О́ńir basshysy aldymen oblystyń áleýmettik-ekonomıkalyq kórsetkishterine toqtaldy. Bıyl álemdi sharpyǵan pandemııa qalypty tirshilikke ózgeris engizgeni anyq. Degenmen der kezinde qabyldanǵan sheshimder arqasynda negizgi basymdyqqa ıe salalardaǵy kórsetkishterdiń tómendeýine jol berilgen joq. О́ńdeý ónerkásibinde ónim óndirý osy jyldyń 9 aıynda 3,5%-ǵa kóterilse, aýyl sharýashylyǵy salasynda bul kórsetkish 3,1%-ǵa artqan. Jumys istep turǵan shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń sany 5,4%-ǵa ulǵaıdy.
Jyl basynan beri oblysta 485 myń sharshy metrden asa turǵyn úı paıdalanýǵa berilipti. Bul ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 0,4%-ǵa kóp. Kórsetkishter arasynda ınvestısııa kóleminiń biraz tómendegeni baıqalady. Munyń mynadaı sebepteri bar: byltyr birneshe iri jobalardy iske asyrý aıaqtaldy, olardyń úlesine jyldyq ınvestısııalar kóleminiń shamamen 30%-y tıesili boldy. Bıyl shekteýlerge baılanysty jalpy ekonomıkaǵa ınvestısııa kólemi qysqardy, bul ásirese qurylys jumystarynyń kólemine qatty áser etip otyr.
– Ken oryndarynyń sarqylýyna baılanysty munaı óndirý kólemi jyl saıyn tómendep keledi, bul ónerkásiptegi ónim óndirisiniń kórsetkishine áser etýde. Toǵyz aıda 750 myń tonnadan asa ónimdi kem óndirdik, jer qoınaýyn paıdalanýshylar boljamynsha jyl sońyna deıin bul kólem 1 mln tonnadan asady. Osy sebepti de Shý-Sarysý shógindi basseıniniń jer qoınaýyn zertteý boıynsha jumysty bastadyq, – dedi G.Ábdiqalyqova.
Shıkizatqa táýeldi bolmaýdyń basty amaly – óńir ekonomıkasyn ártaraptandyrý. Osy baǵytta ındýstrııalandyrý baǵdarlamasynyń úshinshi besjyldyǵy aıasynda quny 554 mlrd teńge bolatyn 26 joba boıynsha jumys bastalyp ketti. Aral aýdanynda taýarly balyqty tereń óńdeıtin seh paıdalanýǵa berildi. Jyl sońyna deıin taǵy osyndaı bir zaýyt pen ken baıytý kombınatyn iske qosý josparlanýda. Jalpy baǵdarlamanyń úshinshi besjyldyǵy aıasyndaǵy bastamalar tolyq júzege asqanda jańadan 7 myńǵa jýyq jumys orny qurylady.
Keler jyly 7 joba jumysyn bastaıdy. Onyń ishinde qurylysy uzaq jyldarǵa sozylǵan shyny zaýyty bar. Gúlshara Naýshaqyzy osy zaýyt aınalasynda 8 ilespe óndiris ornyn qurý máselesi pysyqtalyp otyrǵanyn atap ótti. Qazirdiń ózinde onyń úsheýiniń jobasy belgilenip, qujattary ázirlenýde.
Aýylsharýashylyq salasy – óńir ekonomıkasynyń negizgi tiregi. Bul baǵytta da kóńil toǵaıtatyn bastama kóp. Sońǵy 5 jylda jalpy óńirlik ónimdegi agrosektordyń úlesi 4%-ǵa deıin óskeni baıqalady. Bul ınvestısııalardyń ósimi men jańa tehnologııalardyń engizilýine baılanysty bolyp otyr. Mysaly, ótken jyly agroónerkásiptik keshenniń negizgi kapıtalyna 6,7 mlrd teńge ınvestısııalansa, bıylǵy 9 aıda kórsetkish 8 mlrd teńgeden asty. Bul rette aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń eksporty shamamen 12%-ǵa óskeni de sala mamandarynyń erteńgi kúnge degen senimin nyqtap otyr.
– Bıyl Reseıge muzdatylǵan kókónis pen jańa pisken qyzanaq jetkizýdi bastadyq, Germanııaǵa 420 tonna qamys jiberildi. Jalpy, osy jyly álemniń 17 eline aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń 11 túri eksporttaldy. Kúrishshiler 550 myń tonnadan asa ónim jınap, kezekti ret joǵary nátıjege qol jetkizdi, – dedi oblys ákimi.
Osy jyly aımaq dıqandary sý tapshylyǵynyń zardabyn jyldaǵydan qattyraq sezingeni ras. Jyl saıyn darııa deńgeıine alańdap otyratyn eginshiniń alańyn azaıtý úshin óńirde jalpy kólemi 2,3 mlrd tekshe metr sý jınaıtyn 6 qoıma salý josparlanyp otyr. О́ńirde sý tapshylyǵyna qarsy budan da basqa qanatqaqty jobalar bar. Mysaly, bıyl Jańaqorǵan aýdanynda kúzdik bıdaı sebilgen 80 gektar jerge akvagel qoldanyldy. Jańa tehnologııa jetistigi arqyly gektarynan orta eseppen 18 sentnerden ónim jınaldy.
О́ńirde tórt túliktiń ósimi jyldan-jylǵa artyp keledi. Endigi mindet – jaıylymdyq alqaptar aıasyn keńeıtý. Osy maqsatta 452 sý kózin jóndeý oılastyrylyp otyr. Munan bólek mal sharýashylyǵy ónimderin óndirý men qaıta óńdeý baǵytynda quny 10 mlrd teńgeden asa 33 joba júzege asyrylýda.
Kishi Aral kemerine tolǵannan keıin aımaqta balyq sharýashylyǵy jandana tústi. Bıyl osyǵan baılanysty salany damytýdyń 2030 jylǵa deıingi óńirlik baǵdarlamasy jasaldy, ony iske asyrýǵa 28 mlrd teńgeden asa qarjy bólinedi. Bul taýarlyq balyq kólemin 34 esege, al balyq ónimderiniń eksportyn eki eseden asa ulǵaıtýǵa múmkindik beredi.
Jumyssyzdyqty boldyrmaý da – mańyzdy mindetterdiń biri. Jyl basynan beri oblysta 19 myńǵa jýyq jańa jumys orny qurylypty, onyń 14 myńy – turaqty. О́ńirdiń bıznes áleýetin arttyrý úshin 2023 jylǵa deıingi ekonomıkalyq damý kartasy ázirlendi, onyń sheńberinde jalpy somasy 270 mlrd teńgege 265 jobany iske asyrý josparlanyp otyr. Bul 4 600-den asa turaqty jumys oryndaryn qurýǵa múmkindik beredi.
Gúlshara Naýshaqyzy turaqty tabys pen halyqtyń ómir súrý sapasyn jaqsartý óńirdegi eń mańyzdy basymdyqtar ekenin atap ótti. Bıyl oblysta 1 946 páterlik 98 kóppáterli turǵyn úı salynýda, onyń 969 páterlik 74-i jyl sońyna deıin paıdalanýǵa beriledi.
Indettiń ekinshi tolqynyna daıyndyq kúsheıtildi. Qajettiligine qaraı 21 ınfeksııalyq stasıonarda 3 200 tósektik oryn daıyndaýǵa múmkindik bar. Úı jaǵdaıynda ambýlatorııalyq qyzmet kórsetetin 138 medısınalyq mobıldi top jáne sanıtarlyq talaptardyń saqtalýyn baqylaıtyn 24 monıtorıngtik top jumys isteıdi. 3 600 medısına qyzmetkerinen kadrlyq rezerv qalyptastyryldy.
– Indetpen kúresý úshin ókpeni jasandy jeldetý apparatyn 244-ke jetkizdik. 9 PTR, 60 rentgen apparaty, 682 ottegi konsentratory bar. Sonymen birge dári-dármektiń eki aılyq qoryn jasaqtadyq. Turaqtandyrý qory arqyly dárilik zattardy alýǵa 488 mln teńge bólindi. 200 tósektik jańa modýldik ınfeksııalyq aýrýhananyń qurylysy aıaqtalady, kópbeıindi oblystyq aýrýhana janynan ottegi stansasy salynǵan. Dál osyndaı stansa qurylysy Qazaly aýdanaralyq aýrýhanasynda da aıaqtalýda, – dedi oblys ákimi.
Habarlamadan keıin oblys ákimine jýrnalıster saýal qoıdy. BAQ ókilderi tarapynan oblys óndirisin ártaraptandyrý, dárigerler tapshylyǵyn boldyrmaý, gaz baǵasy, jeke úıler qurylysy úshin jer telimin berý, oblys ortalyǵyndaǵy áýejaı ǵımaratyn jańǵyrtý jaıly qoıylǵan suraqtarǵa óńir basshysy jan-jaqty jaýap berdi.
Qyzylorda
