Sýretterdi túsirgen Erlan OMAR, «EQ»
Erekshe bilimdi qajet etetin balalar úshin 15 uıym jumys isteıdi
«Úzdiksiz bilim berý úderisin qamtamasyz etý maqsatynda mektep qorynan oqýshylarǵa 9 700 kompıýterlik tehnıka bólindi. Jergilikti bıýdjetten qosymsha 8 000 tehnıka satyp alyndy. Buǵan qosa respýblıkalyq bıýdjetten 4 087,1 mln teńge somasyna 26 472 kompıýterlik tehnıka satyp alynýda. Qazirgi ýaqytta onyń 6 772-si jetkizildi, 19 700 tehnıka qazan aıynyń sońynda jetkizildi. Eń bastysy, az qamtylǵan, kópbalaly otbasylardan shyqqan balalar, jetim jáne múgedek balalar kompıýtermen qamtamasyz etildi. Osy rette ata-analardyń nazaryna aıta keteıin, eger de kompıýterlik tehnıkaǵa qatysty suraqtaryńyz bolsa, mektep ákimshiligimen habarlasyńyzdar. Qazirgi ýaqytta 1-4 synyptarda barlyǵy 3 246 synyp, onda 46 557 bala bilim alýda», dedi Nur-Sultan qalasy Bilim basqarmasynyń basshysy Sholpan Qadyrova.
Qalanyń bas sanıtarlyq dárigeriniń aqparaty boıynsha, bilim berý uıymdarynda COVID-19 juqtyrýdyń 35 jaǵdaıy tirkelgen, onyń ishinde 31-i – balalar arasynda (qashyqtan – 24, oflaın – 7) jáne 4 jaǵdaı – pedagogter arasynda (qashyqtan – 2, oflaın – 2). Nur-Sultan qalasynyń Taýarlar men kórsetiletin qyzmetterdiń sapasy men qaýipsizdigin baqylaý departamentiniń qyzmetkerleri synyptarda dezınfeksııa júrgizdi. Karantın rejiminiń merzimi ótkennen keıin, ıaǵnı 14 kúnnen soń synyptar burynǵy rejimge kóshedi. Bul másele – bilim basqarmasynyń erekshe baqylaýynda.
«Arnaıy bilim berý uıymdarynyń jumysyna erekshe toqtalǵym keledi. Erekshe bilimdi qajet etetin balalar úshin qalamyzda 15 uıym jumys isteıdi. Arnaıy uıymdardyń beseýi – psıhologııalyq-medısınalyq-pedagogıkalyq konsýltasııa (PMPK), beseýi – psıhologııalyq-pedagogıkalyq túzetý kabıneti (3 fılıal), ekeýi – ońaltý ortalyǵy, úsheýi – arnaıy mektep. Arnaıy bilim berý uıymdarynda 1-den 18 jasqa deıingi erekshe bilim berýdi qajet etetin 10 myńnan asa bala tirkelgen. Eń aldymen, PMPK qorytyndysy arnaýly uıymdarǵa qabyldaý úshin negiz bolady. Qabyldaýǵa aldyn ala jazylý ata-analar úshin yńǵaıly formatta, ıaǵnı tikeleı júgingen kezde, telefon arqyly, sonymen qatar osy jyldyń tamyz aıynan bastap egov.kz elektrondy úkimet portaly arqyly júzege asyrylady», dedi basqarma basshysy.
Búgingi tańda PMPK shtattyq rejimde jumys isteıdi, sonymen qatar ata-analardyń ótinishi boıynsha onlaın-tekserý múmkin. Damý erekshelikterine baılanysty emosıonaldy-eriktik salasy men minez-qulqy, sondaı-aq estý jáne kórý qabileti buzylǵan balalar shtattyq rejimde qabyldanady. Tirek-qımyl qozǵalysy buzylǵan jáne psıhıkalyq damýy kesheýildegen balalar onlaın rejimde tekserýden óte alady. Qashyqtan jumys isteý formaty kezeńinde 1 767 bala onlaın tekserýden ótti, onyń nátıjeleri boıynsha árbir balanyń jeke bilim berý marshrýty ázirlendi.
Arnaıy bilim berý uıymdarynyń arnasy keńidi
Nur-Sultan qalasy Bilim basqarmasynyń málimetinshe, psıhologııalyq-pedagogıkalyq túzetý kabınetteri (PPTK) men ońaltý ortalyqtary damýynda aýytqýy bar balalar men jasóspirimderdi ońaltý jáne áleýmettik beıimdeý úshin keshendi qoldaý kórsetedi.
«Qazirgi ýaqytta 1 413 bala psıhologııalyq-pedagogıkalyq kómek alýda. Qashyqtan oqytýǵa kóshýge baılanysty balalardy túzetý-damytý qyzmetimen qamtý 10%-ǵa artqany baıqalady. Sonymen birge vızýaldy jáne emosıonaldy baılanystyń bolmaýynan, aýtızm sektory buzylǵan balalar men kórý qabileti buzylǵan balalar úshin qashyqtan oqytý qıyndyqtar týǵyzdy. Sondyqtan olar shtattyq rejimge aýystyrylyp, jeke sabaq kestesi jasaldy. Ata-analarǵa keńes berý onlaın rejimde ótýde. Bıyl arnaıy bilim berý uıymdarynyń jelisi ulǵaıdy. Shildede №5 «Asyl Mıras» psıhologııalyq-pedagogıkalyq túzetý kabıneti ashyldy, onda halyqaralyq sertıfıkaty bar mamandar jumys isteıdi. Jańa 2 mekteptiń (№8, 89) bazasynda árqaısysy 30 oryndyq ınklıýzııany qoldaý kabınetteri ashyldy. №3 psıhologııalyq-medısınalyq-pedagogıkalyq keńes jáne №2 psıhologııalyq-pedagogıkalyq túzetý kabınetteri úshin Shyńǵys Aıtmatov kóshesi 41/A mekenjaıynan keń ǵımarat qarastyrylǵan. Bul óz kezeginde balalardy qamtýdy 50%-ǵa arttyrýǵa múmkindik berdi», delingen basqarma aqparatynda.
Búginde qalada zerde buzylystary bar (ıntellekt) balalarǵa arnalǵan arnaıy mektepter jumys isteıdi, onda 876 oqýshy qamtylǵan. Sonymen qatar synyptardaǵy oqýshy sany 12-den aspaıdy. Bıyl №3 arnaıy mektep ınternat ashyldy, al №1 mektep-ınternat bazasynda úıde oqıtyn balalardy túzetý úshin resýrstyq ortalyq jumys isteı bastady. Ortalyqta balalar túzetý-damytý jáne jeke sabaqtarǵa, emdeý-saýyqtyrý sharalaryna (basseın, EDSh, massaj, fızıoterapııa) qatysady. Sondaı-aq jetim balalar men ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalarǵa arnalǵan eki ınternat mekemeleriniń jumysyn atap ótken jón. Bul – ómirlik qıyn jaǵdaıda júrgen «Balalardy qoldaý ortalyǵy» jáne «SOS Astana balalar aýyly». Atalǵan uıymdarda 129 bala tárbıelenýde, onyń 107-si – mektep oqýshylary. Internattyq mekemelerge barý COVID-19 anyqtamasyn usynǵan kezde júzege asyrylady.
«Qazir karantın sharalarynyń qatańdatylýyna baılanysty jalpy bilim beretin mektepterde ornalasqan qosymsha bilim berý uıymdary fılıaldarynyń jumysy toqtatyldy, biraq qosymsha bilim berý uıymdary óz jumysyn jalǵastyrýda. Toptaǵy oqýshy sany 10-nan aspaıdy. Prezıdenttiń Joldaýynda kórsetilgen balalar úıirmeleri men seksııalarynyń qyzmetin jandandyrý baǵyty boıynsha qarasha aıynan bastap 2 ortalyq jumysyn bastaıdy. Atap aıtsaq, «Arqa ALAN» ulttyq sport túrleri ortalyǵynda balalar qazaq kúresi, asyq atý, bes asyq, toǵyzqumalaq jáne shahmat sport seksııalarynda tegin aınalysa alady. Ortalyq 600-ge jýyq balany qamtıdy. Ekinshisi – «Art Tumar» sándik-qoldanbaly óner ortalyǵy. Onda kórkem toqýdy, aǵashty kórkem óńdeýdi, zergerlik óner, shyǵarmashylyq quraq tigýdi, ilmektep keste tigýdi jáne teri men sazdy kórkem óńdeýdi úırenýge múmkindik beriledi. Ortalyq 300-ge jýyq balany qamtıdy. Eki ortalyqtyń da sol jaǵalaýda, Qaıym Muqamedhanov pen Shyńǵys Aıtmatov kósheleriniń qıylysynda ornalasqanyn atap ótkim keledi. Sondaı-aq E-496 kóshesi, 10/1 jáne 10/2 mekenjaıy boıynsha ornalasqan turǵyn úılerdiń birinshi qabattarynda Balalar kórkemóner mektebi men Ál-Farabı atyndaǵy Oqýshylar saraıynyń fılıaldary ashyldy», dedi Sh.Qadyrova.
Aıta ketetin jaıt, 250-den asa balany qamtıtyn Tehnıkalyq shyǵarmashylyq ortalyǵynda ashylatyn tehnıkalyq baǵyttaǵy úıirmeler óskeleń urpaq arasynda úlken qyzyǵýshylyq týdyrýda. Ortalyqtyń bul fılıalynyń jeke turǵan ǵımaratta ornalasýy mańyzdy. Fılıal Jeleznodorojnyı turǵyn aýdany, Jambyl Jabaev kóshesi №27 mekenjaıynda ornalasady. Qalanyń barlyq tórt aýdanynda balalar men jasóspirimderdiń deneshynyqtyrý klýbtary jumys isteıdi. Fýtbol, voleıbol, basketbol, kópsaıys jáne ulttyq sport túrleri sport seksııalarynda 576 bala shuǵyldanady. Osy jyldyń sońyna deıin taǵy da Tehnıkalyq shyǵarmashylyq ortalyǵynyń 2 fılıaly men № 90 mekteptiń janynan bir Community center ashý josparlanýda.
Kásiptik bilim berý jandanyp jatyr
Qazirgi tańda qala boıynsha 33 kolledj (10 memlekettik, 23 jekemenshik) tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý júıesinde qyzmet kórsetip, 26 myń stýdentti qamtyp otyr. Onyń ishinde 14 myńnan asa stýdent memlekettik bilim berý tapsyrysy boıynsha oqıdy. 77 mamandyq jáne 122 biliktilik boıynsha kadrlardy daıarlaý júzege asyrylady.
«2017 jyldan beri «Barshaǵa arnalǵan tegin tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý» jobasy eki baǵyt boıynsha júzege asyrylýda. Birinshisi jergilikti bıýdjet esebinen jumysshy mamandyqtaryn jáne orta býyn boıynsha kadrlar daıarlaý bolsa, ekinshisi Nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytýdyń 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda qolǵa alynǵan. Joba boıynsha osy oqý jylynda memlekettik bilim berý tapsyrysy menshik nysanyna qaramastan 21 kolledjde 4 652 orynǵa ornalastyryldy, onyń ishinde «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasy boıynsha – 1 050 oryn. Jobaǵa oqý oryndaryna túspegen 9-11 synyp túlekteri, jumys izdep júrgen tulǵalar, az qamtylǵan otbasylardyń jáne kópbalaly otbasylardyń balalary, sondaı-aq ózge de sanattaǵy azamattar kiredi», dedi Nur-Sultan qalasy Bilim basqarmasynyń basshysy.
«Eńbek» memlekettik baǵdarlamasy boıynsha oqıtyn stýdentterge ystyq tamaqpen qamtamasyz etý, shákirtaqy jáne jylyna eki rettik tegin jolaqy, ıaǵnı qysqy jáne jazǵy kanıkýldar kezeńinde qalaaralyq temirjol jáne avtomobıl kóliginde jol júrý quny sııaqty áleýmettik kómek kórsetiletinin atap ótý mańyzdy.
Taǵy bir mańyzdy is-sharanyń biri – WorldSkills qozǵalysynyń damýyna erekshe kóńil bólý. Atalǵan chempıonatqa 2015 jyly 5 quzyrettilik boıynsha 6 stýdent qatysqan bolsa, al 2020 jyly 37 quzyrettilik boıynsha 167 qatysýshy bolǵan.
«2019 jyly ulttyq chempıonatta komandalyq esep boıynsha 8-oryn aldyq, endi aldymyzǵa kóshbasshylardyń alǵashqy úshtiginiń qataryna kirýge mindetter qoıyp otyrmyz. Osyǵan baılanysty kásibı bilim berý sapasyn arttyrý boıynsha tájirıbe almasýǵa jáne WSK qozǵalysyn damytýǵa baǵyttalǵan. WSK qatysýshylary men sarapshylaryn daıarlaýda birlese jumys jasaý maqsatynda Qazan qalasyna kolledj basshylarynan quralǵan top jiberildi. Mamandardy daıarlaý sapasyn jaqsartý úshin qala kolledjderi Tatarstan, Reseı, Belarýs, Ýkraına, Italııa, Fransııa, Chehııa, Ulybrıtanııa, Koreıa, Túrkııa, Germanııa jáne taǵy basqa elderdiń tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý uıymdarymen yntymaqtasa otyryp, Worldskills halyqaralyq standarttaryn engizýde. Bıyl demonstrasııalyq emtıhandar alǵash ret ótkizildi. Emtıhan tapsyrmalary bilim alýshylardyń kásibı deńgeıin rastaıtyn WorldSkills chempıonatynyń tapsyrmalaryna uqsas», dedi Bilim basqarmasynyń basshysy.
«Jas maman» jobasy jańǵyrtýdy kózdeıdi
Qazirgi ýaqytta kolledjderdi neǵurlym suranysqa ıe 100 kásip boıynsha jańǵyrtý jáne bilikti mamandar daıarlaýdyń halyqaralyq tájirıbesin engizý maqsatynda «Jas maman» respýblıkalyq jobasy iske asyrylýda. Maqsatqa qol jetkizý úshin sheteldik áriptestermen birlesip, bilim berý baǵdarlamalary, onyń ishinde halyqaralyq salalyq standarttar men WorldSkills standarttaryn eskere otyryp jańartylady.
Osy joba aıasynda polıtehnıkalyq kolledj, qoǵamdyq tamaqtaný jáne servıs kolledji, sondaı-aq kásiptik-tehnıkalyq kolledjdi jańa formattaǵy sheberhanalarmen jáne zerthanalarmen jabdyqtaý júrgizilip jatyr. Respýblıkalyq bıýdjetten 969,9 mln teńge bólindi, jergilikti bıýdjetten jabdyqtardy satyp alýǵa 5% (48,5 mln teńge) kóleminde qosa qarjylandyrý jasaldy. Búginde 79 oqytýshy men óndiristik oqytý sheberleri jańa jabdyqtar boıynsha oqýdan ótip, sertıfıkattar aldy. Nátıjesinde atalǵan kolledjderdiń bazasynda halyqaralyq standarttarǵa sáıkes zamanaýı qondyrǵylarmen, jabdyqtarmen quzyrettilik ortalyqtary quryldy. Olar óz stýdentterin ǵana emes, IT, servıs jáne qyzmet kórsetý, turǵyn úı-turmystyq jáne kommýnaldyq sharýashylyq baǵyttary boıynsha bilim beretin basqa kolledjderdiń stýdentterin, óndiristik oqytý sheberlerin daıarlaýǵa beıimdelgen alań bolady.
«Jas maman» baǵdarlamasyn iske asyrý eńbek naryǵy úshin bilikti kadrlardy daıarlaý prosesine jańa serpin beredi. Tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý uıymdarynda oqý prosesi qashyqtan júrgiziledi. Osyǵan baılanysty qajetti ádistemelik usynymdar ázirlendi. Internet resýrstarda jalpy bilim beretin pánder boıynsha 7 014 beınesabaq, arnaıy pánder boıynsha 6 177 beınesabaq, 19 415 ádistemelik usynymdar, 40 763-ten asa tájirıbelik tapsyrmalar júkteldi. 1 000-nan asa pedagog IT quzyrettilik boıynsha biliktilikti arttyrý kýrstarynan ótti.
Bilim berýdi jańǵyrtý ortalyǵy kolledj pedagogteriniń oqý prosesin jetildirý maqsatynda apta saıyn, ár beısenbide vebınarlar men keńester ótkizedi. Búgingi tańda qalanyń barlyq kolledjinde dırektordyń vırtýaldy qabyldaý bólmesi jáne oqytýshylarǵa, stýdentterge jáne ata-analarǵa onlaın-keńes berý shtaby quryldy. Kolledjderdiń 100%-y Platonus, Google Classroom, Edu page, sonymen birge Moodle, Sova aqparattyq bilim resýrstarynda jumys isteýde. Sanıtarlyq normalardy saqtaý boıynsha kolledjder men jataqhanalarda sanıtaızerler, tonnelder ornatylǵan. Búginde dezınfeksııalyq quraldardyń qory jetkilikti.
Kompıýterleri joq oqytýshylar men stýdentter kolledjder tarapynan ýaqytsha paıdalanýǵa berilgen kompıýterlermen qamtamasyz etilgen. Basqa qaladan kelgen stýdentter kolledj jataqhanalary men hostelderge ornalastyryldy, onda olarǵa oqý úshin qolaıly jaǵdaılar jasalǵan.
