Agroónerkásip keshenin damytýǵa arnalǵan qujattar
Depýtattar bastamashy bolǵan «Astyq týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń zańyna tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy tabıǵı jáne tehnogendik sıpattaǵy tótenshe jaǵdaılar týyndaǵan, tótenshe jaǵdaı engizilgen kezde eldi azyq-túlik astyǵymen kepildi túrde qamtamasyz etý, sondaı-aq «Azyq-túlik kelisimshart korporasııasy» ulttyq kompanııasy» AQ-nyń mártebesi men rólin zańnamalyq turǵydan aıqyndaý maqsatynda ázirlendi.
Qujatqa engiziletin túzetýlerde astyqtyń turaqty jumys isteıtin rezerv qoryn qalyptastyrý arqyly eldiń azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý deńgeıin arttyrý, sonyń nátıjesi retinde ishki astyq naryǵyn turaqtandyrýǵa múmkindik berý qarastyrylǵan. Zań jobasy jóninde baıandama jasaǵan Májilis depýtaty Sergeı Zvolskııdiń aıtýynsha, astyqtyń rezerv qoryn saqtaýǵa respýblıkalyq bıýdjetten shamamen 2,4 mlrd teńge mólsherinde qarajat kerek.
Budan basqa, zań jobasynda usynylyp otyrǵan jańalyqtar mal sharýashylyǵy men qus sharýashylyǵy salalaryna arnalǵan jem-shóp bazasyn damytýǵa, sondaı-aq tuqymdyq jáne jemdik qorlardy qalyptastyrý arqyly joǵary sapaly tuqymdar óndirisiniń kólemin ulǵaıtýǵa baǵyttalǵan. Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın jıyn barysynda sóz sóılep, «Astyq týraly» zań jobasynyń mańyzy týraly aıtyp berdi.
– Sońǵy kezde pandemııaǵa baılanysty kóptegen memleketter shekteý rejimderin engizdi. Saýda-ekonomıkalyq baılanystar azaıdy. Bul jaǵdaı, árıne azyq-túlik máselesine de áser etedi. Al astyq máselesi – birinshi kezektegi áleýmettik másele. Sondyqtan osy zań jobasynda qaralǵan astyq qorlaryn saqtaýdy memlekettik qamtamasyz etý, osy saladaǵy operatordyń mártebesin anyqtaý týraly normalar óte mańyzdy, búgin óte kerek, – dedi N.Nyǵmatýlın.
Sonymen qatar otyrysta depýtattar veterınarııa máseleleri boıynsha zań jobasyn birinshi oqylymda maquldady. Májilis depýtaty Roman Kımniń aıtýynsha, zań jobasymen eki zańnamalyq aktige – «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy kedendik retteý týraly» kodekske jáne «Veterınarııa týraly» zańǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizilip otyr.
Zań jobasy arqyly veterınarlyq pasportty elektrondy formatta berý boıynsha memlekettik qyzmet kórsetý múmkindigi iske asyrylady. Kórsetiletin qyzmetti avtomattandyrý buryn qaǵaz formatta daıyndaýǵa jiberiletin bıýdjet qarajatyn únemdeýge múmkindik beredi, adamı faktordyń áserin joıady, osy qujatty berýdi jeńildetedi jáne alýdy tezdetedi.
Sonymen qatar sybaılas jemqorlyq quqyq buzýshylyq jasaýdyń alǵysharttaryn barynsha azaıtý maqsatynda zań jobasynda memlekettik veterınarlyq-sanıtarlyq ınspektorlarǵa memlekettik veterınarlyq-sanıtarlyq baqylaý jáne qadaǵalaý júrgizý kezinde foto jáne beınetúsirilimdi júzege asyrýǵa, sondaı-aq tehnıkalyq quraldardy (jabdyqtardy, aspaptardy, ólsheý quraldaryn, qurylǵylar men quraldardy) paıdalanýǵa quqyq berý usynylýda. Budan basqa, keden zańnamasyna ózgerister kózdelip otyr.
Soǵan sáıkes Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń kedendik shekarasynda memlekettik baqylaý men qadaǵalaýdy júzege asyratyn keden organdary men memlekettik veterınarlyq-sanıtarlyq ınspektorlar men ósimdikter karantıni jónindegi memlekettik ınspektorlardyń ózara is-qımyl jasaý tártibi qarjy jáne aýyl sharýashylyǵy salalary mınıstrleriniń birlesken aktisi arqyly aıqyndalady.
Agroónerkásibin damytýǵa baǵyttalǵan zań jobalarynyń qatarynda «Maqta salasyn damytý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy zańynyń kúshi joıyldy dep taný jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ózgerister engizý týraly» zań jobasy birinshi oqylymda maquldandy.
Zań qoldanysta bolǵan 13 jyl ishinde maqta qolhatyn maqta óńdeý uıymdary birde-bir ret bermegen ári bankter kepildik qamtamasyz etý retinde birde-bir ret qabyldamaǵan. Osy sebepten zańnamada kózdelgen maqta qolhattaryn qamtamasyz etý jónindegi júıe salanyń sýbektileri arasyndaǵy kedergi keltirip otyr. Al bul óz kezeginde saladan ınvestısııalar men aqsha qarajatynyń ketýine jáne onyń barlyq negizgi kórsetkishteriniń tómendeýine alyp keledi.
Salanyń toqyraýyn týǵyzatyn problemalar maqta ósirýshilerdiń, ýákiletti memlekettik organdardyń, jergilikti memlekettik organdardyń ókilderi men Parlament depýtattarynyń qatysýymen ártúrli dıalog alańdarynda birneshe ret talqylandy. Barlyq derlik múddeli taraptar salanyń tartymdy bolmaýy onyń shamadan tys ári tıimsiz rettelýinen týyndap otyr degen pikirge toqtady.
Osyǵan baılanysty, saladaǵy problemalardy zańnamalyq turǵydan sheshý maqsatynda Parlament depýtattary osy zań jobasyn ázirledi. Onda bir mezgilde qoldanystaǵy zańnamanyń normalaryna tıisti ózgerister engize otyryp, salalyq zańnyń kúshin joıý arqyly maqta qolhattary júıesin qaıta retteý usynylady. Sonymen qatar maqta qolhattaryn shyǵara otyryp, qoıma qyzmeti boıynsha qyzmetter kórsetý jónindegi maqta óńdeý uıymdarynyń qyzmetin lısenzııalaý alyp tastalady.
Indetpen kúresýge qajet qarajat
Budan bólek, jalpy otyrysta depýtattar birqatar ratıfıkasııalyq zań jobalaryn maquldady. Olar – Qazaqstan men Azııa Damý banki arasyndaǵy Qaryz týraly kelisimder (COVID-19-ǵa qarsy kúres jónindegi belsendi sharalar men shyǵystardy qoldaý baǵdarlamasy). Atalǵan qujat jóninde baıandama jasaǵan Qarjy mınıstri Erulan Jamaýbaevtyń aıtýynsha, Prezıdenttiń 2020 jylǵy 13 tamyzdaǵy Jarlyǵyna sáıkes, Azııa Damý bankinen 908 mln 596 myń eýro qaryz alynady.
– Qaryz 2021 jylǵa arnalǵan bıýdjet tapshylyǵyn qarjylandyrýǵa baǵyttalady. Bul Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń Covid-19 pandemııasynyń saldarymen kúres jáne ekonomıkany qalpyna keltirý jónindegi sharalaryn qoldaýǵa múmkindik beredi.
О́teý merzimine qatysty qaryz eki bólikke bólingen. Qaryzdyń bir bóligi – 454 mln 298 myń eýro, ıaǵnı jartysy 3 jyldyq jeńildik kezeńdi qosa alǵanda, 10 jyl merzimge beriledi. Qalǵan 454 mln 298 myń eýro somasyndaǵy ekinshi jartysy 3 jyldyq jeńildik kezeńdi qosa alǵanda, 5 jyl merzimge beriledi, – dedi E.Jamaýbaev.
Vedomstvo basshynyń sózine súıensek, qaryzdy óteý respýblıkalyq bıýdjet qarajaty esebinen júzege asyrylmaq. Kórsetilgen qarajatty tartý bıýdjettiń bekitilgen tapshylyǵy jaǵdaıynda asa qajet.
Jalpy otyrysta «Qazaqstan Respýblıkasy men Azııa Infraqurylymdyq Investısııalar Banki arasyndaǵy Qaryz týraly kelisimdi (COVID-19-ǵa qarsy kúres jónindegi belsendi is-sharalar men shyǵystardy qoldaý baǵdarlamasy) ratıfıkasııalaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy zańynyń jobasy talqylandy.
Qarjy mınıstri E.Jamaýbaevtyń sózine qaraǵanda, Prezıdenttiń 2020 jylǵy 13 tamyzdaǵy Jarlyǵyna sáıkes, Qazaqstan Respýblıkasy men Azııa Infraqurylymdyq Investısııalar Banki arasyndaǵy Qaryz týraly kelisimge qol qoıylǵan. Onyń somasy 661 mln 800 myń eýrony quraıdy.
– Qaryz 2021 jylǵa arnalǵan bıýdjet tapshylyǵyn qarjylandyrýǵa baǵyttalady. Iаǵnı Covid-19 pandemııasynyń saldaryna qarsy kúres jáne ekonomıkany qalpyna keltirý boıynsha Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń is-sharalaryn qoldaýǵa múmkindik beredi. Qaryz 3 jyldyq jeńildikti kezeńdi qosa alǵanda, 10 jyl óteý merzimine beriledi. Syıaqy mólsherlemesi ‒ Eýrıbor+0,50%.
Kelisimde belgilengen qarjylyq sharttarǵa sáıkes qaryzǵa qyzmet kórsetýdi jáne ony óteýdi respýblıkalyq bıýdjet qarajaty esebinen júzege asyrylady. Kórsetilgen qarajatty tartý bıýdjettiń bekitilgen tapshylyǵy jaǵdaıynda óte mańyzdy. Bul qarajat Azııa Infraqurylymdyq Investısııalar Bankiniń pandemııaǵa qarsy kúres jónindegi arnaıy baǵdarlamasy sheńberinde Qazaqstan Respýblıkasy úshin 2020 jylǵa rezervtelgen, – dedi E.Jamaýbaev.
Sondaı-aq ratıfıkasııalanǵan qujattar qatarynda Erkin saýda aımaǵyn qurý týraly kelisimge qatysýshy memleketterdiń arasynda tasymaldanatyn taýarlardy kedendik resimdeýdiń jáne kedendik baqylaýdyń tártibi týraly kelisimge ózgerister engizý týraly hattama bar.
Atalǵan qujat jóninde de Qarjy mınıstri Erulan Jamaýbaev baıandama jasady. Vedomstvo basshysynyń aıtýynsha, zań jobasyn ratıfıkasııalaý taýarlardy kedendik resimdeý jáne kedendik baqylaý tártibine tujyrymdamalyq ózgerister engizýdi kózdemeıdi. Hattama TMD-ǵa qatysýshy memleketter arasynda yntymaqtastyqty keńeıtýge jáne tereńdetýge, yqpaldasýǵa jáne ózara kómek kórsetýge baǵyttalǵan.
– Hattamaǵa 2019 jylǵy 31 mamyrda Ashhabad qalasynda Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna qatysýshy memleketterdiń premer-mınıstrleri qol qoıdy. 2011 jylǵy 18 qazanda Sankt-Peterbýrgte Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna qatysýshy memleketterdiń jańa Erkin saýda aımaǵy týraly shartqa qol qoıylǵannan keıin zań jobasyn ázirleý qajettigi týyndady. Onyń kúshine enýine baılanysty birqatar halyqaralyq sharttar, onyń ishinde 1994 jylǵy 15 sáýirdegi Erkin saýda aımaǵyn qurý týraly kelisim toqtatyldy. Sondyqtan joǵaryda kórsetilgen Shartqa sáıkes keltirý maqsatynda Qatysýshy memleketterdiń arasynda tasymaldanatyn taýarlardy kedendik resimdeýdiń jáne kedendik baqylaýdyń tártibi týraly kelisimniń kirispesine ózgeris engiziledi.
Ekinshiden, joǵaryda kórsetilgen Shartqa sáıkes keltirý jáne biryńǵaı «Táýelsiz Memleketter Dostastyǵynda taýarlardyń shyǵarylǵan elin aıqyndaý erejesin» belgileý maqsatynda Kelisimniń 2-baby 2009 jylǵy 20 qarashadaǵy ataýy osyndaı Erejege siltememen tolyqtyryldy.
Úshinshiden, Kelisimniń 6-baby jańa redaksııada jazyldy. Onyń máni – qajet bolǵan jaǵdaıda Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna qatysýshy memleket ótkizý pýnktterinde birlesken kedendik baqylaýdy jáne kedendik operasııalardy júzege asyrý úshin jaǵdaı jasap beredi. Bul taýarlardyń ótýin jedeldetýge múmkindik beredi jáne keden organdardyń baqylaý ýaqytyn qysqartady, – dedi mınıstr.
Senat engizgen túzetý qabyldandy
Jalpy otyrysta Májilis ekinshi oqylymda «Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti týraly» jáne Memleket basshysynyń Joldaýynda jekelegen erejelerin iske asyrý máselesine qatysty zań jobalaryn maquldady.
Osy qujattar týraly baıandama jasaǵan depýtat Snejanna Imashevanyń aıtýynsha, zań jobasy Memleket basshysynyń 2020 jylǵy 1 qyrkúıektegi «Jańa jaǵdaıdaǵy Qazaqstan: is-qımyl kezeńi» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynyń jekelegen erejelerin iske asyrýǵa baǵyttalǵan.
– Zań jobasynda laýazymdary qysqartylatyn jaýapty hatshylardyń mindetterin apparat basshylaryna júkteý; bas bostandyǵynan aıyrý merzimderin ulǵaıtýdy, jazany óteý rejimin kúsheıtýdi, zańda kózdelgennen anaǵurlym jeńil jazany qoldaný quqyǵyn, sondaı-aq jazany óteý kezeńinde ony jeńildetý quqyǵyn alyp tastaýdy jáne basqalaryn qosa alǵanda, kámeletke tolmaǵandarǵa qatysty seksýaldyq sıpattaǵy qylmystar úshin jazany qatańdatý; kvazımemlekettik sektor qyzmetkerlerinde qos azamattyq anyqtalǵan kezde olarǵa qatysty shara qoldaný; suıytylǵan munaı gazy saýdasyn elektrondy saýda alańdaryna kóshirý merzimderin uzartý usynylady. Zań jobasyn talqylaý kezinde depýtattar quqyqtyq kollızııalardy bolǵyzbaýǵa baǵyttalǵan birqatar ózgerister men tolyqtyrýlar engizdi. Sonymen qatar zań jobasynyń normalaryn bir-birine jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes keltirý maqsatynda zań jobasynyń búkil mátini boıynsha redaksııalyq, naqtylaýshy sıpattaǵy túzetýler engizildi, – dedi S.Imasheva.
Depýtattyń sózine súıensek, Májilis komıtetteri zań jobasy boıynsha oń qorytyndylaryn bergen. Osylardy eskere kele, S.Imasheva zań jobasyn ekinshi oqylymda maquldap, ony Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń qaraýyna jiberýdi usyndy.
Sondaı-aq depýtattar Jyljymaıtyn múlikke quqyqtardy jáne zańdy tulǵalardy memlekettik tirkeý jáne Ekonomıkalyq ósýdi qalpyna keltirý men Ortalyq jáne jergilikti memlekettik organdar arasynda aýyzsýmen jabdyqtaýdy sýbsıdııalaý jónindegi ókilettikterdiń arajigin ajyratý máselelerine qatysty zań jobalaryn ekinshi oqylymda maquldady. Sonymen qatar Qylmystyq jáne Qylmystyq-prosestik kodeksterine qylmystyq proseste azamattardyń quqyqtaryn qorǵaýdy kúsheıtý jáne Kedendik retteý týraly zań jobalary da ekinshi oqylymda maquldandy.
Májilistiń jalpy otyrysynda depýtattar Salyq kodeksi men «2021 – 2023 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly» zań jobasyna Senat engizgen ózgerister men tolyqtyrýlardy qarady.
Osy qujatqa qatysty baıandama jasaǵan Májilis depýtaty Tatıana Iаkovleva Senat zań jobasyna 39 túzetý engizgenin atap ótti. Túzetýler zań jobasynyń mátinine engiziletin ózgerister men tolyqtyrýlarǵa (3 túzetý) jáne respýblıkalyq bıýdjettiń shyǵys bóligine engizilgen ózgeristerge (36 túzetý) baılanysty. Májilis depýtattary atalǵan tolyqtyrýlardy qoldady.
– Senat engizgen túzetýler 2021 – 2023 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjettiń negizgi parametrlerin ózgertpeıdi. Joǵaryda aıtylǵandardy eskere otyryp, Qarjy jáne bıýdjet komıteti «2021 – 2023 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly» zań jobasyna Parlament Senaty engizgen ózgeristermen jáne tolyqtyrýlarmen kelisýdi usynady, – dedi T. Iаkovleva.
Sondaı-aq Palata «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine balanyń quqyqtaryn qorǵaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasymen jumysty jalǵastyrý jóninde beıindi komıtettiń usynysymen kelisti.
Jalpy otyrysta Májilis «О́lim jazasynyń kúshin joıýǵa baǵyttalǵan Azamattyq jáne saıası quqyqtar týraly halyqaralyq paktige ekinshi Fakýltatıvtik hattamany ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy boıynsha qorytyndy ázirleý úshin Palatanyń Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetine jańa ratıfıkasııalyq zań jobasy boıynsha qorytyndy daıyndaý merzimin taǵaıyndady.
– О́lim jazasynyń kúshin joıýǵa baǵyttalǵan Azamattyq jáne saıası quqyqtar týraly halyqaralyq paktiniń ekinshi Fakýltatıvtik hattamasyna Qazaqstan Respýblıkasynyń eskertpesimen 2020 jylǵy 23 qyrkúıekte Nıý-Iork qalasynda qol qoıylǵan. Hattama elimizde ólim jazasyn joıý jónindegi halyqaralyq mindettemelerdi qabyldaýyna baǵyttalǵan. Májilistiń Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıteti zań jobasy boıynsha 2021 jyldyń 23 maýsymǵa deıingi merzimde qorytyndy ázirleýge daıyn, – dedi osy másele jóninde baıandama jasaǵan depýtat Muhtar Erman.
Otyrys sońynda Májilis depýtattary memlekettik organdar basshylaryna óz saýaldaryn joldady.