Búgingi tańda oblystyń 128 kásiporny Nur-Sultan qalasynyń saýda sórelerine aýyl sharýashylyǵy ónimderin jetkizýmen aınalysady. Onyń 68-i – mal sharýashylyǵyna tıesili et jáne sút ónimderi. Kópshilik suranysyna ıe qus eti men jumyrtqa da bar. Aımaqtaǵy 54 kásiporyn un, kartop, kókónis, ósimdik maıyn jetkizedi.
Aýyl sharýashylyǵy eńbekkerleriniń alapat kúsh-jigeri arqyly aq dastarqanǵa adal dám bolyp oralǵan yryzdyq Nur-Sultan qalasynyń 5 bazary men 29 saýda úıinde, 10 saýda ortalyǵynda úzbeı satylýda. Oǵan qosa, «Aqmol» dúkender jelisi oblystaǵy «Capital Projects LTD», «Astana Agro Prodýkt», «Ijevskıı», «Gormolzavod», «Agrofırma Rodına», «Milk Project» seriktestikteriniń óndirgen ónimderin tutynýshylarǵa usynyp otyr.
О́tken jyly astananyń saýda sórelerine 114,1 myń tonna sút jáne sút ónimderi jetkizildi. Burnaǵy jylmen salystyrǵanda 5 paıyz ósim bar. Bul aýqym astana turǵyndary qajettiliginiń 34 paıyzyn óteıdi. Sondaı-aq 29 myń tonna et jáne et ónimderi jetkizilip, suranystyń 34 paıyzyn qamtamasyz etti. Nur-Sultan qalasyndaǵy azyq-túlik baǵasy irgede ornalasqan Kókshetaýdaǵy azyq-túliktiń baǵasyna áser etedi. Bazardaǵy baǵany tutynýshynyń suranysy retteıtini belgili. Suranys bolǵan soń baǵa da ósip otyrady. Ekinshi jaǵynan baǵany arzandatýǵa da múmkindik ábden bar. Máselen, byltyr óńirdi ǵaryshtan baqylaǵan kezde 2 mln gektarǵa jýyq jerdiń bos jatqany anyqtalǵan. Onyń deni – jaıylymdyq jerler. Mine, osy bos jatqan jerdi tórt túlik malǵa toltyrsaq, aýyl sharýashylyǵy qurylymdarynyń arasynda ónim ótkizýde básekelestik paıda bolyp, et pen sút baǵasy búgingi deńgeıden birshama tómendeýi ábden yqtımal. Oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarma basshysynyń orynbasary Qasym Itqusovtyń aıtýyna qaraǵanda, osynshama jerimiz bos jatqanda shetten 93 myń tonna et jetkiziledi eken. Shetelden jetkizilgen qurǵaq sút te saýda sórelerinde samsap tur. Demek, ishki múmkindigimizdi áli de ilkimdi ıgere almaı jatyrmyz. Tutynýshysy kóp astanada jylqy etiniń baǵasy 2200-2500 teńge shamasynda. Kókshetaýdyń ortalyq bazarynda qyrtysy qalyń, qazysy eki eliden tómen emes jylqy eti 2400 teńgeden satylýda. Jalpy jylqy eti bizdiń paıymdaýymyzsha, budan arzan da bolýy ábden múmkin. Eger basy kóbeıse, sapasy jaqsarsa. О́ıtkeni, ózge túlikteı emes, jylqynyń ózindik quny arzan. Malsaq qaýym jylqy maly úshin jem-shópti asa kóp daıyndaı bermeıdi. Túliktiń tóresi nebir qatal qysta da tebindep shyǵady. Sondyqtan qara malǵa qaraǵanda beıneti azdaý, óz kúnin ózi kóretin jylqy etin arzandatýǵa ábden bolar edi. Oǵan qajettisi shuraıly jaıylym ǵana. Al qansha jaıylymnyń bos jatqanyn joǵaryda aıtyp óttik.
Qara maldyń etin de birshama arzandatý múmkindigi bar. Bul úshin áldeneshe jyldan beri aıtylyp kele jatqan mal tuqymyn asyldandyrý máselesin oń jolǵa qoıýymyz qajet. Mamandardyń aıtýyna qaraǵanda, ónimdiligi joǵary gereford tuqymdas mal 14 aıdyń ishinde tirideı salmaǵy 400 kıloǵa jetedi eken. Demek, jem-shópten de únemdeýge bolady. Al tuqymy azyp ketken jergilikti maldy pyshaq kóterý úshin keminde eki jyldan asyryp baǵý kerek. Eki ret qystatqanda qanshama jem-shóp jumsalady, oǵan malsaq qaýymnyń óz eńbegin qossańyz, beınettiń aqtala bermeýi de múmkin.
Qazir astana turǵyndaryn qus eti jáne jumyrtqamen qamtýda aıtarlyqtaı másele týyndap otyrǵan joq. Bul oraıda oblystyń áleýeti tolyq jetip jatyr. Oǵan iri qus zaýyttarynyń septigi tıip tur. О́tken jyly saýda sórelerinde 281,9 mln jumyrtqa satylǵan. Burnaǵy jylmen salystyrǵanda, 0,9 paıyz ósim bar. Qala turǵyndarynyń qajettiligin 94 paıyzǵa aqtap otyr. Sońǵy jyldary oblysta kartop ósirýge den qoıyla bastady. Sonyń nátıjesinde byltyr 104,1 myń tonna kartop satyldy. Astanalyqtardy kartoppen qamtamasyz etý oraıynda 0,9 paıyz ósim bar ekendigi jáne bul kórsetkish qajettiliktiń 92 paıyzyn ótep otyrǵanyn eskersek, aýyz toltyryp aıtýǵa laıyqty tabys. Esesine kókónispen qamtamasyz etýde olqylyq bar. Bir jyl ishinde 30,5 myń tonna kókónis jetkizilip, burnaǵy jylmen salystyrǵanda 0,6 paıyzǵa kóbeıgenimen, qajettiliktiń nebári 30 paıyzy ǵana ótelgen. Demek, astana irgesindegi aýdandarda kókónis ósirýdi myqtap qolǵa alýdyń ýaqyty jetti dep aıtýǵa tolyq negiz bar. Bul oraıda sýarmaly jerler men ónimi qysy-jazy úzilmeıtin jylyjaılardy ulǵaıtqan jón.
О́tken jyly azyq-túlik beldeýin damytýǵa baǵyttalǵan jalpy kólemi 29,9 mlrd teńgeni quraıtyn 40 ınvestısııalyq joba júzege asyryldy. Onyń ishinde 4 bordaqylaý alańy bar. Negizi, bul óte durys sheshim. Bordaqylaý alańdarynyń paıdasy zor. Máselen, shaǵyn sharýa qojalyqtarynyń baǵymyndaǵy qara maldy tıimdi bordaqylaýǵa qaýqary jete bermeıdi. О́ıtkeni olarda jem-shóp qory shekteýli. Kópshiliginiń mal azyǵyna arnaıy sýbsıdııa bólinbegendikten, qolynda bary shóp pen saban ǵana. Qarajaty jetip jatsa, quny aspandap ketken jem satyp alady. Al bordaqylaý alańdarynda qarjylyq qýat bolǵan soń ǵylymı negizdelgen mal azyǵy bar. Olar mal tólin 18 aıdyń ishinde tirideı salmaǵyn 400 kıloǵa deıin jetkize alady. Mamandardyń aıtýyna qaraǵanda, qara maldyń tirideı salmaǵyn osy deńgeıge jetkizetin ýaqyt 18 aıdan asyp ketse, onda mal azyǵy bosqa shyǵyn.
Byltyr oblysta sút óndiretin 7, mal ónimderin óńdeıtin 6 kásiporyn iske qosyldy. Sondaı-aq astyq jáne kartop saqtaý qoımalary salyndy. Basqa da birtalaı jetistik bar. Aldaǵy ýaqytta ishki múmkindikti tıimdi paıdalanatyn bolsaq, azyq-túlik beldeýindegi yryzdyq budan da molaıa túser edi.
Aqmola oblysy
