Kórsetkishterdiń joǵary ósý trendin atap ótip, mınıstr qurylys ındýstrııasy men óńdeý ónerkásibi salasyn atap ótti. Sondaı-aq qyzmet kórsetý sektoryndaǵy iskerlik belsendilik jaqsarýda, uzaq merzimdi taýarlarǵa suranys qalpyna keltirilýde.
«Naqty sektordyń ósýi 2%-ǵa deıin jedeldedi. Qyzmet kórsetý salasynyń ósý qarqyny mınýs 5,9%-ǵa deıin jaqsardy. Sonyń nátıjesinde, jalpy ishki ónimniń ósýi mınýs 2,8% deńgeıinde qalyptasty. Jyldyq ınflıasııa 7,3%-dy qurady», — dedi R. Dálenov.
Serpinniń jaqsarýynyń bazalyq faktorlary – óndirýshi emes sektorlarǵa tartylǵan ınvestısııalar, ekonomıkany kredıtteý, naqty sektordyń ósýi jáne qyzmetter salasynyń jandanýy, sondaı-aq ekonomıkany qoldaý boıynsha iske asyrylyp jatqan sharalar. Taý-ken óndirisi ónerkásibin esepke almaǵanda, ınvestısııalar 17,3%-ǵa ósti.
Sondaı-aq mınıstr ınvestısııalardyń eleýli kólemi turǵyn úı qurylysyna, kólik, óńdeý ónerkásibi, onyń ishinde azyq-túlik ónimderi, aýyl sharýashylyǵy salalaryna tartylǵanyn atap ótti. Ekonomıkany kredıtteý jyl basymen salystyrǵanda 4,2%-ǵa ulǵaıdy. Kredıtterdiń eń joǵary ósýi baılanysta, qurylysta, aýyl sharýashylyǵynda jáne ónerkásipte baıqalady.
«Shaǵyn kásipkerlik sýbektilerin kredıtteý 8,9%-ǵa ulǵaıdy, bul tutynýshylyq kredıtterdiń jáne jalpy ekonomıkany kredıtteýdiń ósýinen joǵary», — dedi R. Dálenov.
Mınıstrdiń aıtýynsha, esepti kezeńde ekonomıkany qoldaý sharalary belsendi júzege asyryldy. Jumys oryndaryn saqtaý jáne qurý úshin Jumyspen qamtýdyń jol kartasy iske asyrylýda. Zardap shekken salalar úshin salyqtyq yntalandyrý sharalary qabyldandy, kredıtter boıynsha tóleýdi keıinge qaldyrý usynyldy, shaǵyn jáne orta bıznesti jeńildikpen kredıtteý quraldary edáýir keńeıtildi, kredıtterdi jeńildikti sharttarmen qaıta qarjylandyrý usynylýda.
Sondaı-aq, Ekonomıkalyq ósýdi qalpyna keltirý jónindegi keshendi jospar sheńberinde salalyq qoldaý sharalary iske asyrylýda.
«Qarashada Halyqaralyq valıýta qorynyń mıssııasy pandemııaǵa qarsy áreket etý sharalaryn joǵary baǵalady jáne ornyqty ósýdi qamtamasyz etý boıynsha bastamalardy qoldaıdy. О́ńdeý ónerkásibi salalarynda serpindi ósý saqtalýda. Farmasevtıka – 39,5%, jeńil ónerkásip – 15,5%, mashına jasaý – 16,4%, onyń ishinde avtomobıl jasaý – 52,6% deńgeıinde joǵary ósý qarqynyn kórsetip otyr», — dedi R. Dálenov.
Qarashanyń kórsetkishteri qyzmet kórsetý sektorynyń jandanǵanyn kórsetti. Atap aıtqanda, mınıstrdiń aıtýynsha, saýda 17,1%-ǵa, óner, oıyn-saýyq jáne demalys – 17%-ǵa, tehnıkalyq qyzmet – 15,9%-ǵa, turý jáne tamaqtaný boıynsha qyzmetter – 10,5%-ǵa, bilim berý – 7,6%-ǵa, baılanys – 4,5%-ǵa, tehnıka men buıymdardy jóndeý – 3,5%-ǵa ulǵaıdy. Osylaısha, qyzmet kórsetý salasynyń qalpyna kelýi jalǵasýda. 10 aıda syrtqy saýda aınalymy $70,5 mlrd qurady. Eksport $39,2 mlrd, ımport – $31,3 mlrd qurady. Osylaısha, $7,9 mlrd deńgeıinde saýda teńgeriminiń oń saldosy saqtaldy.
«О́ńdeý ónerkásibinde 3,3% deńgeıinde ósim saqtalýda. Bul rette, taý-ken óndirisi ónerkásibi 3,4%-ǵa tómendedi. Sonyń nátıjesinde, ónerkásiptiń naqty kólem ındeksi 99,2%-dy qurady», — dedi R. Dálenov.
О́ńirler bólinisinde óńdeý ónerkásibi salasynda eń joǵary ósim Qostanaı, Soltústik Qazaqstan jáne Aqmola oblystarynda baıqalady. Tómendeý 5 óńirde baıqalady. Bul Batys Qazaqstan, Qyzylorda, Shyǵys Qazaqstan jáne Atyraý oblystary, sondaı-aq Shymkent qalasy. Negizgi kapıtalǵa 10,6 trln teńge somasynda ınvestısııalar tartyldy. 13 óńirde ınvestısııalardyń óskeni baıqaldy. Onyń ishinde eń joǵary kórsetkishter Túrkistan oblysynda jáne Shymkent qalasynda baıqalyp otyr. 4 óńirde tómendeý tirkeldi. Olar — Batys Qazaqstan, Qyzylorda, Atyraý jáne Qaraǵandy oblystary. Ken óndirý ónerkásibin esepke almaǵanda, ınvestısııalar ósýde. Olardyń ósýi 17,3%-dy qurady.
Mınıstrdiń aıtýynsha, qurylys sektory óte joǵary ósimdi kórsetip otyr. Oryndalǵan jumystardyń kólemi 12,1%-ǵa ósti. Belsendi qurylys jumystary Túrkistan jáne Jambyl oblystarynda, sondaı-aq Shymkent qalasynda baıqalady.
«12,1 mln sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Bul ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 9,3%-ǵa joǵary», — dedi R. Dálenov.
О́ńirlerde 7 ekonomıkalyq kórsetkish boıynsha jalpy jaǵdaı kelesideı. 5 kórsetkish boıynsha 11 óńirde ósim baıqalady. Olar Aqmola, Aqtóbe, Almaty, Jambyl, Qostanaı, Mańǵystaý, Pavlodar, Soltústik Qazaqstan jáne Túrkistan oblystary, sondaı-aq Nur-Sultan jáne Shymkent qalalary.
«Saýda boıynsha jaǵdaı jaqsaryp kele jatqanyn atap ótkim keledi. Oń aımaqqa 2 óńir shyqty. Olar Nur-Sultan jáne Shymkent qalalary», — dedi R. Dálenov.
Sondaı-aq 3 óńirde 4 kórsetkish boıynsha ósim tirkeldi. Bul ortasha deńgeı. 3 óńirde 1-2 kórsetkish boıynsha ǵana ósim baıqalady. Olar Qyzylorda, Batys Qazaqstan jáne Atyraý oblystary. О́z sózin qorytyndylaı kele, R. Dálenov iskerlik belsendilikti qalpyna keltirý boıynsha qabyldanyp jatqan sharalardy eskere otyryp, ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdar kelesi aspektilerge nazar aýdarýy qajet ekenin atap ótti:
О́ńirlik turaqtandyrý qorlaryn paıdalaný arqyly áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlary baǵasynyń maýsymdyq ósýine jol bermeý.
О́ńdeý ónerkásibi men qurylysta qol jetkizilgen ósý qarqynyn tómendetpeý.
Jergilikti atqarýshy organdardyń ınvestısııalyq jobalar pýlyn sapaly iske asyrý.
Daǵdarysqa qarsy sharalar boıynsha qarajattyń tıimdi ıgerilýin jáne jyl qorytyndysy boıynsha ósýdiń nysanaly ındıkatorlaryna qol jetkizýdi qamtamasyz etý.
Jumyspen qamtýdyń jol kartasy sheńberinde turaqty jumys oryndarynyń úlesin ulǵaıtý.
Qarjy jylyn tolyqqandy aıaqtaý jáne ekonomıkaǵa qarajatty jyldam engizý úshin kelesi jylǵa arnalǵan rásimderdi daıyndaý.
