Qoǵamdyq pikir – halyq úni

Qoǵamdyq pikir kópshilik jaǵdaıda qoǵamnyń bılikke degen seniminiń deńgeıimen aıqyndalady. Endeshe, ol – qandaıda bir kózqarasty saraptaý, synaý, qabyldamaý nemese usynys engizý túrinde jarııa etý degen sóz. Ol sonysymen qundy.

Saıası senim qoǵamnyń jalpy memlekettik saıasatqa degen senimin bildiredi. Qazir el halqynyń úshten biri qoǵamda ózgeristerdiń qajettiligin talap etip otyrǵan kezde kez kelgen reformanyń halyqtyń múddesimen úılesimdi iske asyrylǵany abzal. Sondyqtan elimizde júrgizilip jatqan modernızasııalaý úderisi bir mezgilde konstıtýsııalyq reformany, ekonomıkalyq qaıta qurý men qoǵamdyq sanany jańǵyrtýdy qamtyǵandyqtan, onyń nátıjeliligin turǵyndar reformalardyń jergilikti jerlerde durys oryndalýymen baılanystyratyny sózsiz.

Osy oraıda qolǵa alynǵan qaıta qurý­lar­dy qalaı bolǵanda da memleket jáne bı­lik­tiń basqarý organdary júrgizetinin eskere sóılesek, álemdik damýdyń jańa jáne óte kúrdeli kezeńinde eldi damytýdyń jańa mo­de­line kóshý maqsaty óte ózekti máselege aınalyp otyr. Sondyqtan eń aldymen basqarý júıesin ózgertý jáne onyń tıimdiligin arttyrý mańyzdy. Ol úshin, árıne, basqarýdyń barlyq deńgeıinde sheshim qabyldaý naqty nátıjege baǵdarlanýyna, onyń sapalyq kórsetkishterine úlken mán berýge kúsh salǵan abzal. Ol úshin mindetti túrde qoǵamdyq pikir­di eskerip, ony áleýmettik basqarýdyń tu­raqty faktoryna aınaldyrý ózekti bolmaq. Bul jerde aımaqtyq elıtanyń aldynda or­talyq deńgeıde qabyldanǵan strategııalyq she­shimderdi jergilikti jerge beıimdep, ony tıimdi iske asyrý mindeti turǵanyn da umyt­pa­ǵan jón.

Qoǵamdyq pikirge súıener bolsaq, memle­ket­tik qyzmet júıesin reformalaý tııa­naq­­ty daıyndyqsyz júrgizilip jatqan qaıta qurý­lar­dyń qataryna jatady. Oǵan aı­maq­tardaǵy turǵyndardyń jergilikti mem­le­kettik basqarý organdaryna degen senim­sizdikteriniń joǵary deńgeıi dálel bola alady. Sondyqtan bolar, reformalar úderisine halyq sheshim qabyldaý deńgeıinde qatysqysy keledi. Iаǵnı olar reforma barysynda onyń obektisi ǵana bolmaı, onyń belsendi sýbektileri de bolǵysy keledi. О́ıtkeni qaıta qurýlarǵa degen oń kózqarastarǵa qaramastan, azamattardyń ony iske asyrýdyń formasyna kóńilderi kónshir emes. Munyń basty sebebine turǵyndardy eń aldymen tolǵandyratyn ózekti máselelerdiń sheshilmeı jatqandyǵyn jatqyzý kerek. Eger halyqtyń kúndelikti qajettilikteri men suranystary birjolata sheshimin tappaı jatsa, olardyń kelesi «qaıta qurýǵa» degen kózqarasy ońaıshylyqpen ózgere qoımas. О́ıtkeni turǵyndardyń betin beri qaratatyn, kózge kórinetin, onyń kóńilin jubatatyn, jyldan-jylǵa qaıtalanyp otyratyn qurǵaq ýádeden basqa naqty nátıje jetispeı tur. Dál sol naqty jáne sapaly nátıje ǵana adamdardyń ózin ózi áleýmettik turǵyda jaqsy sezinýine, óziniń materıaldyq jaǵdaıymen qanaǵattanýyna jáne onyń boıyna áleýmettik optımızmniń uıalaýyna múmkindik týǵyza alady. Ol sonda ǵana ashyqtyq tanytyp, ózine jaýapkershilik alyp, memleketke aýzyn ashyp qarap otyrmaı, óz taǵdyryna ózi jaýap bere bastaıdy. Al kerisinshe bolsa, mundaı jaǵdaıda memlekettik ıdeologııa da qaýqarsyz jáne ótimsiz bolyp qala bermek. Onda halyq ta ózgermeıdi jáne ol kún­de­likti kúıbeńinen ári asa almaıdy. Oǵan úshinshi modernızasııa ma, álde rýhanı jań­ǵy­rý ma báribir. Bir anyǵy – eldegi qaıta qurý úderisterine ol endi qatyspaı, bárine nemquraıdy qarap, tipten ony qabyldaı qoıýy da neǵaıbyl. О́kinishke qaraı, qazir turǵyndardyń bir bóligi modernızasııalaý saıasatynyń ıdeıasy men maqcattarynan beıhabar. Bul jaǵdaıdyń memlekettik bılikke abyroı ápermesi túsinikti.

Qoǵamdyq pikir – halyq úni. Oǵan qulaq túrip, sheneýnikter jurttyń aıtqanyn teriske shyǵaryp álek bolmaı-aq, bar kemshilikti naqty ispen túzetýge kúsh salýy kerek. Barlyq jumysty osy baǵytta órbitýdiń qamyn jasaǵan jón. Ol úshin memlekettik qyzmetshiler turǵyndar aldynda moraldyq bedeli men jumysy, kúndelikti is-áreketimen halyqtyń kóńiline senim uıalatýy shart. Sonda ǵana olar eldegi modernızasııalaý úderisine nazar aýdaryp, iske asyrylyp jatqan qaıta qurýlar men jańǵyrtýlardyń basty maqsaty sanalatyn ulttyq birlikti nyǵaıtý, ulttyń rýhanı jańǵyrýyn qamtamasyz etý isine úles qosa alady.

Japsarbaı QÝANYShEV,

qoǵam qaıratkeri, saıasattanýshy