Prezıdent • 26 Qańtar, 2021

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda sóılegen sózi

660 ret kórsetildi

Qurmetti áriptester! 

Biz baıandamalardy tyńdap boldyq. Endi aldaǵy mindetterge kósheıik.

Basty maqsatymyz – koronavırýs pandemııasy men onyń saldaryn joıý.  Buǵan deıin sóz alǵandar jumystaǵy oń nátıjeler týraly aıtty. Sondyqtan, birden negizgi mindetterge jáne jiberilgen qatelikterdi túzetý úshin atqarylatyn jumystarǵa toqtalamyn.   

BIRINShI. Ekonomıkalyq belsendilikti qoldaý.

Pandemııa men karantın shekteýleri, saýda qatynastarynyń buzylýy eldegi iskerlik belsendilikke keri áserin tıgizdi. Kóptegen iri kásiporyndardyń kórsetkishi tómendedi. Ásirese, shaǵyn jáne orta bıznes qatty zardap shegýde.  Byltyr daǵdarysqa qarsy birqatar sharalar qabyldandy. Onyń aýqymy asa zor bolǵany jáne jedel júzege asyrylǵany barshańyzǵa belgili. Bıznestiń suranysyna ıe bolyp otyrǵan mańyzdy sharalar osy jyldyń sońyna deıin uzartyldy. 

Shaǵyn jáne orta bıznes halyqtyń úshten birine jumys taýyp berip otyr. Bir sózben aıtqanda, onyń ahýaly qandaı bolsa – halyqtyń jaǵdaıy da sondaı.  Bıyl shaǵyn jáne orta bızneske qoldaý kórsetý eń basty nazarda bolýǵa tıis. Úkimetke «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasymen birlesip, bir aıdyń ishinde osyǵan qajetti is-sharalar toptamasyn ázirleýdi tapsyramyn. 

«Eńbek» memlekettik baǵdarlamasy – halyqty jumyspen qamtýdyń negizgi quraly. Onyń «Bastaý-bıznes» baǵyty boıynsha 150 myńnan astam adam oqyp shyqty. Biraq, tek 10 paıyzy nesıege, 19 paıyzy grantqa ıe boldy. 100 myńnan astam adam memleket qoldaýynan tys qaldy.  Ásirese, baǵdarlamanyń aýyldaǵy túlekterine qarjy jetpeı jatyr. Sebebi, aýylda bankter men damý ınstıtýttarynyń bólimsheleri joq. Sondyqtan, baǵdarlamanyń qarjy kólemin ǵana emes, ony júzege asyrý ustanymdary men tetikterin qaıta qaraýymyz kerek. Oǵan bilikti mıkroqarjy uıymdarynyń belsendi qatysýyn qamtamasyz etý – Úkimettiń mindeti. Halyqqa beriletin shaǵyn nesıelerdiń stavkasy 6 paıyzdan aspaýǵa tıis.

Dalee. Znachıtelnye antıkrızısnye sredstva ız bıýdjeta sledýet effektıvno ıspolzovat. Eto vrode by ponıatno. No na samom dele sıtýasııa zachastýıý vyglıadıt ınache.

Iа porýchal Pravıtelstvý ı akımam ýsılıt rabotý po ývelıchenııý mestnogo soderjanııa v zakýpkah. Odnako dannoe porýchenıe vypolnıaetsıa neýdovletvorıtelno.

Za 9 mesıasev 2020 goda obshıı obem regýlırýemogo zakýpa tovarov, rabot ı ýslýg sostavıl 12,5 trıllıona tenge. Nasha ekonomıka nedopolýchıla pochtı polovıný ız etoı sýmmy. Na mestnye tovary ı ýslýgı bylo napravleno prımerno 6,5 trıllıona tenge, ılı 52 %.

Menshe vsego sredstv na zakýp otechestvennyh tovarov ı ýslýg tratıat gosýdarstvennye organy. Mestnoe soderjanıe ý nıh sostavılo tolko 30 %.

V ramkah realızasıı ınfrastrýktýrnyh programm gosorgany doljny bylı dostıgnýt 90 % ýrovnıa po etomý pokazatelıý. Po faktý – kazahstanskoe soderjanıe obespecheno tolko na 83 %.

V proektah «Nurly jer» nevypolnenıe porýchenııa dopýsheno v vosmı regıonah. Hýdshıe rezýltaty: v stolıse – 59 %, Týrkestanskoı ı Pavlodarskoı oblastıah – 64 % ı 61 % sootvetstvenno.

V ramkah «Dorojnoı karty zanıatostı» dolıa mestnogo soderjanııa sostavıla 87 %. Narýshenıe planovyh pokazateleı dopýsheno v semı regıonah. Naıbolee znachıtelnye otklonenııa zafıksırovany v treh oblastıah: Almatınskoı – 60 %, Kyzylordınskoı – 73 % ı Mangıstaýskoı – 80 %.

Hochý eshe raz podcherknýt – zadachý po ývelıchenııý dolı kazahstanskogo soderjanııa nıkto ne snımal.

Sýbsıdırovat ımport trıllıonamı bıýdjetnyh sredstv my ne ımeem prava. Poetomý admınıstratory bıýdjeta býdýt nestı personalnýıý otvetstvennost.

Prı etom nam ne nýjny dýtye sıfry. Vajen pravılnyı schet. Imeetsıa ınformasııa, chto v «zachet» chasto otnosıtsıa lıýbaıa prodýksııa ıýrıdıcheskogo lısa, zaregıstrırovannogo v Kazahstane. I ne vajno – postavıl on sobstvennyı tovar ılı ımportnyı.

Porýchaıý Mınındýstrıı pereproverıt zaıavlennye sıfry v sootvetstvıı s ýtverjdennymı metodıkamı.

Stoıt otmetıt ı polojıtelnye prımery. V perıod pandemıı holdıng «Samrýk-Kazyna» nachal prımenıat praktıký zaklıýchenııa dolgosrochnyh offteık-kontraktov v obmen na obıazatelstvo sohranıat rabochıe mesta. V rezýltate bylo podderjano bolee 200 tysıach rabochıh mest.

Odnako v goszakýpkah etot effektıvnyı ınstrýment prımenıaetsıa nedostatochno aktıvno. Porýchaıý do 1 sentıabrıa ýtverdıt Kompleksnyı plan po sozdanııý ı rasshırenııý proızvodstv cherez offteık-kontrakty, to est cherez sıstemý garantırovannogo zakýpa prodýksıı.

Predstoıt provestı rabotý po shırokomý ıspolzovanııý kategorıınyh zakýpok ı drýgıh mehanızmov stımýlırovanııa mestnogo proızvodstva. Proshý Naspalatý «Atameken» podklıýchıtsıa k etomý prosessý.

Eshe odın vajnyı aspekt. S 1 ıanvarıa tekýshego goda vstýpılı v sılý jestkıe trebovanııa VTO po ogranıchenııý podderjkı otechestvennogo bıznesa. Pravıtelstvý ı Palate predstoıt vyrabotat novye mery s ýchetom trebovanıı etoı organızasıı.

Iа vsegda govorıl, chto gosýdarstvo býdet vsestoronne podderjıvat dobrosovestnyı bıznes. V ýslovııah pandemıı my okazyvaem rekordnýıý, bespresedentnýıý podderjký kazahstanskomý avtopromý, stroıındýstrıı.

Vyroslı prodajı novyh avtomobıleı, domov ı kvartır. Sootvetstvenno vyroslı obemy vyrýchkı zavodov, krýpnyh stroıtelnyh kompanıı.

V to je vremıa my vprave rasschıtyvat na sootvetstvýıýshýıý otdachý ot bıznesa. Gospomosh okazyvaetsıa dlıa togo, chtoby roslo blagosostoıanıe v pervýıý ochered rabotnıkov ı grajdan v selom.

My doljny ponımat, naskolko prodýktıvny prımenıaemye podhody. Proshý Pravıtelstvo ýskorıt analız effektıvnostı mer gosýdarstvennoı podderjkı.

 

EKINShI. Jumyspen qamtý máselesi.

Biz jumyspen qamtýdyń jol kartasyn qabyldap, oǵan 1 trıllıon teńge bóldik. Bul qarjynyń 98,2 paıyzy ıgerildi. Baǵdarlama halyqty eńbekpen qamtyp, iskerlik belsendilikti qoldaý úshin mańyzdy ról atqardy. Alaıda, ondaǵan jáne júzdegen myń jumys orny ashylǵany týraly aqparatty teksergende, ol zeınetaqy jáne salyq tólemderimen sáıkes kele bermeıdi.  Azamattardy qaǵaz júzinde ǵana jumysqa ornalastyrý beleń alyp otyr. Biryńǵaı aqparattyq júıege bir adam týraly málimet qaıta-qaıta engiziledi.  Dál osyndaı 15 myń jaǵdaı tirkelgen.

Jumysqa ornalasty degen adamdardyń úshten biri zeınetaqy qoryna qarjy aýdarmaǵan bolyp shyqty.  Mundaı jaǵdaı, ásirese, Túrkistan (79 %), Qyzylorda (43 %) jáne Jambyl oblystarynda (36 %) anyqtalyp otyr. Jalpy, eńbekpen qamtylǵandardyń 40 paıyzǵa jýyǵy «kóleńkede» qalyp qoıǵan. 

Men buǵan deıin osyndaı esepterdi avtomatty túrde qaıta tekserý tásilderin engizý týraly tapsyrma berdim. Alaıda, Memlekettik kirister komıteti men Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qory bul tapsyrmany áli oryndaǵan joq.  

Daǵdarysqa qarsy sharalardyń taǵy bir kemshiligi – bıýdjetke túsetin salyqtyń azdyǵy. «Jumyspen qamtýdyń jol kartasyna» bólingen 1 trıllıonnan nebári 5,5 mıllıard teńge salyq tólengen.   Bul – jarty-aq paıyz degen sóz! Memlekettik kiriske jaýapty organdar máseleni qatań baqylaýǵa alýy kerek. Qajet bolsa, quqyq qorǵaý organdaryn da osy jumysqa tartamyz.

 

TRETE. Perenastroıka sıstemnyh polıtık.

Krızıs ıarko vysvetıl zastarelye problemy nasıonalnoı ekonomıkı.

Odna ız vajneıshıh sıstemnyh polıtık – nalogovaıa, ona doljna stımýlırovat formırovanıe novoı strýktýry ekonomıkı. Ekonomıkı, osnovannoı na konkýrentosposobnom nesyrevom sektore, kachestvennyh ınvestısııah, vstroennoı v sepochkı dobavlennoı stoımostı.

V ramkah antıkrızısnyh predostavılı shırokıı spektr nalogovyh stımýlov. Vse onı opravdalı sebıa. Seıchas, v perıod vosstanovıtelnogo rosta, Pravıtelstvý sledýet vyrabotat predlojenııa po sovershenstvovanııý nalogovo-bıýdjetnoı polıtıkı v novyh realııah.

Kraıne vajen vopros ı nalogovogo admınıstrırovanııa.

V poslednıe mesıasy ýchastılıs jaloby predprınımateleı na nalogovye organy. Za mınımalnýıý zadoljennost blokırýıýtsıa scheta, postoıanno zavısaet sıstema prıema otchetnostı, bez doljnyh osnovanıı ogranıchıvaetsıa eksport ı tak dalee.

V selıah ıspolnenııa bıýdjeta za schet avansovyh platejeı na dobrosovestnyh predprınımateleı okazyvaetsıa davlenıe. Sledýet prekratıt etý praktıký.

Porýchaıý Pravıtelstvý sovmestno s NPP «Atameken» razrabotat predlojenııa po kardınalnomý ýproshenııý ı smıagchenııý nalogovogo admınıstrırovanııa. Ono doljno osnovyvatsıa na sıfrovyh reshenııah, ıspolzovanıı bolshıh dannyh ı tehnologıı blokcheın.

V chastnostı, porýchaıý rassmotret vopros osvobojdenııa ındıvıdýalnyh predprınımateleı ot predostavlenııa nalogovoı otchetnostı v slýchae ıspolzovanııa ımı onlaın kassovyh apparatov ı POS-termınalov.

Nalogovye ı tamojennye postýplenııa ıavlıaıýtsıa osnovnoı stateı dohoda v respýblıkanskom bıýdjete.

Prı etom ee dolıa v obsheı sýmme dohodov v 2020 godý sokratılas do 47 %. Godom ranee ona dostıgala 65 %. Otmechaetsıa nızkıı ýroven sobıraemostı tamojennyh platejeı.

Shıroko prımenıaetsıa praktıka nedostovernogo deklarırovanııa. Tolko na granıse s Kıtaem kolıchestvo takıh faktov sostavılo okolo 50 tysıach. I eto v perıod pandemıı ı povsemestnyh lokdaýnov. Rashojdenııa v zerkalnoı statıstıke s Kıtaem – bolee 5 mıllıardov dollarov.

Kontrabanda – eto ne tolko neýplachennye nalogı. Eto prıamaıa ýgroza otechestvennoı promyshlennostı, zdorovıý grajdan, okrýjaıýsheı srede.

Mojno konstatırovat, chto odna ız vajneıshıh sıstemnyh polıtık gosýdarstva – tamojenno-tarıfnaıa – nedostatochno effektıvna.

Porýchaıý Pravıtelstvý razrabotat Kompleksnýıý programmý protıvodeıstvııa nelegalnomý torgovomý oborotý na granısah gosýdarstva do 1 sentıabrıa tekýshego goda.

Programma doljna predýsmatrıvat kardınalnoe ýlýchshenıe tamojennogo admınıstrırovanııa, sovershenstvovanıe tehregýlırovanııa, eksportnogo ı ınyh vıdov goskontrolıa na granıse.

Predstoıt sıstemno ýsılıt rabotý s ljepredprııatııamı ı zlostnymı neplatelshıkamı. Po ofısıalnym osenkam okolo chetvertı VVP, a po dannym Vsemırnogo banka – 40 %, nahodıtsıa v «seroı» zone. Oboroty prestýpnyh grýpp, zanımaıýshıhsıa obnalıchıvanıem, ınymı nelegalnymı sposobamı polýchenııa dohodov, ıschıslıaıýtsıa trıllıonamı tenge.

V 2019 godý my prısoedınılı k Komıtetý fınmonıtorınga Slýjbý ekonomıcheskıh rassledovanıı. Eto dalo polojıtelnyı effekt.

V proshlom godý bylo vozbýjdeno rekordnoe chıslo del v otnoshenıı OPG v sfere tenevoı ekonomıkı. Presechena deıatelnost 73 prestýpnyh grýpp, snıjen obem obnalıchıvanııa deneg. No eto tolko nachalo raboty.

Dlıa sohranenııa pozıtıvnoı dınamıkı neobhodımo povysıt statýs dannogo podrazdelenııa, sozdat v samye sjatye srokı Agentstvo po borbe s ekonomıcheskımı prestýplenııamı prı Prezıdente. Eto povysıt avtonomnost prınıatııa reshenıı, ısklıýchıt konflıkt ınteresov.

Dannoe vedomstvo sovmestno s Pravıtelstvom ı drýgımı organamı doljno prıstýpıt k realızasıı mer po borbe protıv «tenevoı» ekonomıkı. K 2025 godý ona ne doljna prevyshat 15 %. Eto ochen sereznaıa zadacha, kotoraıa stoıt pered Pravıtelstvom v selom ı, konechno, pered vnov sozdavaemym Agentstvom.

V chastı vyvoda kapıtala ojıdaıý chetkogo ıspolnenııa moıh porýchenıı po oblojenııý nalogamı sredstv, vyvodıashıhsıa v offshory.

Osoboe vnımanıe nado ýdelıt presechenııý faktov zaımstvovanıı po zavyshennym stavkam, v tom chısle v ramkah vnýtrıkorporatıvnyh otnoshenıı.

Sledýıýshıı sıstemnyı vopros – bıýdjetnaıa polıtıka.

Krızıs vnov pokazal, chto v ýslovııah novoı realnostı jıt nýjno po sredstvam. Trebýetsıa provestı realnoe sokrashenıe neprodýktıvnyh zatrat.

Pravıtelstvo provelo neplohýıý rabotý po sokrashenııý rashodov na forýmy, ımıdjevye ýslýgı, pokýpký transporta ı mebelı. No etogo poka nedostatochno.

Ogromnyı obem neeffektıvno planırýemyh ı ıspolzýemyh sredstv zalojen v kapıtalnyh zatratah. Admınıstratoramı bıýdjetnyh programm planırýıýtsıa nenýjnye proekty, gotovıatsıa za desıatkı ı sotnı mıllıonov TEO ı PSD s razdýtoı smetoı.

Zatem prıpıraıýt Mınfın k stenke: «dengı na PSD potracheny, daıte dengı na sam obekt». Tak delo ne poıdet.

Porýchenıe po etomý povodý ıa daval. Jdý sıstemnyh reshenıı po dannomý voprosý. Bolee 90 % vseh narýshenıı v etoı sfere prıhodıtsıa ımenno na neeffektıvnoe planırovanıe.

Trebýetsıa vnedrıat mehanızmy, ne pozvolıaıýshıe zavyshat seny na etape planırovanııa rashodov. Sledýet sdelat ıspolzovanıe servısa «Edınoe okno zakýpok» chastıý bıýdjetnogo prosessa.

Nedostatochno aktıvno vedetsıa rabota po sentralızasıı vspomogatelnyh fýnksıı, takıh kak býhgalterııa, kadry, zakýpkı ı drýgıh. Sozdanıe obshıh sentrov obslýjıvanııa v strýktýre «Samrýk-Kazyna» dalo mıllıardy ekonomıı. Sledýet rasprostranıt dannyı opyt na gosýdarstvennyı sektor.

Znachıtelnye bıýdjetnye sredstva zatrachıvaıýtsıa na soderjanıe avtoparka dlıa rýkovodstva sentralnyh organov. Tak, na soderjanıe odnogo avtomobılıa v srednem rashodýetsıa bolee 6 mıllıonov tenge v god.

V rıade stran vnedrena praktıka denejnoı kompensasıı vmesto personalnogo slýjebnogo transporta. I etot opyt ý nas ıspolzýetsıa v rıade ýchrejdenıı, v chastnostı, v akımate stolısy. Takoı podhod proshel ýspeshnýıý aprobasııý ı v fonde «Samrýk-Kazyna».

Eto pozvolılo znachıtelno sokratıt chıslo slýjebnyh avtomashın, snızıt admınıstratıvnye rashody na 1,5 mıllıarda tenge.

Porýchaıý Pravıtelstvý sovmestno s Ýpravlenıem delamı Prezıdenta vnestı predlojenııa po novoı sheme obespechenııa rýkovodıteleı gosorganov slýjebnym avtotransportom, kotoryı nýjdaetsıa v sereznom sokrashenıı.

Mnogıe voprosy gosýdarstvennogo razvıtııa mojno reshat za schet chastnyh ınvestısıı. Odnako zdes nablıýdaetsıa stagnasııa. Vo mnogom eto svıazano s nızkım ınvestısıonnym sıklom. Vmeste s tem est voprosy ı k nashım ınstıtýtam.

Odna ız glavnyh problem zaklıýchaetsıa v razobshennostı deıstvıı mınısterstv, akımatov, naskompanıı ı drýgıh sýbektov. V strane deıstvýet slojnaıa mnogoýrovnevaıa model ýpravlenııa ınvestısııamı.

Porýchaıý vnov naznachennomý zamestıtelıý Premer-mınıstra - mınıstrý ınostrannyh del do konsa fevralıa vnestı konkretnye predlojenııa po reformırovanııý sıstemy ýpravlenııa ınvestısııamı.

Iаrkıı prımer nızkoı effektıvnostı – nashı svobodnye ekonomıcheskıe zony. Ob etom ıa ýje govorıl, no vynýjden povtorıatsıa.

Segodnıa deıstvýıýt 13 SEZ, a v proshlom godý hotelı sozdat eshe dve. Prı etom ıh napolnıaemost proektamı ostalas na nızkom ýrovne – v selom vsego 52 %. Po kajdoı ız nıh sledýet provestı analız selesoobraznostı, vyrabotat novýıý model fýnksıonırovanııa.

Hochý podcherknýt: akımy, ne zanımaıýshıesıa realnym razvıtıem svoıh SEZ, sılno rıskýıýt. My prosto zakroem takıe zony ı ne býdem tratıt na nıh bıýdjetnye dengı. Etý problemý nam nýjno reshıt v samoe blıjaıshee vremıa – v 1 kvartale etogo goda. Nýjno provestı ochen sereznyı analız.

Vtoroı ıstochnık ınvestısıı v vosstanovlenıe ekonomıkı – kredıty bankov ı fondovyı rynok. Odnako on takje «hromaet na obe nogı».

Ýstoıchıvoe snıjenıe ınflıasıı, stabılızasııa ınflıasıonnyh ı devalvasıonnyh ojıdanıı ıavlıaıýtsıa vajnym ýslovıem dlıa smıagchenııa denejno-kredıtnoı polıtıkı. Poetomý Pravıtelstvý ı Nasbanký sledýet vernýt ınflıasııý v selevoı korıdor 4-6 % v 2021-2022 godah ı snızıt ee do 3-4 % v 2025 godý.

Ýstoıchıvost fınansovogo sektora ıavlıaetsıa opredelıaıýshım faktorom razvıtııa ekonomıkı. V proshlom godý byla zavershena nezavısımaıa osenka kachestva aktıvov (AQR) bankov. Provedeno kompleksnoe stress-testırovanıe. Vyrabotany ındıvıdýalnye plany po obespechenııý fınansovoı ýstoıchıvostı. Ne vsem bankam eto pomoglo.

Porýchaıý Agentstvý po regýlırovanııý ı razvıtııý fınansovogo rynka obespechıt kontrol za neýkosnıtelnym ıspolnenıem bankamı ı ıh aksıoneramı ındıvıdýalnyh planov meroprııatıı.

Hochý zavershıt etot blok porýchenıı odnım ız samyh ostryh voprosov, kotoryı doljen stat prıorıtetnym v deıatelnostı vsego gosapparata. Eto razvıtıe konkýrensıı.

Segodnıa ekonomıka strany stradaet ne tolko ot chrezmernogo prısýtstvııa gosýdarstva, no ı ot nekonkýrentnyh deıstvıı chastnyh monopolıstov. Gde-to eto sozdannye gosýdarstvom edınye operatory, gde-to – prosto chastnye monopolıı.

Porýchaıý Agentstvý po zashıte ı razvıtııý konkýrensıı provestı analız selesoobraznostı prodoljenııa deıatelnostı podobnyh strýktýr. Vsego ıh ý nas okolo 50.

Svoı predlojenııa vnesıte mne k 1 ııýnıa. Potom reshım, chto delat: lıbo lıshıt ıh takogo statýsa, lıbo vovse zakryt.

Porýchaıý Pravıtelstvý ı Agentstvý v srok do 1 ıanvarıa 2022 goda obespechıt prınıatıe zakonoproekta, napravlennogo na reshenıe osnovnyh problem, meshaıýshıh chestnoı konkýrensıı.

Do zavershenııa analıza ı prınıatııa Zakona zapreshaıý sozdavat gosýdarstvennyh ı chastnyh operatorov.

Ýpomıanýtyı zakon doljen regýlırovat, v tom chısle, sozdanıe ravnyh ýslovıı dlıa sýbektov rynka, dostýp k krıtıcheskoı ınfrastrýktýre, magıstralnym setıam ı tak dalee.

Ko mne postýpaet mnojestvo jalob ot predprınımateleı na chastnyh vladelsev podezdnyh pýteı k jeleznodorojnym lınııam. Pıshýt, chto nevozmojno polýchıt razreshenıe na proezd podvıjnogo sostava, a alternatıvnyh pýteı net. Prı prıvatızasıı etıh ýchastkov jdalı zdorovoı chastnoı ınısıatıvy, a polýchılı neýpravlıaemogo monopolısta.

Porýchaıý Agentstvý po zashıte ı razvıtııý konkýrensıı sovmestno s Genprokýratýroı proanalızırovat deıatelnost operatorov podezdnyh pýteı na predmet nalıchııa antıkonkýrentnyh deıstvıı ı drýgıh narýshenıı.

Proshý takje dat predlojenııa po ınym predprııatııam, obespechıvaıýshım dostýp k «klıýchevym moshnostıam» v telekommýnıkasıonnoı, energetıcheskoı, jılıshno-kommýnalnoı ı drýgıh sferah.

 

ChETVERTOE: Otraslevye polıtıkı.

Vajneıshee znachenıe prıobrela zadacha obespechenııa prodovolstvennoı bezopasnostı. Ee reshenıe nevozmojno bez vysokoproızvodıtelnogo selskogo hozıaıstva ı konkýrentosposobnyh pererabatyvaıýshıh proızvodstv. Eto ýje aksıoma.

Za 11 mesıasev proshlogo goda ımport prodovolstvııa sostavıl 3,6 mıllıarda dollarov, prevysıv godovoı obem 2019 goda na 9 %.

Vmeste s tem my ne dostıgaem zadeklarırovannyh pokazateleı v ramkah realızasıı Gosprogrammy razvıtııa APK na 2017-2021 gody.

V techenıe proshlogo goda, kogda dohody naselenııa sokrashalıs, stoımost prodovolstvııa, naprotıv, prodoljala rastı.

Prınıatye gosorganamı mery po sderjıvanııý sen, v tom chısle po lgotnomý kredıtovanııý torgovyh seteı ı ýstanovlenııý torgovyh nadbavok, ne dalı polojıtelnyh rezýltatov.

Seny na sosıalno znachımye prodtovary vyroslı na 11 %. Ih vklad v obshýıý ınflıasııý sostavıl bolee 60 %.

Pravıtelstvý sledýet vyrabotat kompleks mer po reshenııý vysheýkazannyh problem na osnove rynochnyh mehanızmov.

Neobhodımo ýskorıt zapýsk Nasıonalnoı tovaroprovodıasheı sıstemy, vklıýchaıýsheı v sebıa stroıtelstvo 24 optovo-raspredelıtelnyh sentrov.

Segodnıa, okolo 90 % ımporta zelenyh ovosheı prıhodıtsıa na Ýzbekıstan. Krome togo, pochtı vsıa torgovlıa etoı strany s Rossıeı takje ıdet cherez nashý terrıtorııý.

V etoı svıazı byl ınısıırovan proekt Mejdýnarodnogo sentra torgovo-ekonomıcheskogo sotrýdnıchestva «Sentralnaıa Azııa».

Sozdanıe sentra doljno «obelıt» tovarnye potokı, dat vozmojnost bıznesý zarabatyvat stabılno ı legalno, a gosýdarstvý popolnıat bıýdjet.

Etý ıdeıý Elbasy ozvýchıl eshe v marte 2018 goda vo vremıa vızıta Prezıdenta Sh. Mırzııoeva v nashý straný. Za trı goda, krome podpısanııa Dorojnoı karty, realızasııa proekta tak ı ne nachalas.

Porýchaıý Premer-mınıstrý vzıat dannyı vopros na lıchnyı kontrol ı ýskorıt sozdanıe Sentra. O prınıatyh merah proshý dolojıt v mesıachnyı srok.

Kelesi másele. Aýyl sharýashylyǵyn damytý barysynda jer qatynastary mańyzdy ról atqaratyny belgili. Bıyl Jer kodeksiniń jekelegen normalaryna jarııalanǵan moratorııdiń merzimi aıaqtalady. Osyǵan oraı,  Jer jónindegi komıssııanyń jumysyn qaıta jandandyrý qajet. Usynystar baıyppen talqylanyp, túbegeıli sheshim qabyldanýǵa tıis.  Úkimetke bıylǵy qarasha aıyna deıin Jer kodeksine túzetýler engizilýin qamtamasyz etýdi tapsyramyn.

Jaıylymdar máselesine arnaıy toqtalǵym keledi. Bul jerler, eń aldymen, aýyl turǵyndaryna qoljetimdi bolýy kerek. Jergilikti ákimdikter jumysty durys uıymdastyrmaı otyr. Sonyń saldarynan, aýyl turǵyndary mal jaıatyn jaıylym tappaı qınalýda. Ásirese, Almaty, Túrkistan oblystarynan aryz-shaǵymdar kóp túsýde. Jaıylymdardyń 99 paıyzy sharýa qojalyqtarynyń ıeliginde. Alaıda, onyń 36 paıyzynda ǵana mal jaıylady. Qalǵan 46 mıllıon gektar jaıylymdyq jer bos jatyr. Úkimetke Bas prokýratýramen birlesip, bıylǵy jyldyń sońyna deıin osyndaı jaıylymdardy qaıtaryp alýdy tapsyramyn. Ony aýyl turǵyndarynyń ıgiligine bergen jón.

Aýyl halqy ekonomıka, óńirlik damý jáne teń múmkindik berý turǵysynan jańa ári serpindi sheshimder kútip otyr. Meniń tapsyrmammen Agroónerkásip kesheni týraly ulttyq joba ázirlenip jatyr. Aldaǵy bes jylda bul máseleni sheshýge tıispiz. Ony aldaǵy maýsymnan qaldyrmaı Reformalar jónindegi joǵary keńestiń otyrysynda qaraýdy tapsyramyn.

Kelesi másele. Sý resýrstaryn saqtaý jáne tıimdi paıdalaný – asa mańyzdy mindet.  Bul – ulttyq qaýipsizdik pen ornyqty damýdy qamtamasyz etý máselesi. Meniń tapsyrmam boıynsha Sý resýrstaryn basqarýdyń ulttyq jobasy daıyndaldy. Ony qabyldap, qarjylandyrý isin tezdetý qajet.

Qazir Jaıyq ózeni qatty sýalyp, ekologııalyq ahýaly kúrt nasharlap barady. Byltyrǵy jeltoqsanda Qazaqstan-Reseı yntymaqtastyǵynyń 2024 jylǵa deıingi baǵdarlamasy qabyldandy. Bul qujattyń negizgi maqsaty – Jaıyq ózeni ańǵarynyń ekojúıesin saqtaý. Úkimetke ony sapaly júzege asyrýdy tapsyramyn. Jalpy, sý dıplomatııasynyń jumysyn jandandyrýymyz qajet.        

Odnım ız vajneıshıh ýslovıı dalneıshego razvıtııa strany ıavlıaetsıa bespereboınaıa ı nadejnaıa rabota elektroenergetıcheskoı sıstemy.

V poslednee vremıa ız-za ıstorıcheskoı zavısımostı ot energosıstem sosednıh stran ýchastılıs slýchaı pereboev elektrosnabjenııa v ıýjnyh regıonah.

Proızoshedshaıa 10 ıanvarıa tekýshego goda avarııa v energosısteme zapadnogo Kazahstana pokazala nedostatochno nadejnýıý rabotý ızolırovannoı energosıstemy dannogo regıona.

Porýchaıý Pravıtelstvý ı fondý «Samrýk-Kazyna» v kratchaıshıe srokı nachat rabotý po ýsılenııý Iýjnoı zony elektroenergetıcheskoı sıstemy, a takje razrabotat shemý ýsılenııa tranzıtnyh svıazeı mejdý zapadnymı oblastıamı strany.

V perspektıve sledýet obespechıt ıh obedınenıe s Edınoı elektroenergetıcheskoı sıstemoı Kazahstana. 

Prınımaıa vo vnımanıe prognozırýemyı defısıt elektrıcheskoı moshnostı k 2027 godý, porýchaıý Pravıtelstvý razrabotat Energetıcheskıı balans Respýblıkı Kazahstan do 2035 goda.

On doljen ýchıtyvat ne tolko vnýtrennıe aspekty – potreblenıe, generasııý manevrennyh moshnosteı, ývelıchenıe dolı ekologıcheskı chıstoı energıı, no ı plany po razvıtııý energosıstem nashıh sosedeı.

Na fone aktıvnogo prodvıjenııa v mıre «zelenoı povestkı» era neftıanoı otraslı zavershaetsıa. Bolshınstvo razvıtyh stran prınıalı obıazatelstvo stat ýglerodno-neıtralnymı k 2050 godý.

V etoı svıazı neobhodımy novye stımýly dlıa ıntensıvnogo osvoenııa ýglevodorodnogo syrıa ı popolnenııa Nasıonalnogo fonda.

Segodnıa vnýtrennıı rynok prırodnogo gaza po-prejnemý chrezmerno zaregýlırovan. Eto sderjıvaet ývelıchenıe resýrsnoı bazy, ınvestısıı v geologorazvedký ı stroıtelstvo gazopererabatyvaıýshıh moshnosteı.

Aktıvno rastet potrebıtelskıı rynok. K 2027 godý ojıdaetsıa rost potreblenııa tovarnogo gaza do 26 mıllıardov kýbıcheskıh metrov. Sýshestvýet rısk voznıknovenııa defısıta.

Sledýet povysıt effektıvnost raboty Nasıonalnogo operatora v sfere gaza ı peredat emý sootvetstvýıýshıe fýnksıı ot naskompanıı «Kazmýnaıgaz». Trebýıýtsıa kompleksnye reshenııa.

Porýchaıý Pravıtelstvý sovmestno s fondom «Samrýk-Kazyna» vyrabotat novye podhody k regýlırovanııý rynka gaza, a takje prınıat mery po ývelıchenııý ego resýrsnoı bazy.

Sledýıýshee napravlenıe. Razvıtıe neftegazohımıı pozvolıt znachıtelno dıversıfısırovat ekonomıký nasheı strany.

Odnako Proekt po stroıtelstvý ıntegrırovannogo gazohımıcheskogo kompleksa ne zavershaetsıa bolee 10 let.

Pravıtelstvo doljno do 1 dekabrıa tekýshego goda prınıat mery po ýskorenııý realızýemyh neftegazohımıcheskıh proızvodstv, a takje sozdat prıvlekatelnye ýslovııa dlıa potensıalnyh ınvestorov.

Dalee. Razvıtıe manevrennyh moshnosteı ıavlıaetsıa vajnym ýslovıem razvıtııa VIE ı obespechenııa energetıcheskoı bezopasnostı strany.

Pravıtelstvý sovmestno s mestnymı ıspolnıtelnymı organamı sledýet prınıat kompleks mer po prıvlechenııý ınvestorov v proekty po stroıtelstvý manevrennoı generasıı.

Vajno nachat proekty po stroıtelstvý gazovoı generasıı na ıýge ı ýskorıt razvıtıe gıdroenergetıkı na ıýge ı vostoke strany. 

Pravıtelstvo doljno zanıatsıa stroıtelstvom gazopererabatyvaıýshego kompleksa. V etıh selıah, v slýchae neobhodımostı, predostavlıat lgoty, preferensıı ınvestoram.

Sledýıýshıı vopros – sıfrovızasııa strany. Jızn v ýslovııah polnogo ılı chastıchnogo lokdaýna pokazala, chto v etoı sfere mnojestvo nereshıonnyh zadach.

V proshlom godý ıa porýchal povysıt ýroven sıfrovızasıı gosýdarstvennyh ýslýg do 90 %. Soglasno otchetam, on doveden do 93 %. Odnako sledýet povyshat ne tolko nomınalnyı prosent ohvata, no ı ýroven realnogo ıspolzovanııa naıbolee vostrebovannyh ýslýg po vseı strane.

Segodnıa 70 % grajdan ımeıýt smartfony. Krýpneıshıe bankı, ınternet-ploshadkı takje stremıtelno rastýt ımenno za schet mobılnyh servısov. Poetomý vse doljno pereıtı v smartfony.

Gosorganam predstoıt obespechıt ravnoznachnost ıýrıdıcheskogo prıznanııa vseh bazovyh dokýmentov v sıfrovom formate.

Pravıtelstvom ýje vnedrena bıometrıcheskaıa ıdentıfıkasııa dlıa regıstrasıı prı polýchenıı gosýslýg. Sledýet aktıvno razvıt etý sıstemý vo vseh otraslıah ekonomıkı. S dannym voprosom nýjno razobratsıa v techenıe etogo goda.

Eshe odna problema naselenııa – nızkaıa realnaıa skorost ı nadejnost ınterneta. So storony operatorov svıazı ıdet postoıannoe obnovlenıe tarıfnyh planov v storoný ývelıchenııa. Prı etom skorost ı realnoe kachestvo ınternet-svıazı po-prejnemý dalekı ot deklarırýemyh.

Porýchaıý Pravıtelstvý prorabotat vopros zashıty prav potrebıteleı v etoı sfere ı vnedrenııa otvetstvennostı za znachıtelnoe rashojdenıe realnyh parametrov ot zaıavlennyh.

S pronıknovenıem sıfrovyh servısov v nashý jızn vozrastaıýt rıskı ýtechkı personalnyh dannyh.

Imenno poetomý do konsa tekýshego goda sledýet prınıat neobhodımye ızmenenııa v zakonodatelstvo o personalnyh dannyh ı ıh zashıte.

Taǵy bir ózekti másele – ekologııa salasy. Bul – halyqtyń turmys sapasyna yqpal etetin óte mańyzdy sala. Biraq, bizdegi ahýal oıdaǵydaı dep aıtýǵa bolmaıdy. Saýalnama kezinde azamattarymyzdyń 48 paıyzy ǵana ekologııalyq jaǵdaıǵa kóńilimiz tolady dep jaýap bergen.  Osyǵan oraı, jańa Ekologııalyq kodeks qabyldandy. Bul – jurtshylyqtyń talap-tilegin eskerip daıyndalǵan júıeli ári keshendi qujat. Sondaı-aq, kodeks ozyq halyqaralyq standarttarǵa saı keledi. 

Ekologııalyq qaýipsizdikti nyǵaıtýǵa arnalǵan tıimdi baǵdarlamalardy júzege asyrǵan jaǵdaıda kásiporyndar óndiristik qaldyq úshin alynatyn tólemnen bosatylady. Úkimet jáne qoǵam osy jumystyń ýaqtyly jáne sapaly atqarylýyn qatań baqylaýda ustaýǵa tıis.

Sonymen qatar, meniń tapsyrmammen 2 mıllıard túp aǵash otyrǵyzylady. Bul azamattarymyzdyń tarapynan keń qoldaý tapqan bastama boldy. Jalpy, bul máselege nemquraıly qaraýǵa bolmaıdy. Qorshaǵan ortaǵa eshqandaı oń áseri joq, qarajatty qur ıgerýdi kózdeıtin jasandy sharalarǵa jol bermeý qajet.  Sondyqtan, aǵash otyrǵyzýǵa laıyqty oryndardy anyqtaý úshin ǵalymdarmen jáne jurtshylyqpen birlesip, kásibı taldaý júrgizgen jón.

Qoǵamdyq baqylaý quraly retinde ınteraktıvti karta daıyndaý qajet. Sol arqyly ekologııa salasynda atqarylyp jatqan jumystardyń barysy men tıimdiligin qadaǵalaýǵa bolady.

Úkimetke 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan «Jasyl Qazaqstan» Ulttyq jobasyn ázirleýdi tapsyramyn. Ásirese, qorshaǵan ortany qorǵaý isine qajetti barlyq kórsetkishterdi sıfrlandyrý – mańyzdy mindetterdiń biri.

 

PIаTOE. Povyshenıe dostýpnostı jılıa.

Namı zapýshena jılıshnaıa programma «5-10-20». Ona vyzvala bolshoı ınteres so storony naselenııa, ýje predostavleno bolee 5 tysıach zaımov.

V ramkah etoı programmy v regıonah stroıtsıa dostýpnoe kredıtnoe jıle, no otmechaıýtsıa nızkıe tempy ee realızasıı. Vvedeno v stroı 9,5 tysıachı kvartır, ılı vsego 56 % ot plana.

Porýchaıý Pravıtelstvý v dvýhnedelnyı srok vnestı novyı paket predlojenıı po sovershenstvovanııý jılıshnoı polıtıkı.

Nachata praktıcheskaıa realızasııa moeı ınısıatıvy po ıspolzovanııý pensıonnyh nakoplenıı dlıa ýlýchshenııa jılıshnyh ýslovıı kazahstansev. Teper neobhodımo prınıat deıstvennye mery po sderjıvanııý ajıotaja ı sen na rynke nedvıjımostı. Ob etom ýje vezde pıshýt, chto seny na nedvıjımost ımeıýt tendensııý k povyshenııý.

Gosorganam vajno provodıt razıasnıtelnýıý rabotý s naselenıem ı zastroıshıkamı, ogranıchıvat spekýlıatıvnye operasıı na rynke.

 

ShESTOE. Razvıtıe sıstemy zdravoohranenııa.

Ona proshla jestkoe ıspytanıe na prochnost vo vremıa pandemıı. Vysvetılıs vse sıstemnye problemy otraslı. Prı etom postradalı drýgıe medısınskıe slýjby, chto nezamedlıtelno otrazılos na zdorove naselenııa.

Za proshlyı god my poterıalı 156 matereı – rost smertnostı v 2,8 raza. Eto ne prosto sýhıe sıfry statıstıkı, eto nevospolnımye ýtraty dlıa 156 semeı.

Sredı osnovnyh prıchın vysokogo ýrovnıa materınskoı smertnostı ız goda v god ýkazyvaetsıa slabaıa osnashennost rodılnyh domov.

V neýdovletvorıtelnom sostoıanıı nahodıtsıa osnashennost reanımasıonnyh otdelenıı. Otsýtstvýıýt oborýdovanıe ı rashodnye materıaly dlıa lechenııa tıajelyh pasıentov.

Porýchaıý Pravıtelstvý sovmestno s akımamı regıonov ı s prıvlechenıem professıonalnogo soobshestva provestı ınventarızasııý vseh organızasıı zdravoohranenııa.  

Prı etom vajno sdelat aksent na slýjbah rodovspomojenııa ı reanımasıı, a takje prınıat mery po ıh osnashenııý medısınskım oborýdovanıem, lekarstvamı ı ızdelııamı.

Vajno obratıt vnımanıe na fakty otsýtstvııa medıkamentov ı sredstv, kotorye po zakoný doljny vydavatsıa otdelnym kategorııam grajdan besplatno.

Zachastýıý v medýchrejdenııah govorıat – lekarstv net, ı lıýdıam, v tom chısle ız maloobespechennyh grýpp, prıhodıtsıa prıobretat ıh za svoı schet. V to je vremıa, po otchetam chınovnıkov, problem net, vse zakýpleno ı osvaıvaetsıa na 100 %.

Generalnoı prokýratýre ýje porýcheno provestı vyborochnye proverkı po dannomý voprosý. Po ee rezýltatam nado prınıat mery k vınovnym lısam. Odnımı nakazanııamı problemý ne reshıt.

Vajno vnedrıat sploshnýıý sıfrovızasııý, chtoby kajdyı grajdanın znal, chto emý polojeno, zakazyval lekarstva ı podtverjdal ıh realnoe polýchenıe onlaın. Eta gosýslýga doljna byt sentralızovannoı ı proaktıvnoı.

Neobhodımo kraıne rachıtelno otnosıtsıa k zatratam bıýdjeta. Postoıanno vyıavlıaıýtsıa ızıany v regýlırovanıı sen na lekarstva, a takje prıznakı senovogo sgovora v deıstvııah rıada dıstrıbıýtorov-ımporterov.

Hochý otmetıt, chto snıjenıe stoımostı ne doljno prıvodıt k snıjenııý kachestva medısınskıh ızdelıı, preparatov.

Porýchaıý Mınzdravý ı Agentstvý po zashıte ı razvıtııý konkýrensıı prodoljıt rabotý v dannom napravlenıı po vsem pozısııam lekarstvennyh sredstv, zakýpaemyh za schet bıýdjeta.

Vmeste s tem, sledýet borotsıa tolko s antıkonkýrentnymı deıstvııamı. Tam, gde lekarstva dorogı po rynochnym prıchınam, admınıstratıvnoe regýlırovanıe sen neýmestno. Mınzdravý ı Agentstvý sledýet naıtı optımalnyı balans ınteresov. Vo vremıa pandemıı ostro vstal vopros dostovernostı medısınskoı statıstıkı.

Regıony v pogone za reıtıngamı ı ız straha nakazanııa skryvaıýt realnoe polojenıe del, raspylıaıa sredstva ı svodıa na net vse prınımaemye ýsılııa.

My obıazany znat ıstınnye pokazatelı zdorovıa naselenııa, chtoby prınımat obosnovannye ýpravlencheskıe reshenııa, ot kotoryh naprıamýıý zavısıt sýdba pasıentov.

Sledýet srochno organızovat statıstıcheskı dostovernoe ıssledovanıe po realnoı kartıne zabolevaemostı v razreze vseh regıonov ı vozrastnyh grýpp. Ono doljno byt provedeno v techenıe mesıasa ı perıodıcheskı obnovlıatsıa. Eto osobenno vajno prı opredelenıı rejıma obýchenııa shkolnıkov ı vvedenıı karantınnyh ogranıchenıı dlıa bıznesa ı grajdan.

Nýjno ızvlekat ýrokı, ne deıstvovat shablonno. Proshel ýje pochtı god s momenta nachala pandemıı – reagırovat nýjno s ýchetom polýchennogo opyta.

Rıad stran ýje rassmatrıvaıýt ımmýnnyı statýs naselenııa v kachestve osnovnogo krıterııa dlıa vvedenııa teh ılı ınyh ogranıchenıı.

My takje doljny sozdat «novýıý realnost» na osnove balansa ekonomıcheskıh ı sanıtarnyh mer. Dlıa etogo ý nas ımeıýtsıa opredelennye narabotkı otechestvennyh IT-kompanıı.

Porýchaetsıa Pravıtelstvý sovmestno s Naspalatoı «Atameken» v mesıachnyı srok prorabotat vopros vvedenııa QR-kodov s ınformasıeı ob ımmýnnom statýse s selıý obespechenııa sbalansırovannogo podhoda k protıvoepıdemıcheskım meram.

Konechno, naıbolee deıstvennoı ı sıstemnoı meroı dlıa preodolenııa krızısa ıavlıaetsıa massovaıa vaksınasııa. Eto ne znachıt, chto býdet provodıtsıa nasılstvennaıa vaksınasııa, kak ýtverjdaıýt nekotorye provokatory. No lıýdı doljny ponımat, chto vaksınasııa – eto vyhod ız tıajeleıshego polojenııa. Vajno sozdat vse ýslovııa dlıa ee kachestvennogo provedenııa.

Kampanııa po vaksınasıı doljna provodıtsıa ochen organızovanno. Analız podgotovıtelnyh rabot vyıavıl nedostaıýshıı obem holodılnogo oborýdovanııa dlıa hranenııa vaksıny. Naıbolee slojnaıa sıtýasııa skladyvaetsıa v Zapadno-Kazahstanskoı, Mangıstaýskoı ı Týrkestanskoı oblastıah.

Porýchaıý Pravıtelstvý sovmestno s akımamı obespechıt polnosennýıý podgotovký ı prıstýpıt k massovoı vaksınasıı s 1 fevralıa.

Nadeemsıa na polojıtelnyı ıtog testırovanııa otechestvennoı vaksıny. V etom slýchae ıa prıvıýs ımenno kazahstanskoı vaksınoı.

Proshý Pravıtelstvo vnımatelno ızýchıt nedavnıe predlojenııa ızvestnyh medıkov nasheı strany po reformırovanııý sıstemy zdravoohranenııa.

 

SEDMOE. Razvıtıe sıstemy obrazovanııa.

V proshlom godý sıstema obrazovanııa proshla sereznoe ıspytanıe. Sdelano nemalo. Odnako vse eshıo ostaetsıa rıad nereshennyh problemnyh voprosov.

Okolo 900 tysıach deteı vospıtyvaıýtsıa v 11 tysıachah doshkolnyh ýchrejdenııah. 36 % ız nıh – bez kanalızasıı, 29 % – bez gorıacheı vody, 11 % – bez teplyh týaletov.

Faktıcheskı, znachıtelnaıa chast nashıh deteı nahodıtsıa v rejıme vyjıvanııa v pervye shest let svoeı jıznı. Obrashaıý vnımanıe vseh akımov na etý serezneıshýıý problemý. V takıh ýslovııah trýdno govorıt o formırovanıı konkýrentosposobnoı nasıı.

Ne reshena ı problema s ocherednostıý v doshkolnye organızasıı. Ohvat deteı ot 1 goda do 3 let ostaetsıa na nızkom ýrovne – vsego 48 %.

Porýchaıý Pravıtelstvý sovmestno s akımamı razrabotat Kompleksnyı plan po reshenııý ýkazannyh problem. On doljen vklıýchat v sebıa zadachı sozdanııa sıstemy rannego razvıtııa deteı, alternatıvnyh form doshkolnogo obýchenııa, vaýcherızasıı vneshkolnogo dopolnıtelnogo obrazovanııa ı drýgıe voprosy.

Chto kasaetsıa shkolnogo obrazovanııa. Mejdýnarodnaıa osenka znanıı ýchashıhsıa govorıt o sıstematıcheskom ýhýdshenıı kachestva znanıı v shkolah. Eto prıamaıa ýgroza konkýrentosposobnostı nasıı. Trebýıýtsıa kardınalnye mery.

Segodnıa ochen mnogo ınısıatıv po vklıýchenııý novyh predmetov v shkolnýıý programmý. Za poslednıe desıat let – 9 predmetov.

Obýchenıe – eto ne pole dlıa eksperımentov. Vse eto prıvodıt k snıjenııý kolıchestva chasov, otvodımyh na ızýchenıe osnovnyh dıssıplın.  

Prı etom ý nas samaıa vysokaıa ýchebnaıa nagrýzka – 67 chasov, v to vremıa kak v Fınlıandıı ı Iýjnoı Koree ona sostavlıaet vsego 39 chasov, a v SShA – 55.

Vajen zdorovyı balans mejdý obýchenıem ı drýgımı vıdamı razvıtııa shkolnıkov. S ýchetom mırovyh tendensıı osoboe vnımanıe nýjno ýdelıt takım prıorıtetnym predmetam, kak matematıka, ıazykı ı ınformatıka.

Po kachestvý ýchebnıkov est voprosy. Na segodnıa v shkolah ıspolzýıýtsıa ýchebnıkı po ıstorıı nasheı strany ı mıra, gde mojno ývıdet mnojestvo raznochtenıı. Iа sam chıtal nekotorye ýchebnıkı ı ýdıvlıaıýs ıh nızkomý kachestvý.

Istorıcheskıe sobytııa ı fakty doljny dovodıtsıa do ýchashıhsıa bez ıskajenııa. Poetomý porýchaıý razrabotat ı vnedrıt edınye shkolnye ýchebnıkı po ıstorıı Kazahstana ı vsemırnoı ıstorıı.

Na segodnıa rastet kolıchestvo deteı s osobymı obrazovatelnymı potrebnostıamı. Onı nýjdaıýtsıa v povyshennoı zabote. Porýchaıý Pravıtelstvý prınıat mery po obnovlenııý normatıvov fınansırovanııa s ýchetom realnyh potrebnosteı ı sovremennyh standartov.

V ramkah predvybornoı Platformy partıı bylo obeshano do 2025 goda postroıt 800 novyh shkol. Nýjno ýje seıchas prıstýpıt k etoı rabote. Porýchaıý postroıt v etom godý 200 novyh shkol.

Pravıtelstvý predstoıt obespechıt tesnýıý ývıazký vydelıaemyh gosýdarstvennyh grantov dlıa výzov s realnymı potrebnostıamı rynka. Vydelıaemye ejegodno 50 tysıach grantov ne vsegda obespecheny sprosom na sootvetstvýıýshıe spesıalnostı, bıýdjetnye dengı rashodýıýtsıa vholostýıý.

V sootvetstvıı s moım zadanıem Pravıtelstvo prodoljaet rabotý po sokrashenııý výzov, predostavlıaıýshıh nekachestvennoe obrazovanıe.

Odnako otdelnye výzy «zatıagıvaıýt» prosess zakrytııa do polýtora let, predprınımaıa razlıchnye prosessýalnye deıstvııa. Protıv mınısterstva obrazovanııa ıdet ınformasıonnaıa kampanııa.

Porýchaıý Pravıtelstvý prınıat sootvetstvýıýshıe mery, prı etom dopolnıtelno ýsılıt otvetstvennost výzov za narýshenııa akademıcheskoı chestnostı ı korrýpsıonnye pravonarýshenııa vplot do lıshenııa lısenzıı.

S drýgoı storony, kachestvennye výzy nýjno vsestoronne ýkreplıat.

Dlıa obespechenııa ýstoıchıvogo razvıtııa, ınklıýzıvnostı ı ravenstva v obrazovanıı sledýet korennym obrazom modernızırovat 15 bazovyh regıonalnyh výzov. Onı doljny vystýpıt v kachestve regıonalnyh sentrov prıtıajenııa talantov.

Proshý Pravıtelstvo sovmestno s akımatamı do 1 ııýlıa vnestı detalnýıý dorojnýıý kartý s podhodamı, etapamı ı obemamı fınansırovanııa.

Razvıtıe tehnıcheskogo ı professıonalnogo obrazovanııa.

My mnogo govorım o neobhodımostı modernızasıı ekonomıkı, povyshenıı proızvodıtelnostı ı dobavlennoı stoımostı. Etogo mojno dostıch tolko cherez podgotovký kadrov s professıonalnym tehnıcheskım obrazovanıem. Eto elektrıkı, mehanıkı, slesarı, montajnıkı ı drýgıe rabochıe professıı.

Daleko ne vse vypýsknıkı kolledjeı trýdoýstraıvaıýtsıa, mnogıe ýstraıvaıýtsıa ne po polýchennoı spesıalnostı.

Prıchıny prosty: plohaıa materıalno-tehnıcheskaıa baza, defısıt pedagogov s praktıcheskım opytom, moralno ýstarevshıe programmy obýchenııa. Srochno nýjny novye reshenııa. Pravda, est lokalnye ıstorıı ýspeha, naprımer, v stroıtelnoı otraslı.  

Segodnıa v výzah strany vnedrena akademıcheskaıa samostoıatelnost. My za korotkıı perıod ývıdelı polojıtelnye rezýltaty etoı reformy. Schıtaıý, chto dannyı opyt nado rasprostranıt ı na ýroven kolledjeı.

Pýtı reshenııa etıh ı drýgıh zadach po razvıtııý srednetehnıcheskogo obrazovanııa sledýet zakrepıt v Nasproekte po obrazovanııý.

I eshe odın vajnyı moment. My realızýem konsepsııý «Slyshashego gosýdarstva». Mnogoe ýje sdelano v etom napravlenıı.

Glavnyı ınstrýment – eto perezapýsk raboty s obrashenııamı grajdan. Tolko v proshlom godý gosorganamı bylo rassmotreno bolee 1,9 mıllıona obrashenıı. Eto bolshaıa sıfra.

Neposredstvenno na moe ımıa ıh postýpılo okolo 32 tysıach, na tret bolshe, chem v 2019 godý. Bolee 80 % – voprosy, otnosıashıesıa k ısklıýchıtelnoı kompetensıı razlıchnyh gosorganov. Faktov formalızma, otpısok vse eshe mnogo. Eto ýje sıstemnaıa problema, kotorýıý prıdetsıa reshat zakonodatelno pýtem reformy vsego gosýdarstvennogo ýstroıstva.

Dlıa povyshenııa kachestva raboty s zaıavıtelıamı porýchaetsıa razvernýt novýıý ınformasıonnýıý sıstemý «E-obrashenıe» ı sentry «Nátıje». Do 1 ııýlıa sıstema doljna byt zapýshena vo vseh gosorganah.

 

Qurmetti jıynǵa qatysýshylar!

Bıyl qasıetti Táýelsizdigimizdiń 30 jyldyǵyn atap ótemiz. Osyǵan oraı, qolǵa alynǵan reformalardy qarqyndy túrde júzege asyrýymyz kerek. Mereıtoı kezinde artyq dańǵaza men ysyrapshyldyqqa jol berilmeıdi.

Biz osy sharalar arqyly birlik pen kelisimdi nyǵaıtyp, óskeleń urpaqtyń boıyndaǵy patrıotızm rýhyn damytýǵa tıispiz. Olardy egemendigimizdiń jáne memlekettiligimizdiń qundylyqtaryn baǵalaı bilýge úıretýimiz qajet. Sondyqtan, men «Táýelsizdik bárinen qymbat» atty maqalamda qazirgi ıdeologııalyq baǵdarlardy naqty atap kórsettim.

Bizdiń basty maqsatymyz – azamattarymyzdyń turmys sapasyn jaqsartyp, tabysyn arttyrý. Memlekettik organdardyń árbir sheshimi, árbir áreketi ekonomıkany damytýǵa jáne halyqtyń ıgiligine arnalýǵa tıis.

Bul bizdiń qolymyzdan keledi.

Sońǵy jańalyqtar

Sáresiniń berekesi

Rýhanııat • Keshe

Pandemııa sabaqtary

Bilim • Keshe

Koreı tolqyny

Kıno • Keshe

Ulttyń uly ustazy

Rýhanııat • Keshe

Ilim adamǵa ne úshin qajet?

Rýhanııat • Keshe

«Ýkaznoı molda»: Ol kim?

Rýhanııat • Keshe

Dollar qaıta qymbattap jatyr

Ekonomıka • Keshe

Uqsas jańalyqtar