Eske salaıyq, qujat boıynsha jumys 2014 jyldan bastap júrgizilip keledi, al kelisimge 2019 jyldyń 20 jeltoqsanynda EAEO elderiniń basshylary qol qoıdy. Ol ratıfıkasııalaý rásimi aıaqtalǵannan keıin kúshine enedi dep kútilip otyr. EEK bul osy jyldyń sońyna deıin bolady dep úmittenedi.
EAEO sheńberinde biraz jyldardan beri talqylanyp kele jatqan kelisim jobasy eńbek mıgranttary kem degende bir jyl jumys istegen elderden zeınetaqy alatyndyǵyn kózdeıdi. Buryn bul másele rettelmeı, qazaqstandyqtardyń EAEO-nyń basqa memleketterindegi jumys isteý merzimi olardyń zeınetaqy tólemderin esepteý kezinde is júzinde eskerilmegeı kelgen bolatyn.
Qazaqstanda kelisim zeınetaqy tólemderine qatysty:
zeınetkerlik jasqa jetkende;
- birinshi jáne ekinshi toptaǵy múgedektikti anyqtaǵan kezde, eger múgedektik belgisiz merzimge belgilense;
- muragerlerge birjolǵy tólem.
Qazaqstanda BJZQ-dan zeınetaqy tólemderi júzege asyrylady.
Qazaqstanda senatorlar EAEO elderindegi zeınetaqymen qamsyzdandyrý týraly kelisimdi maquldady.
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Birjan Nurymbetov zań jobasyn tanystyra otyryp, onyń basty maqsaty biryńǵaı zeınetaqy júıesin qalyptastyrý ekenin, Belarýssııada qarjylandyrylatyn júıe múldem joq, Qazaqstanda, Reseıde, Armenııada bári basqasha ekenin aıtqan bolatyn. Mınıstrdiń túsindirýinshe, zeınetaqy júıesin qarjylandyrý tásilderi men qarajatty bólýde aıyrmashylyq bar. Sonymen birge, mınıstr ár memleket óziniń ulttyq zańnamasyna sáıkes óziniń zeınetaqysyn tóleıtindigin atap ótti.
Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııanyń (EEK) pikiri boıynsha, qujat zeınetaqyny qalyptastyrý men áketýdegi teń quqyqtardy, jumysshylar alǵan zeınetaqy quqyqtaryn qorǵaýdy, sondaı-aq EAEO seriktesteri arasyndaǵy tólemderdi qamtamasyz etý salasyndaǵy yntymaqtastyqty damytýdy qamtamasyz etedi. Sonymen qatar, kelisim jobasy Odaq elderinde alynǵan jumys tájirıbesin esepke alýdy kózdeıdi. EEK Ekonomıka jáne qarjylyq saıasat mınıstri Tımýr Súleımenov jyl basynda EEK da ótken jıynda bul kelisim biryńǵaı eńbek naryǵy eńbek resýrstarynyń erkin qozǵalysyn kózdeıtinin aıtqan.
– EAEO elderiniń azamattary, basqa múshe memleketterde jumys isteıtinder, zeınetaqy jarnalaryn tóleıdi, osy elderdiń JIО́-niń qosymsha qunyn qurýǵa óz úlesterin qosady. Al zeınetkerlik jasqa jetkennen keıin olardyń quqyǵy bar óziniń kásibı tájirıbesiniń bir bóligin bergen memleketten zeınetaqy alýǵa sený kerek.Sonymen qatar, buǵan jol bermeıtin kóptegen prosedýralyq jáne ákimshilik qıyndyqtar bar, – dedi EEK Ekonomıka jáne qarjylyq saıasat mınıstri Tımýr Súleımenov.
Onyń aıtýynsha, qujat qabyldanǵan kezde jalpy eńbek naryǵyn retteýdiń sońǵy elementi jumys isteı bastaıdy.
Zeınetaqy kelisimi zeınetaqyny taǵaıyndaý men tóleýdi kelesi tártipte qarastyrady:
– kelisimshart kúshine engennen keıin alynǵan eńbek ótili úshin zeınetaqyny onyń aýmaǵynda tıisti eńbek ótili alynǵan múshe memleket taǵaıyndaıdy jáne tóleıdi;
–kelisim kúshine engenge deıin alǵan eńbek ótili úshin zeınetaqy múshe memleketterdiń zańnamasyna jáne Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna qatysýshy memleketter azamattarynyń zeınetaqymen qamsyzdandyrý salasyndaǵy quqyqtarynyń kepildikteri týraly 1992 jylǵy 13 naýryzdaǵy kelisimge sáıkes taǵaıyndalady jáne tólenedi. Belarýssııa men Reseı úshin tólemder osy elder arasyndaǵy 2006 jyldyń 24 qańtaryndaǵy áleýmettik qamsyzdandyrý salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisimge sáıkes retteledi.
– Sharttyń kúshine enýi múshe memleketterdiń azamattaryna odaq elderinde jumys istegen kezde alǵan zeınetaqy quqyqtaryn qalyptastyrý, saqtaý jáne júzege asyrý quqyǵyn beredi.
