakimniń árbir aıtqan sózi – aqıqat. Tek sony keıbir jastardyń táptishtep oqyp, astaryndaǵy kesek-kesek oıdy túısinip, tolaıym túsine bermeıtinderi ókinishti. Al ózi neshe qaıtara oqysa da, jalyqqan emes. Ásirese qarasózderin. Qarasózdiń bári tunyp turǵan ǵıbrat, ómirine qajetti ónege.
Aýyldan alǵash uzap shyǵyp, jergilikti ult tilinde sóıleıtin ózge ult ókilderi arasynda ótkizilgen bir baıqaýda áldekim Anjelıkaǵa tosynnan suraq qoıǵan.
– Seniń jan dúnıeńe kim jaqyn? Pýshkın be, álde Abaı ma?
Áýelde abdyrap qalǵany ras. Biraq til ushyna únemi syrlasyp júretin, aqyl-keńesin ómiriniń temirqazyǵyna aınaldyrǵan Abaı atasy oralǵan.
Shyny sol edi. О́ıtkeni Abaıdyń kóp shyǵarmalaryn oqyǵan. Uly jazýshy Muhtar Áýezovtiń «Abaı joly» roman-epopeıasyn neshe qaıtara súzip shyqqan. Oı marjanyn terý úshin. Keıin asyqpaı oılanyp kórse, jaýaby durys tárizdi. Al suraq boldy ma, joq pa, ol jaǵyn áli kúnge deıin ajyrata almaı júr. Asylynda rýhanı azyq bergen ulylardyń bir-birinen kemdigi joq. Ekeýi de qatar aqqan bulaq tárizdi.
Kishkentaı kezinen belsendi boldy. Bálkim jaratylysynan, áıteýir, bir nársemen erekshelenýge tyrysqan. Bıge de, án úıirmesine de qatysty. Sońǵy jyldary jas júregin poezııa jaýlaı bastady. О́zi ǵana oqyǵan joq, qurbylaryna da oqyp beretin. Keıin «qulaqtan kirip, boıdy alatyn» Abaı óleńderin mánerlep oqı bastady. Qazir qazaq tilin orys tiliniń deńgeıinde biledi. О́ziniń aıtýyna qaraǵanda, jergilikti ult tilin artyǵyraq.
– Meni qatty tańǵaldyratyny – qazaq halqynyń salt-dástúriniń óte baı ekendigi. Bul el mádenıetiniń qanshalyqty tereń ekendigin kórsetedi dep oılaımyn, – deıdi ózi, – Otan súıý erlik pen márttik, jomarttyq pen adamgershilik qasıetterdiń bári ǵasyrlar boıy sabaqtasyp kele jatqan salt-dástúr arqyly urpaqtan-urpaqqa jalǵasyp otyratyny aqıqat. Eń bastysy, ádemi de mazmundy salt-dástúr biz tárizdi jastardy týra joldan adastyrmas baǵyt siltep otyrady. Jón-josyqty bilip-úırenýge jáne óz ómirinde qoldanýǵa baǵyttaıtyn zań ispetti desem de qatelespeıtin shyǵarmyn. О́z basym Qazaqstanda týyp-óskenime, tilin úırenip, saltyn meńgerip alǵandyǵyma qýanamyn. Keıde qazaq tilin qaıdan bilesiń, tildi úırenýge ne sebep boldy degen suraqtar da qoıylyp jatady. Menińshe, ár adam memlekettik tildi meńgerip, bilýi kerek. О́z basym bolashaqta aýdarmashy bolsam deımin. Sol úshin qazir talaptanyp, oqyp jatyrmyn. Jalǵyz tildi emes, ulttyń jan dúnıesin kóbirek bilip, keńirek tanysań, ulylyǵyna eriksiz moıynsunasyń.
Endi bir aýyz sóz talapty qaryndastyń qol jetkizgen bıigi jaıynda. 2016 jyly oblystyq Abaı oqýlarynda úshinshi oryn ıelengen, 2017 jyly Mahambet oqýlary baıqaýynda birinshi oryndy alypty. Dástúrli «Jarqyn bolashaq» respýblıkalyq olımpıadasynyń «Sóz sheberleri» atalymynda ekinshi oryndy ıelengen. 2019 jyly «Jas Aqmola» baıqaýynda úzdik stýdent atanypty. «Týǵan jerim – Qazaqstanym» respýblıkalyq aqyndar músháırasynda birinshi orynǵa laıyq dep tanylǵan. Ártúrli taqyrypqa jazǵan maqalalary basylymdarda jarııalanyp júr. Aqmola oblysy Qazaqstan halqy Assambleıasy janyndaǵy memlekettik tildi nasıhattaý jáne damytý ortalyǵynyń belsendi múshesi.
Bul jıyrmadan jańa asqan boıjetken úshin az dúnıe emes. Shyǵar asýy, jeter bıigi alda. О́zi de armanshyl. Tym-tyrys jatqan, buıyǵy Qaırat aýylynyń túngi aspanyna qııalshyl kóńil kóz salyp qoıady. Myń san juldyzdyń ishinde óz juldyzyn kórgen saıyn «juldyzym joǵary» dep dáme etedi. Shynynda da, qos til qos qanaty tárizdi qoltyǵynan demegen Anjelıkanyń juldyzy joǵary bolatyndyǵyna biz de bek senimdimiz.
KО́KShETAÝ
