Bizdiń memleketimizde Elbasymyzdyń segiz jyl buryn bekitken Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń «Altyn sapa» syılyǵy men «Qazaqstannyń úzdik taýary» respýblıkalyq kórme-konkýrsy dástúrli túrde atalyp ótip keledi. Sapa máselesine Elbasynyń ózi erekshe mán berýde.
Bizdiń memleketimizde Elbasymyzdyń segiz jyl buryn bekitken Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń «Altyn sapa» syılyǵy men «Qazaqstannyń úzdik taýary» respýblıkalyq kórme-konkýrsy dástúrli túrde atalyp ótip keledi. Sapa máselesine Elbasynyń ózi erekshe mán berýde.
Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý memlekettik baǵdarlamasynyń qabyldanyp, júzege asyrylýy, Qazaqstannyń Kedendik odaqqa múshe bolýy, Reseı jáne Belarýs elderimen Birikken ekonomıkalyq keńistikte jumys isteýi el bıznesiniń aldynda jańa baǵyttar men múmkindikterdiń ashylýyna qolaıly jaǵdaı týǵyzýda. Biz bul keńistikti sapaly da arzan ónimder shyǵarýǵa qol jetkizgen kezde ǵana keńinen ıgere alamyz. Osyndaı maqsattarǵa jetý úshin qazirgi tańda bizdiń otandyq óndirýshiler halyqaralyq standarttarǵa sáıkes jumys isteýge kirisip te ketti. Elbasy óziniń jyl saıynǵy Qazaqstan halqyna joldaýlarynda halyqaralyq standarttarǵa kóshý máselesin júıeli túrde eskertip otyrady.
Halyqaralyq standarttarǵa negizdelý ekonomıkalyq salalardyń damýymen qatar densaýlyq saqtaý, qaýipsizdik isine, jalpy halyq turmysynyń jaqsarýyna ıgi yqpalyn tıgizedi. Elimizge halyqaralyq naryqta óziniń ornyn tabýyna kómektesedi. Eksporttyq taýarlardyń kóbeıýin týdyrady. Sondyqtan elde óndiriletin ónimder sapasynyń joǵary, halyqaralyq standarttarǵa sáıkes bolýy memleket tarapynan naqty baqylaýǵa alynǵan. Elimizde óndiriletin ónimniń sapalyǵy men standarttarǵa sáıkestigin qadaǵalaıtyn arnaıy zerthanalar men baqylaý uıymdary jumys jasaıdy.
Bul baǵytta qol jetken jetistikterimiz de joq emes. Búginde halyqaralyq standarttar kóptegen óndiris salalarynda qoldanysqa ıe.
Al endi Astana qalasy boıynsha ónimniń sapasy men qaýipsizdigi boıynsha qandaı jumystar jasalýda degen suraqqa keleıik.
Shyndyǵynda, bári oıdaǵydaı dep aıtýǵa áli de bolmaıdy. Sebebi, naryqta qazirge deıin sapa talaptaryna mán bermeıtin kásipkerler jetip artylady. Osy jyldyń 9 aıy ishinde josparly jáne jospardan tys tekseris barysynda 90 sýbekti tekserilip, sonyń ishinde 70 kásipkerlik sýbektisiniń tehnıkalyq talaptarǵa sáıkes kelmeýi sol jaǵdaıdyń dáleli boldy deı alamyz. Eger muny úlestik kórsetkishpen esepteıtin bolsaq 79 paıyzdy quraıdy eken.
Tehnıkalyq talaptarǵa sáıkes kelmeıtin ónimderdi naryqtan shettetýdi retteý Qazaqstan Respýblıkasynyń bas memlekettik ınspektorlarynyń quzyretinde bolǵan edi. Alaıda, bas memlekettik ınspektorlardyń sheshim qabyldaý tıimdiligi aıqyn baıqalmady. Osyǵan baılanysty bas ınspektorlardyń jumysyn jaqsartý qolǵa alynyp, osy boıynsha qosymsha normatıvtik quqyqtyq aktilerdi qabyldaý alǵa qoıylǵan. Bul aktiler bas memlekettik ınspektordyń jumysyna oń áser tıgizetinine senimdimin.
Kásipkerler tarapynan taýarlar men qyzmetterdiń tehnıkalyq talaptarǵa saı kelmeý joldaryn shekteý úshin, 2012 jyly «Taýarlardy ótkizý jáne jabdyqtaý boıynsha profılaktıkalyq baqylaý ádistemesi (Astana qalasy departamenti mysalynda)» atty ádisteme quralyn jaryqqa shyǵardyq. Bul qural boıynsha QR Tehnıkalyq basqarý jáne metrologııa zańamasyna sáıkes satýshylarǵa sapaly ónim óndirý, ótkizý boıynsha keńes berý kózdelgen. О́ıtkeni, memlekettik ınspektorlar men satýshylardyń júıeli baılanysta bolýy arqyly kóptegen zań buzýshylyqtardy joıýǵa bolady. «Jetkizýshi-satýshy-tutynýshy» baılanysynyń jaqsy jumys isteýi úshin kásipker óniminiń tehnıkalyq talaptar men standarttarǵa sáıkes bolýyn qadaǵalaýǵa tıis.
Profılaktıkalyq baqylaýdy júrgizer aldynda memlekettik ınspektor SÚ nemese OSO jetekshilerimen kezdesip, jazbasha túrde jalǵa berilgen saýda núktesin tekserý týraly jumystyń bolatyndyǵyn jetkizý kerek.
Jumystyń basty sıpaty – Qazaqstan Respýblıkasynyń tehnıkalyq baqylaý jáne metrologııa talaptarynyń saqtalynýy boıynsha saýdagerlermen áńgimelesý (pikir almasý). Basty qaǵıdasy – memlekettik ınspektorlar men taýar ótkizýshi (satýshy) arasynda senimdilik pen túsinýshilik ornatý. Osyǵan oraı, memlekettik ınspektor óz tarapynan Ar-namys kodeksiniń saqtalýyn qamtamasyz etýi kerek. Dóreki sóıleý, aıyptaý jáne qorlaý syndy jat qylyqtardy kórsetpeýge tıis.
Memlekettik ınspektor qaraýyndaǵy profılaktıkalyq tekseris kezeńi aptasyna 1 ret 2 saǵattan aspaıtyn mólsherde bolýy kerek. Sonymen qatar, tekseriletin obektiler sany 5 dúńgirshekten aspaýǵa tıis. Memlekettik ınspektordyń bir býtıktegi túsindirý jumystary 20-25 mınýttan aspaýy kerek.
Dúńgirshektegi tekseriletin taýar aldyn ala tańdalǵan 3-ten 12-ge deıingi birlikti quraýǵa tıis.
Marat RYSBEKOV,
Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrligi
Tehnıkalyq retteý jáne metrologııa komıtetiniń
Astana qalasy boıynsha departament jetekshisi.
