ÚMITTI ÚZBEGEN “EKOMED” KО́MEGIMEN DÚNIEGE KELGEN BALALARDYŃ ALDY BÚGINDE 15-KE KELDI

Astanadaǵy “RIXOS Prezident Hotel-Astana” qona­qúıinde “Qazaqstanda deneden tys uryqtandyrý baǵdar­lamasynyń 15 jyldyǵy” atty III halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa bolyp ótti. Oǵan elimizdiń adam urpaǵyn órbitý ınstıtýtynyń jetekshi mamandary men Prezıdent janyn­daǵy Áıelder isteri jáne otbasy­lyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııa­nyń tóraıymy, Eńbek jáne halyq­ty áleýmettik qorǵaý mınıstri G.Ábdiqalyqova, Ulttyq aký­sher-gınekolog­tar assosıasııasynyń tóraıymy N.Kaıýpo­va, dúnıejúzilik reprodýktıvti medısına assosıa­sııa­synyń prezıdenti S.Antınorı qatysty. Elimizde jasandy uryqtan­dyrý ádisi paıda bolǵaly beri sońǵy 15 jylda 5 myńnan astam bala dúnıe esigin ashypty. Jańa ádis boıynsha ótkizilgen 20 myńnan astam operasııa nátı­jesi týraly deneden tys uryq­tandyratyn alǵashqy zerthana­nyń negizin qalaýshy, “Ekomed” emhanasynyń basshysy Sal­tanat Baıqoshqarova áńgimelep berdi. “15 jyl buryn Qazaqstanda osyndaı jalǵyz zerthana bolsa, búginde onyń sany 8-ge jetti. Osy ýaqyt aralyǵynda ǵylym bir orynda turyp qalmaı alǵa jyljyp, mamandardyń kómegi­men 5 myń sábı dúnıe esigin ashty” – dedi ol. Dárigerdiń aıtýynsha, arnaıy jabdyqtar­dyń kómegimen jasandy uryq­tandyrylǵan embrıon­nyń den­saý­lyǵyn ony áıel jatyryna engizbeı turyp kórýge bolady eken. Sonymen qatar, bolashaq urpaqtyń boıyn­da genetıkalyq aýrýlardyń bar-joǵyn anyq­taýǵa, aldyn alýǵa múm­kindikter de bar kórinedi. Elimizde jasan­dy uryqtandyrý ádisiniń quny álemniń ózge elderimen, Reseı­men salystyr­ǵanda 4 esege arzan. Mysaly, deneden tys uryqtandyrýdyń (DTU) quny 150-190 myń teńgeniń aınala­synda turady. Oǵan qosa quny 100 myń men 200 myń arasynda bolatyn garmonaldy dári-dármekter taǵy bar. Bul bir jolǵy qabyldaıtyn em. “Buny barlyq azamattardyń qaltasy kótere bermeıdi. Múmkindikteri joq, – deıdi S. Baıqoshqarova. – Degenmen,  Memleket tarapynan qoldaý bolyp jatqan jaǵdaıda bul baǵany áli de tómendetýge bolady”. Jasandy uryqtandyrý ádisi álemniń kóptegen elderinde qoldanylady. Al elimizde paıda bolǵan 15 jyldyń nátıjesin salys­tyryp qarasaq, ádis tıimdi­ligi 25 paıyz. Saltanat Baıqosh­qarovanyń aıtýynsha, bul ádiske qazaqstandyq júginý­shiler sany jyl sanap artyp keledi eken. Adam­dar jyldan-jylǵa tabıǵat­tan alshaqtap barady. Sonyń nátıjesinde tek áıel adamdardyń ǵana emes, er­kek­terdiń de densaý­lyǵy nashar­lap barady. Mysaly, aýyldyq jerlerde bedeý­likpen aýyratyn jandar kóp kele bermeıdi. Oǵan qosa emge júgine­tin árbir áıelge jasalatyn alǵash­qy em-domnyń nátıjeli aıaqtalýy 20-40 paıyz arasynda. Bul áıel­diń jasyna da baıla­nysty bola­dy. Áıeldiń jasy qan­shalyqty úlken bolsa, múmkindik sonsha­lyq­ty az bolmaq. Sondyq­tan alǵashqy em sátsiz aıaqtalsa, 3-4 ret qaıtalaýǵa týra keledi eken. Qazaqstanda DTU zerthana­sy­nyń negizin salýshy Saltanat Baıqoshqarovanyń eńbegi osy konferensııa barysynda aıqyn baıqaldy. Sol jerde júgirip júrgen kishkentaı balalar, úshem­der men qoldy-aıaqqa tur­maı typyrlaǵan sábılerdi kórgende dáriger eńbeginiń zaıa ketpeı, oǵan qosa shańyraqtarǵa sábıdiń shat kúlkisin syılap, úmit otyn jaqqan aq halatty abzal jandarǵa aıtar alǵys mol. Venera TÚGELBAI.