Keıipkerimiz Aıbek Mazbaevtyń bolashaqqa qurǵan josparlary kóp-aq edi. О́mir shirkin, dál osylaı óńin ózgertpeı turatyndaı kóretin. Boıyn kernegen kúsh-qýatynyń, qaıratynyń barynda aldynan jumys úrkip otyrdy. Shaǵalaly aýylyndaǵy kásiptik-tehnıkalyq kolledjdi támamdap, agronom mamandyǵyn alyp shyqqan soń Málik Ǵabdýllın atyndaǵy keńsharda jumys istegen. Bul óńir túgin tartsa, maıy shyǵatyn topyraǵy qunarly, jomart ólke. Shoq juldyzdaı Qoısalǵan aýylynda týyp, aýyl sharýashylyǵynyń qysy-jazy bir taýsylmaıtyn naýqandyq jumystaryn aǵalary men atalary qalaı tyndyratynyn bala kezinen kózimen kórip, kóńilimen sezip ósti ǵoı. Ol zamanda úıirim-úıirim qaıyń shoqtary qaýlaı ósip, tabıǵaty tamyljyp turatyn shaǵyn aýyldyń eńbekqor adamdary aqtyly mal ósirip, aqyq dán aıalaýshy edi. Dala tynysyn bala kezinen túısingen. Eńbektiń de qadirin erte bildi. Aldyńǵy aǵalardyń abyroıly jolyn tálim dep túsindi. О́zi de solarǵa uqsaýǵa, naq solardaı apyryp-japyryp eńbek etemin dep topshylaǵan. Soǵan umtylǵan. Abyroıǵa jetkizetin de adal eńbegim bolady dep aldyna maqsat qoıǵan. Agronom bolyp sharýashylyq jumysyna aralasqan bette sharshap-shaldyǵýdy bilmeıtin. Ásirese kóktemgi jáne kúzgi naýqandyq jumystary kezinde ýaqytpen sanaspaı eńbek etti. Alqapqa sińirgen ár dánniń mańdaı termen ǵana kókteıtinin, keıin yryzdyq bolyp aınalatynyn zerek kókiregine túıgen saıyn dıqandyq kásiptik qyr-syryn tájirıbe retinde táptishtep jınaı bastady.
Keıin el táýelsizdigin alyp, árkim óz isin kókteı sabaqtap ketken tusta shaǵyn, óz otbasynyń nápaqasyna qaýmeti qaptal jeterlik sharýa qojalyǵyn qurǵan. Egin ekpek, mal baqpaq. Aýyldaǵy adamǵa jer súmesin emgennen basqa ne bar? Qyrsyq keıin shaldy. 17-ge tolyp, zińgitteı jigit bolyp qalǵan uly qapelinde jabysqan qaterli isikten kóz jumdy. Qyryq qabyrǵasyn qaýsatqan qaıǵynyń júgi tym-tym aýyr edi. Júrekke salmaq tústi, aıyqpas dert jabysty, onyń ústine kúndiz-túni ýaıymdaı bergen soń qant aýrýy paıda boldy. Aqyry ekinshi toptaǵy múgedek bolyp qaldy.
Aýyldaǵy adamǵa meniń jaıym osylaı edi degenmen, yryzdyǵyn kim ákelip berer? Tula boıyn temir shilterdeı qaýmalaı qysyp, tynysyn taryltyp, qaıratyn kemitip, qyr sońynan qalmaı qoıǵan aýrý-syrqaýdy elemeı ózi tyrbandy. Júrýinen turýy kóp kóksaý traktordy jamap-jasqap egin ekti. El qatarly mal baqty. Áli de sol, eteginen jabysqan beınetpen alysyp keledi. Jeńilmek emes. Qalqaıyp qatarda júrgenin adal eńbegimniń arqasy deıdi ózi.
«Aýylda mal baǵý da ońaı emes. Jerimiz qanshalyqty qunarly bolǵanymen, jaıylym men shabyndyq jer qajet. Onsyz tabysqa jetý óte qıyn. Mine, eseptep qarańyz, bıyl jaz tym ystyq boldy. Jaıylymdaǵy, shabyndyqtaǵy shóp boılap kóterilmeı, býyny qatpaı jatyp solyp, semip qaldy. Tabıǵattyń taqsyretin qazir eldegi malsaq qaýym kórip otyr. Mal azyǵy tapshy bolǵan soń baǵasy da ósip ketti. Estýimshe, bıdaıdyń baǵasy 90 myńǵa jetip jyǵylǵan, al biz tárizdi birli-ekili mal súmesimen kón kórip otyrǵan adamdar úshin jem-shóp tym qymbat. Sulynyń ár tonnasy – 45-50 myń teńge, arpa – 65 myń, bir tirkeme shóbińiz – 50 myńnyń tóńireginde», deıdi ekinshi toptaǵy múgedek, «Abylaı» sharýa qojalyǵynyń basshysy Aıbek Mazbaev
Keıipkerimiz aıtqan esepti biz de aqyl tarazysyna salyp kórdik. Aıtalyq, kóktemde týǵan buzaý – qazir torpaq. Dál osy kúıinde etke tapsyrýdyń reti joq, salmaq tartpaıdy. Joq degende tirideı salmaǵyn 300 kıloǵa jetkizý úshin bir qystatyp shyǵarý kerek. Eger bir bas qara malǵa eki tirkeme shóp alsańyz, 100 myń teńgeńiz – shyǵyn. Mal jalǵyz shóppen qystan shyqpaıdy, jem kerek. Baǵasyn joǵaryda aıttyq. Sonda bir bas maldy qystatyp shyǵarý úshin keminde 150 myń teńge qarajat jumsalady eken. Oǵan qys boıy eki mezgil jem-shóbin salyp, jaılap, at shaptyrym jerdegi sýattan sý tasyp, sińirgen eńbegińizdi qossańyz, ózin aqtaýy da qıyn.
Osynsha beınetpen ósirgen mal tólin aýyldaǵy aǵaıyn óz baǵasyna buldap sata da almaı otyr. Mal etin daıyndaýshylar bul óńirge aıaq baspaıdy, tipti ondaı qyzmettiń bar-joǵynan aýyl adamdary beıhabar.
«Aýylǵa kelgen alypsatarlar maldy kózben mólsherlep, saýdalasady. Árıne, kún saıyn aınalysyp júrgen kásibi bolǵandyqtan, saýdagerlerdiń paıda kóretini anyq. Bizden ár kılosyn shamamen 1 500 teńgeniń mańaıynda alady. Al oblys ortalyǵyndaǵy saýda sórelerinde qara maldyń eti – qazir 2 200 teńge shamasynda. Sonda eki ortadaǵy 700 teńge – saýdagerdiń qaltasynda. Azaby – bizdiki, paıdasy – olardiki», deıdi A.Esimbekuly.
Aıtsa aıtqandaı, jalǵyz bul sharýa qojalyǵy ǵana emes, óńirdegi mal baqqan qazaqtyń kórgen kúni osy. Budan shyǵatyn jalǵyz jol – oblys, aýdan ortalyqtarynda malsaq qaýymnyń aqadal ónimin buldap satatyn kommýnaldyq bazar tárizdi oryn uıymdastyrý. Eger osyndaı bir shara júzege asyp ketse, mal súmesimen kún kórip otyrǵan aýyl turǵyndaryna da kóp-kórim jaqsy bolar edi. Etten tapqan paıdasy osy bolǵanda, sútten tapqan nápaqasy joqtyń qasy. Keıipkerimizdiń aıtýyna qaraǵanda, aýyldaǵy aǵaıynnyń saýǵan sútin jeńil mashınamen ǵana jınaıdy eken. Oǵan qansha sút sııady?
Taǵdyrdyń salǵan isine emenniń ıir butaǵyndaı myqtylyqpen qarsy turyp, sharýa qojalyǵynyń isin alǵa jyljytyp otyrǵan qojalyq basshysynyń búgingi isi shúkirshilik deýge ábden bolarlyq.
«Árkim óziniń aqadal eńbegine súıenýi kerek. Keıde on eki múshesi saý, tepse temir úzetin azamattardyń, ásirese jastardyń eki qolyn aldyna syıǵyza almaı bos qarap júrgenin kórgende qarnym ashady. Meniń oıymsha, kúsh-qýatynyń barynda, jalyndaǵan jastyq shaǵynda otbasyn quryp, bar jaǵdaıyn jasap alýy kerek qoı. Keıin qajyr-qaırat kemigende alǵa umtylǵanyńmen, isiń ónimdi bola bermeıdi», deıdi keıipkerimiz.
О́zi de mańdaıyna jazylǵan taǵdyr soqpaǵyndaǵy san synaqtan súrinbeı ótip kele jatqan azamattyń aqyl tunǵan, parasatpen kóktelgen bir aýyz sózi durys eken dedik biz de. Osyndaı adamdardyń ómirdegi tanym-túsinigi, umtylysy jas tolqynǵa jap-jaqsy ónege emes pe?!
Aqmola oblysy,
Zerendi aýdany
